Deneme Sınavı Soruları

Ödev, yükümlülük, sorumluluk ve erdem gibi kavramları analiz eden, “doğruluk” veya “yanlışlık” ile “iyi” veya “kötü”yle ilgili ahlaki yargıları ela alan, ahlaki eylem’in doğasını soruşturan ve iyi bir yaşamın nasıl olması gerektiğini açıklar.

Belli bir dönemde belli insan topluluklarınca benimsenmiş olan, bireylerin birbirleriyle ilişkilerini düzenleyen törel davranışlar kurallarının, yasalarının, ilkelerinin toplamıdır.

Bir kişi ya da bir insan öbeğince benimsenen eylem kurallarının toplamı.

Ahlâksal olan şeylerle bağlantısı olan bir görüşler dizgesidir.

İnsanların kişisel
ve toplumsal yaşamdaki ahlâksal eylemlerine ilişkin sorunları inceleyen felsefe öğretileri

Devlete Sadakat

İdeolojik Etkiler

Tarafsızlık

Dürüstlük

Halka Hizmet Bilinci

Gazetecinin Temel Görevleri ve İlkeleri

Yayıncılık Etik İlkeleri

Kamu kurum ve kuruluşlarında çalışanların imzaladığı Etik Sözleşmesi

Avrupa Konseyi Parlamenterler Asamblesi sözleşmesi

Kitle iletişim araçlarının çoğulcu söylemi alternatif görüşlerin kamuya sunulmasını sağlar

Etik, yasaların ortaya koyduğu önermelerdir.

Etik, yasaların uygulanmasını zorunlu kıldığı kurallardır.

Genel ahlakın belirlediği kurallardır.

Genel ahlakın uygulanmalarını zorunlu tuttuğu davranış kurallarıdır.

Davranışlarda iyi olanla kötü olanın, insana yakışan ile yakışmayanın, doğru olan ile yanlış olanın ya da güzel ile çirkin olanın neler olduğunu, belirli bir çerçeve içinde ortaya koyan önermelerdir.

Etik bir önermedir.

İnsana, iyi ile kötü olan davranış arasındaki tercihi yapmayı yasaklar ve kurallara uymayı zorunlu kılar.

Kişiyi iyi ile kötü, doğru ile yanlış, güzel ile çirkin, değerli kılan ile kılmayan davranış kuralları konusunda serbest bırakır.

Kişinin sadece iyi olanı, güzel olanı, doğru olanı, yakışanı, değerli kılanı yapmasını önerir.

Kişi, etik önermeleri yapıp yapmamakta özgürdür.

Etik, insanlığın kendi tarihi içinden biriktirerek bugüne getirdiği en önemli iki temel
davranış, düşünüş, söyleyiş ve iş yapış birikimi olan “kültür ve değerler” ikilisi içinden,
değerler kümesinde yer alandır.

Daha çok ahlaka dair ilkeler bütününe yöneliktir.

Etik, doğru davranışların gerekçesinin düşünsel temeller boyutunda tartışılıp, bugüne ilişkin geliştirilen önerilerdir.

Önceliği bireyin çıkarını koruyacak davranışlarda bulunmasını sağlamak olduğu için, her şeyden öte başarı için bir rehber niteliği taşır.

Doğru davranışlar için başvurulacak bir rehber, bir kılavuzdur.

Ahlak.

Diplomasi.

Çıkar.

Folklor.

Kurallar.

Kamu yararı ilkesinin, gelişen iş ve meslek alanları ile birlikte, bugünkü mesleki etik ilke ve değerlere göre bir dizi kurallara dönüşmüş olması, gittikçe tüm meslek alanları ve meslek üyeleri için bağlayıcı nitelik kazanması.

Bir mesleği icrasında sahip olunan bilgi ve beceriler çok önemli olduğu için, bu bilgi ve becerilerin herkesle paylaşılmaması ve bir sır niteliği taşıyarak korunması.

Bireylerin tek bir işe yoğunlaşmasının gerekliliğinin anlaşılması.

Sanayi Devrimi sonrası gerçekleşmeye başlayan hızlı kalkınmaya paralel olarak meslek kavramı, meslek odaları, meslek birlikleri, Avrupa’ daki adlandırılışı ile Loncalar, Osmanlı’ daki adlandırılışı ile Ahilik örgütlerinin ortaya çıkması.

Zanaatkarların korunup güvence altına alınması ihtiyacı.

Hizmet yarışmacılığı.

İşlerin yürütülmesinde aracıların ortadan kaldırılması.

Sorumluluk üstlenme.

Değişime direnç.

Lobicilik faaliyetlerine olanak tanımama.

Yönetime karşı güven artışı.

Hizmetlerin ucuzlaması.

Etik değerlerin itibardan düşmesi.

Kamu görevlilerin liyakatinde belirgin artış.

Sosyal dokunun güçlenmesi.

Dünyada kitlelere yönelik oldukça etkili ve renkli mesajlar üretebilse de, onların yaşamlarında ciddi değişikliklere neden olamazlar.

Bireylerin günlük hayatlarının akışını, sohbetlerini, birbirleriyle konuşma ve ilişki biçimlerini şekillendirse dahi, algıları şekillendirmekte yetersizdir.

Bireysel yaşamda olduğu kadar, çok ciddi sosyal sorumluluklara sahip bulunmamaktadır.

Habercilikten eğlenceye kadar uzanan yelpazede birçok işlevi yerine getirse de, medyanın be özellikleriyle kamusal göreve sahip toplumsal bir iletişim kurumu olarak nitelendirilebilmesi olanaksızdır.

Sosyal sorumluluğu bir hayli yüklü olan medyanın, kültürün çağdaş değer ve normlarla yeniden şekillendirilmesine, toplumun kalkınmasına, toplumsal ve bireysel bilgi düzeyinin artmasına, bireylerin yeni yaşam formatları kazanmasına, kitlesel yaşamın gerektirdiği kuralları benimsemelerine yönelik pek çok işlevi bulunmaktadır.

Doğruluğundan emin olunmasa dahi anındalığı gözeterek haberi bir an evvel kamuoyuna ulaştırmak.

Kamuoyunun ilgisinin yoğunlaştığı konularda, özel hayatın gizliliği bahanesinin ardına saklanmamak.

Mesleki rekabette öne geçmeye çabalamak.

Haber kaynaklarının gizliliğine ihanet etmemek.

Saklı kalması kaydıyla verilen bilgileri okuyuculardan saklamamak.

Halkın bilgi edinme hakkı uyarınca, gazeteci, kendi açısından sonuçları ne olursa
olsun, gerçeklere ve doğrulara saygı duymak ve uymak zorundadır.

Gazeteci, gerekli görüldüğü hallerde, habere ulaşabilmek amacıyla baskı, tehdit ve şantaj gibi yollara başvurabilir. Bu durum amirlerinin bilgisi dahilinde olmalıdır.

Gazeteci; kaynağını bilmediği bilgi ve haberleri yayınlamaz; kaynak açık olmadığında, yayınlamaya karar verdiği durumlarda da kamuoyuna gerekli uyarıları yapmak zorundadır.

Gazeteci; bilgi ve haber alma, yorum yapma ve eleştirme özgürlüklerini ne pahasına olursa olsun savunur.

Gazeteci, bilgi, haber, fotoğraf, görüntü, ses, belge elde etmek için yanıltıcı yöntemler kullanamaz.

III

I

II

V

IV

Gazeteci, olmayan bilgiyi, olayı, gelişmeyi kendince üretemez, yalnızca varolan bilgiyi kullanıp yayına hazır hale getirir ve yayınlar.

Özgürlüklerin kendi sınırlarını aşması kendini yok etmesi anlamına da gelmektedir. İnsan pratiğinin temelini oluşturan özgürlük, herkesin kendi istediği gibi davranacağı kuralsız bir keyfilik anlamında özgürlük değildir.

İşlev, amaç ve misyonları ile ters düşen, sahip olduğu özgürlüğü sorumsuzluk olarak algılayan bir meslek alanının, zamanla toplumsal düzeyde önemsizleşerek etkisizleşmesi ve gücünü yitirmesi de beklenebilecek bir sonuçtur.

Günümüzde kitle iletişim araçlarının etik anlayışının günlük çıkar ilişkilerine dayandığı ve ahlaki değer yargılarının kalmadığı, bu söyleminde klasik liberal çoğulcu söylem içinde kurulduğu gözlenmektedir.

Medyanın ve medya profesyonelinin davranışlarında ve mesleki uygulamalarında sahip olmaları gereken etik ilke ve değerlere sıkı sıkı bağlılık, toplumun sağlıklı yapılanması, tercih gücü kazanabilmesi ve hatta gelişimi açısından büyük önem arz etmektedir. 

Gazeteciler değişen koşullara ve toplumsal yapıya karşı da duyarlı olmalı,
gelişmeleri yakından takip etmelidir

Haber gerçeklere ve verilere dayalıdır

Gazeteci insanoğlu adına konuşan, onun adına araştıran, vurgulayan, çözümleyen, çalışan kurumsal kişidir

Yorum yayımlayanı veya yayın şirketini bağlar 

Yorum yazarın düşüncelerini, inançlarını, kişisel yargılarını içerir

Meslek içi rekabet ortamını düzenlemek amacıyla geliştirilen kurallardır

Bir mesleğin değerlerini ve saygınlığını korumaya yönelik ilke ve değerlerdir

Toplumun niteliğinin ve gelişmişliğinin yükselmesini amaçlayan kurallardır

Sıradanlaşma ve sığlaşmadan kurtulma çabaları

Çalışanlararası değerlendirme toplantılarıdır

Sosyal sorumluluk kampanyaları

İş kazalarının önüne geçmeyi sağlama amaçlı çalışmalar bütünü

Gazetecilik meslek ilkeleri

Yöneticilerin performans beklentisini karşılama çabaları

Bir mesleğin nasıl bir meslek olduğunun tanımlanmasıdır

 Radyo ve Televizyon Üst Kurulu ile Televizyon Yayıncıları Derneği ilkeleri

Medya Etik Konseyi’nin Etik İlkeleri

Yayıncılık Etik İlkeleri

Gazetecinin Temel Görevleri ve İlkeleri

Basın Konseyi Basın Meslek İlkeleri

Doğruluk ve hakkaniyet ilkeleri gazetecilerin meslek ahlakı açısından yeterli kavramlardır.

Gazetecileri çevreleyen mesleki, kurumsal, toplumsal, ekonomik, kültürel ve ideolojik koşullar medya içeriklerini etkiler.

Uluslararası alanda ise Birleşmiş Milletler gibi uluslararası kuruluşların ve uluslararası gazetecilik meslek örgütlerinin oluşturduğu meslek etik ilkeleri mevcuttur.

Gazeteci, hangi konuda olursa olsun, elde ettiği bilgileri geniş biçimde yayın konusu yapmadan kendi yararına kullanamaz.

Gerçeği anlatmanın gazetecilik mesleği için ne denli önemli olduğunu ifade etmiştir. Bu nedenle gazetecilik mesleğinin tanımı yapılırken çoğunlukla “doğruluk-dürüstlük” ilkesine değinilmektedir.