1
Temel kalite araçları ile yönetim ve planlama araçlarının diğer adları nedir?
Temel kalite araçları yedi temel kalite aracı; yönetim ve planlama araçları ise yedi yeni kalite aracı olarak da isimlendirilmektedir.
Kalite İyileştirmede Kullanılan Araçlar
- 23 soru-cevap
- Sağlık Kurumlarında Kalite Yönetimi
2
Kalite iyileştirme araçları kullanım amaçları bakımından nasıl sınıflandırılır ?
| Kalite iyileştirme araçları; kullanım amaçları bakımından altı grup halinde sınıflandırılmaktadır. • Temel • Yaratıcılık • İstatiksel • Yönetim ve Planlama • Tasarım |
• Ölçüm
3
Kalite araçları kullanıldığı alanlar bakımından nasıl sınıflandırılmaktadır?
| Kalite araçları kullanıldığı alanlar bakımından incelendiğinde; Fikirlerin toplandığı : Yakınlık diyagramı, balık kılçığı diyagramı, beyin fırtınası Fikirlerin gruplandırıldığı : Yakınlık diyagramı, balık kılçığı diyagramı Analiz edildiği : Balık kılçığı diyagramı, pareto diyagramı, ilişki diyagramı, beş neden Verinin şekle dönüştürüldüğü : Histogram, pareto diyagramı, dağılım diyagramı, kontrol grafiği Verinin zamana göre izlenildiği : Çetele tablosu, pareto diyagramı, kontrol grafiği Önceliklerin belirlendiği : Öncelikler matrisi, ilişki diyagramı |
İlişkilerin belirlendiği : İlişki diyagramı, dağılım diyagramı olarak sınıflandırılmaktadır.
4
Kalite iyileştirmede kullanılan yedi temel araç nedir ?
| Kalite iyileştirmede kullanılan yedi temel araç şunlardır : • Balık kılçığı (Neden-sonuç) diyagramı • Akış şeması • Çetele tablosu • Pareto şeması • Histogram • Dağılım diyagramı |
• Kontrol grafiğidir
5
Balık kılçığı diyagramının yararları nelerdir?
| Balık kılçığı diyagramının yararları şunlardır: 1. Ekibi tek bir hataya veya soruna yönlendirerek, tanımlanan sorunun birden çok potansiyel nedeni belirlenir. 2. Kullanıcıların sorunla ilgili olabilecek birden fazla sebep arasında ilişkiyi kavrama becerilerini artıran bir değerlendirme sürecidir. 3. Bütün fikirlerin tüm ekip tarafından görülmesi sağlanır. 4. Sorunu detaylı değerlendirmeyi sağlar. |
5. Bütün sorunlar için uygulanabilen bir yöntemdir.
6
Bir akış şemasında hangi bilgiler verilir?
Bir akış şemasında sürecin beklenen şekilde başlayıp başlamadığı, tüm adımların uygun sırada ve düzgün bir şekilde tamamlanıp tamamlanmadığı ve beklenen çıktıları üretilip üretilmediği hakkında bilgi verilir.
7
Akış şemasının özellikleri nelerdir?
| Akış Şemasının Özellikleri • Karmaşıklığı, sorunlu süreçleri, gereksiz işlemlerin belirlenmesini sağlar ve böylelikle fazlalık ve yanlış kısımların çıkartılması ile süreci standart bir temele indirger. • Sürecin gerçek akışı ve olması beklenen akışı arasında kıyaslamaların yapılmasına olanak vererek iyileştirme yapılmasını sağlar. • Ekibin süreçte yer alan aksaklıklar hakkında fikir birliği yapmasını sağlar. • Ek verilerin toplanabileceği ve araştırılabileceği yerleri tanımlar. |
• Sürecin bilmeyen ya da az bilen kişiler tarafından anlaşılmasını sağlar.
8
Çetele tablosu nedir ?
Çetele Tablosu: Bir şeyin ne kadar sıklıkta meydana geldiğini belirtmek için üzere işaretleme yapılan basit bir veri toplama formudur.
9
| Çetele tablosunun kullanım amaçları nelerdir? |
| Çetele tablosu ile bilgi toplama süreci başlar. Her alanda, hemen her konuya uygulanabilen, kolaylıkla herkesin kullanabileceği, verilerin tablodan bakılarak kolayca anlaşılabileceği bir araçtır. Temelde çetele tablosu iki amaçla kullanılır : • bilgi toplamak |
• performansı analiz etmek
10
| Çetele tablosu türleri nelerdir? |
Çetele tablosu oluştururken sürecin özelliklerinin izlenmesini ve olası nedenlerinin keşfedilmesini sağlayan adımların belirlenmesinde kullanılan dört ana çetele tablosu türü vardır. Bunlar süreç dağılım, kusurlu parça, kusur yeri ve kusur faktörleri çetele tablolarıdır. Kusurlu parça, kusur yeri ve kusur faktörleri çeteleleri, kusurun oluşması ve kusurun neden meydana geldiği ile ilgilenirken süreç dağılım çetelesi bir işlemin değişkenliği ile ilgilidir.
11
| Çetele tablolarının özellikleri nasıl özletlenebilir ? |
| Çetele tablolarının özellikleri özetlenecek olursa; • Olayların veya kusurların sıklığını kısa aralıklarla ölçer. • Bilgi toplama sürecini başlatır. • Kullanımı kolaydır. • Her sürece uygulanabilir. • Çoğu kişi kolayca öğrenir. |
• Kısa zamanda bir süreci anlamaya ve geliştirmeye yardımcı olacak veriler sağlar.
12
Pareto diyagramı nasıl oluşturulur ?
| Pareto diyagramının oluşturulması: – Problem hakkında daha fazla bilgi edinmek istenildiğine karar verilir. – Beyin fırtınası ile sorunlar alt kategorilerde ayrılır. – Her bir sorun için en anlamlı ölçüm birimi (sıklık veya maliyet) seçilir. – Zaman aralığı belirlenir. – Güncel ya da geçmiş verileri toplanır. – Her sorun kategorisinin göreli sıklığı veya maliyetine göre karşılaştırılır. – Sorun kategoriler, yatay satıra (x aksisine), frekanslar dikey satıra (y aksisine) listelenir. |
– Sonuçları yorumlanır: En uzun çubuklar, genel soruna en çok katkıda bulunan sebepleri oluşturur.
13
Histogram nedir?
“Frekans dağılımları’’ olarak adlandırılan histogramlar bir performans verileri koleksiyonunun dağılımının merkezini, dağılımını ve şeklini göstermek için kullanılan çubuk grafiklerdir.
14
Histogramın özellikleri nelerdir?
| Histogramın özellikleri : • Veriler kategoriler halinde ve çubuk grafik biçiminde görüntüler. • Tablo yapmak yeterli gelmediğinde yorumlanamayan büyük miktarda veriyi görüntülemeye olanak sağlar. • Çeşitli veri değerlerinin birbirine göre sıklığını gösterir. • Verileri merkezileştirerek, varyasyonunu ve şeklini gösterir, kolay yorumlamaya olanak sağlar. • Bir veri setinin merkezi eğilimini, artma-azalma yönünde değişkenliğini gösterir. |
• Süreçteki değişimi oldukça hızlı ve kolay bir şekilde görüntüler.
15
Dağılım diyagramları neyi gösterir?
XY diyagramları olarak da bilinen dağılım diyagramları, iki değişken arasındaki ilişkiyi gösterir.
16
| Dağılım diyagramları X ve Y değişkenlerine göre kaç tür olabilir? |
| XY diyagramları olarak da bilinen dağılım diyagramları, iki değişken arasındaki ilişkiyi gösterir X değişkeni genellikle bağımsız değişken olarak kabul edilir ve Y bağımlı değişkendir. Dağılım diyagramları X ve Y değişkenlerine göre dört türde olabilmektedir: Doğrusal ilişki, bağımsız değişkendeki bir artışın (veya azalışın) bağımlı değişkende de aynı yönde etkiye sebep olduğu ilişkidir. Zıt ilişki, bağımsız değişkendeki bir artış (veya azalma), bağımlı değişkende bir azalışa (veya artışa) neden olur, zıt yönlü bir ilişkidir. İlişkisiz, bağımsız değişkendeki bir değişikliğin bağımlı değişken üzerinde hiçbir etkisi yoktur. |
Doğrusal olmayan ilişki, iki değişken arasında düz bir çizgi ile tanımlanamayan bir ilişkidir; bağımlı değişken, bağımsız değişkendeki artışlarla artabilir veya azalabilir.
17
Kontrol grafiği oluşturulurken nasıl bir yol izlenir ?
| Kontrol grafiği oluşturulurken; • Kontrolü yapılacak süreç tespit edilir. • Ölçülecek faktörler belirlenir. • Süreçten örnekler alınarak kaydedilir • Kontrol grafiği belirlenir ve uygulanır. |
• Grafikler değerlendirilir.
18
Atanabilir varyasyon neyi gösterir ?
Atanabilir varyasyon, sinyal varyasyon olarak da adlandırılır, süreçte bir değişikliğin meydana geldiğini gösterir.
19
Kalite iyileştirmede kullanılan yönetim ve planlama araçları nelerdir?
| Kalite iyileştirmede kullanılan yedi yönetim ve planlama aracı şunlardır: (1) Yakınlık diyagramı (Afinite diyagramı) (2) İlişki diyagramı (3) Ağaç diyagramı (4) Matris diyagramı (5) Öncelikler matrisi (6) Süreç karar program şeması |
(7) Ok diyagramları (Aktivite ağ diyagramı)
20
| Afinite diyagramı hangi durumlarda kullanılabilir ? |
| Afinite diyagramı aşağıdaki durumlarda kullanılabilir: • takım çalışmasını teşvik etme ihtiyacı, • yeni bir bölgede bir kalite politikası oluşturma, • tasarım faaliyeti, • hizmetler veya bölümler arasındaki iletişimi geliştirme, |
• her hizmet veya projeye özel sorunlara dayalı bir fikir birliği oluşturma.
21
| Yakınlık diyagramı oluşturulurken nasıl bir yol izlenir? |
| Bir yakınlık diyagramı oluşturulurken izlenecek yollar aşağıdaki şekilde gerçekleştirilir: – Bilgiler dizin kartlarına veya yapışkan notlara yazılır. – Kartlar kümelendirilebilecek bir alana yayılır. – İnsan grubu iki veya üç kişilik küçük gruplara ayrılır. – Bir grubun kartları düzenlemesi sağlanır. – Bir süre sonra katılımcı grubu değiştirilerek, tekrar düzenleme yapması istenir. Ortak bir fikir oluşana kadar gruplandırmaya devam edilir. |
– Her kart grubu için başlıklar geliştirilir. İlgili gruplar daha büyük süper gruplara da koyulabilir.
22
Sık kullanılan beyin fırtınası teknikleri nelerdir ?
| Sık kullanılan beyin fırtınası teknikleri şunlardır: Yapılandırılmış beyin fırtınası, liderin grupta yer alan katılımcılara fikrini sırasıyla sorduğu tekniktir. Katılımcı fikrini söylemek istemezse atlanabilir. Yapılandırılmamış beyin fırtınası, katılımcılar konu hakkında serbest tarzda aklına geldiği şekilde konuşmakta özgürdür. Herkese eşit süre sağlanmayabilir. |
Sessiz beyin fırtınası, katılımcılar fikirlerini bir kağıda yazarak belirtirler. Kağıtlar toplanarak fikirler okunur. Genellikle diğer yöntemlerle kombine edilerek kullanılır.
23
| Kalite iyileştirme stratejileri taksonomisinde neler yer alır ? |
| Hojania ve meslektaşları, kalite iyileştirme stratejisi ve metodolojisinin seçiminin kalite iyileştirme projesinin doğasına bağlı olduğu sonucuna varan bir kalite iyileştirme stratejileri taksonomisi geliştirmiştir. |
Bu taksonomide sağlık hizmeti sağlayıcıları ile ilgili hatırlatma sistemleri, sağlık hizmeti sağlayıcılarına klinik verilerin kolaylaştırılmış aktarımı, denetim ve geri bildirim, sağlık hizmeti sağlayıcılarının eğitimi, hasta eğitimi, hasta hatırlatma sistemleri, özyönetim teşviki, organizasyon değişikliği, mali teşvikler, düzenleme ve politikalar yer almaktadır.