Sağlık Hizmetlerinde Akreditasyon

Bir hastane akreditasyon programı, optimum kalite ve güvenlik standartlarına ulaşılmasına odaklanır.

Sağlık hizmetlerinde kalite kavramı ile ilk çalışmaların 19. yy. da başladığı varsayılabilir. Florans Nightingale, 19. yy. da İngiltere’de hastane hizmetlerinin iyileştirilmesi ile ilgili çalışmalar yapmıştır

İnsan sağlığı ile ilgili olarak yapılan çalışmalardan elde edilen bilgileri düzenli bir şekilde kapsayan dokümanlara tıbbi belge adı verilir.

Bu işleme dokümantasyon adı verilir.

Sağlık sektöründe kalite belgelendirme işlemlerinde çeşitli kavramlar karşımıza çıkmaktadır. Bunlar sırasıyla; hizmet, kalite, belge, belgelendirme kuruluşları, akreditasyon, teknik düzenleme, denetleme, uygunluk, standart ve işaretleme.

Üretimi ve satışı fiziki bir ürüne bağlı olmayan, bir ihtiyacı gidermek için yararlanılan, mülkiyeti sürekli üreticide kalan ve belirli bir fiyatla satışa sunulan soyut eylemler, yararlar ve tatminler olarak tanımlanır.

Dünya sağlık örgütüne göre sağlık hizmeti, hastalık halinde tanı ve tedavilerin uygulanması ve bu işlemler yapılırken sağlığın korunmasını kapsamaktadır.

Bu kapsamda “Sağlık hizmetleri, insan sağlığına zarar veren çeşitli faktörlerin tesirinden korunması, hastaların tedavi edilmesi, bedeni ve ruhi kabiliyet ve melekeleri azalmış olanların işe alıştırılması için gerçekleştirilen tıbbi faaliyetler” olarak ifade edilmiştir.

Tüketici isteklerini en ekonomik düzeyde karşılamak amacıyla işletme içindeki pazarlama, mühendislik, imalat ve müşteri hizmetleri gibi çeşitli ünitelerin kalitelerinin oluşturulması, yaşatılması ve geliştirilmesi yolundaki çabalar sistemi olarak tanımlanabilir.

• Etkinlik • Etkililik • Verimlilik • Uygunluk • Kabul edilebilirlik • Yasallık • Hakkaniyet

Kalite yönetim sistemleri; sağlık kurumlarına daha iyi bir dokümantasyon, standardizasyon, müşteri memnuniyeti, daha iyi tedarikçi ilişkileri, kurum içi yetki ve sorumlulukların belirlenmesi, veriler ve istatistiksel ölçümler doğrultusunda var olan durumunun incelenmesi ve geleceğe yönelik kararlarda bu inceleme sonuçlarının kullanılabilmesi gibi yararlar sağlar.

Belirli standartlar veya kriterler bazında bir birimin/kurumun/bireyin (tek tek veya hepsinin) performansını ölçerek, belirli amaç ve hedefler doğrultusunda tanımlanmış kalitenin, sürekli iyileştirilmesini sağlamak ve denetleyerek kontrol altına almaktır.

Akreditasyon ve ruhsatlandırma arasındaki en önemli fark, toplum sağlığını temin etmek için minimum standartlara ulaşmayı hedef almak yerine, akreditasyonun sürekli iyileştirme ve ulaşılabilir kalite standartlarına erişme stratejisidir.

Ruhsatlandırma her zaman devlet tarafından yapılır, akreditasyon ise bağımsız kurumlar tarafından gerçekleştirilir.

Akredite olan sağlık kuruluşlarının hizmet kalitesi güvence altına alınmaktadır.

Sağlık hizmetlerinde akreditasyon çalışmalarına ilk olarak Amerika Birleşik Devletleri’nde başlatılmış ve dünya geneline yayılmıştır.

Kalite çalışmalarının uluslararası bir kimliğe kavuşmasının gerekliliğinden yola çıkılarak Türkiye’de Sağlıkta Akreditasyon Sisteminin oluşturulmasına yönelik ilk adımlar 2012 yılı Mayıs ayında atılmıştır. Akreditörlerin akreditörü ISQua (The International Society for Quality in Health Care) ile görüşmeler yapılarak, çalışmalar sonucunda 20 Mart 2013 tarihinde resmi olarak iş birliği süreci başlatılmıştır. Bu kapsamda; ISQua ilkeleri ve 1 No’lu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 355. Maddesinin, h) bendinde yer alan “Sağlık hizmetlerinde kalite ve akreditasyon kurallarını belirlemek ve uygulanmasını sağlamak” ifadesi doğrultusunda; Türkiye’nin sağlıkta kalite ihtiyaçları, uluslararası ve ulusal düzeyde yapılan kalite çalışmaları ve Dünya Sağlık Örgütü ilkeleri dikkate alınarak Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü, Sağlıkta Kalite ve Akreditasyon Daire Başkanlığı tarafından” SAS (Sağlıkta Akreditasyon Standartları) hazırlanmıştır.

Hasta güvenliği, Hakkaniyet, Hasta odaklılık, Uygunluk, Zamanlılık, Süreklilik, Etkililik, Etkinlik, Verimlilik ve Sağlıklı çalışma

• Ekip çalışması ve ekip içi tutarlılık
• Birimler arası işbirliği
• Standartların başarma
• Sürekli eğitim
• Rekabetle profesyonelleşme
• Pazarlama ve reklam

• Hasta haklarına saygı
• Bakım sürecine katılma
• Bilgi verme ve onam alma
• Hekim seçme ve değiştirme hakkı tanıma
• Şikâyet, dilek ve önerileri dikkate alma
• Araç gereçlerin bakım ve kontrollerini düzenli aralıklarla yapma

• Kuruma karşı sorumlulukta artma
• Kendi kendini denetleme
• Zaman ve emek tasarrufu
• Güçlü yöneticilik
• Personel katılımı
• Personel güveni
• Çalışan memnuniyeti
• Çalışan güvenliğinde artış

• Kaliteyi güvence altına alır.
• Sürekli kalite iyileştirmeyi esas alır.
• Kuruma prestij sağlar.
• Etkili süreç yönetiminin bir aracıdır.
• Etkin finansal kaynak yönetimini destekler.
• Öz değerlendirmeyi destekler.
• Bakımın sürekliliğini esas alır.
• Çalışan memnuniyetini önemser.
• İletişim ve iş birliğini destekler.
• Etik yönetimini sağlar.
• Profesyonel hizmet sunumunu destekler.
• Etkin kaynak yönetimini sağlar.
• Güvenli ilaç yönetimini destekler.
• Hasta memnuniyetini esas alır.
• Güvenli tetkik sunumunu destekler.
• İnsan kaynakları yönetiminde etkinliği sağlar.
• Politika ve prosedürleri düzenler.
• İş barışını destekler.
• Hasta güvenliğini sağlar.
• Kurumlarda takım çalışmasını destekler.
• İyi uygulama örneklerini teşvik eder.
• Güvenlik kültürünü destekler.
• Hastaların sağlık sonuçlarını iyileştirir.
• Kaliteyi güvence altına alır.

JCI Akreditasyon Programı sağlık hizmeti veren organizasyonlara kamu sağlık kurumlarına sağlık bakanlıklarına ve diğerlerine, ülkelerinde hasta bakım kalitesini incelemelerine geliştirmelerine ve bunu göstermelerine yardımcı olur.

Sağlık hizmetlerinde akreditasyon faaliyeti gerçekleştirmeyi hedefleyen bağımsız akreditasyon kuruluşları açısından çatı kuruluş The International Society for Quality in Healthcare (ISQua)dır.

Türkiye’de akreditasyon ile ilgili ilk yapılanma “Türk Akreditasyon Kurumu (TÜRKAK)”’dur.

• Genel kalite standartları çerçevesinde denetim yapmak,
• İnsan ve çevre sağlığına uygun ürün ve hizmetlerin artmasını sağlamak,
• Ulusal ve uluslararası akredite çalışmalarıyla güven sembolü olmak ve ülkemizin kalkınmasına öncülük etmek,
• Akredite faaliyetlerinde mevcut kaynakları verimli kullanmak ve çalışma şartlarını iyileştirmek,
• Çıkar çatışması riskini analiz etmek ve tarafsız, bağımsız ve objektif bir şekilde akreditasyon faaliyetlerini yürütmek,
• Diğer akreditasyon kurumları ile rekabete girmeden çevre ülkelerdeki organizasyonlar ile işbirliği yapmak.

Belirli bir faaliyetle ilgili olarak, bütün ilgili tarafların iş birliği ile ekonomik fayda sağlamak üzere belirli kurallar koyma ve bu kuralları uygulama faaliyetidir.

• Yasal düzenlemeler, • Halk Sağlığı politikası, • Ulusal düzeyde hazırlanmış raporlar, • Hastanelerin kendi geliştirdikleri standartlar ve uluslararası kaynaklı standartlar, • Yapılan araştırmalar, • Hasta ve yakınlarının beklentileri, • Sağlık sektörü çalışanlarının beklentileri, • Mevcut tıp pratiği

Sembolik ve fiziksel görselleştirmeden yararlanılarak açıklanan bir düşünce, bir fikirdir.

Sağlık hizmetlerinde kalite, hizmetlerin hem bilimsel norm ve standartlara hem de bireylerin beklentilerine uygun olarak verilmesi olarak ifade edilir.

ISO, sağlık hizmetlerinde klinik süreçlerden daha ziyade yönetim prosedürleri ile ilgili standartlar geliştirmiştir.

1. Kapsam 2. Atıf Yapılan Standartlar 3. Terimler Ve Tarifler 4. Kuruluşun Bağlamı 5. Liderlik 6. Planlama 7. Destek 8. Operasyon 9. Performans Değerlendirme 10. İyileştirme.

Uluslararası kalite ödüllerinin birincil amacı, genelde kalite yönetimi uygulamalarının, özelde de kalitenin kurumlarda benimsenerek yaygınlaşmasını ve doğru şekilde uygulanmasını sağlamaktır.

Vakfın 1993 yılındaki ödülü, Brissa aracılığı ile ülkemiz ilk defa kazanmıştır.

Dünyada kalite ödülleri için kullanılan modeller: Deming Ödülü, Malcolm Baldridge Ulusal Kalite Ödülü, Başkanlık Kalite Ödülü, Avrupa Kalite Ödülü ve Amerikan Hemşireleri Vasıf Tasdikleme Merkezi’nin (ANCC) hastanelere verdiği en üst düzey onay olan Magnet unvanı bulunmaktadır.

Malcolm Baldrige Ulusal Kalite Ödülü’dür.

Ulusal kalite ödülü, Türkiye Kalite Derneği (KALDER) ve TÜSİAD’ın Türkiye’de kalite değerinin anlaşılması ve kalite alanında bir bilinç oluşturmak, kalitenin kuruluşlar tarafından dikkate alınmasını sağlamak ve uluslararası ortamdaki kalite düzeyini yakalamak amaçları ile oluşturulmuştur.

• Büyük Ölçekli İşletmeler (BÖİ) • Operasyonel Birimler (OB) • Bağımsız KOBİ • Bağlı KOBİ

• Eğitim Hizmetleri Kategorisi • Sağlık Hizmetleri Kategorisi • Kamu Yönetimi ve Hizmetleri Kategorisi