Question 1

Adli görüşme tekniklerinden ifade alımında en çok kullanılan teknikler hangileridir?

Accepted Answer

Adlli görüşme tekniklerinden ifade alımında en çok kullanılan soru sorma ve özetleme teknikleridir.

Question 2

Psikososyal değerlendirme ve müdahalelerin yapıldığı adli görüşmelerde görüşme yapan uzmandan beklenen temel terapötik beceriler ve adli görüşme teknikleri nelerdir?

Accepted Answer

Yapılama, yakından ilgilenme, konuşmaya açık davet, asgari düzeyde teşvik, duygu ve içerik yansıtması, kişiselleştirme, özetleme, paylaştırma ve bağlama, sessizlik terapötik görüşmelerde kullanılan tekniklere örnek olarak verilebilir. Etkili görüşmede görüşme yapılan kişilerin katılımının sağlanabilmesi için etkili iletişim, aktif dinleme, soru sorma, yeniden çerçeveleme/yansıtma gibi temel görüşme becerilerine sahip olunması gerekir. Adli görüşmecinin bu terapötik beceri ve teknikleri kullanmakla birlikte sorular ile suç olayını öykülendirme, özetleme gibi teknikleri daha fazla ön plana çıkarması beklenir.

Question 3

Adli görüşme sürecinde soru sorma tekniğinin kullanılma amaçları nelerdir?

Accepted Answer

Görüşmenin başlangıcında buzları eritmeye teşvik etmek
Amaca uygun bilgi edinmek
Edinilen bilgileri ayrıntılandırmak ve net- leştirmek
Konuyla ilgili bilgilerin hatırlanmasını teş- vik etmek
Görüşme yapılan kişinin aktif katılımı için onu cesaretlendirmek ve teşvik etmek
Görüşmenin yönünü belirleyerek yardımcı olmak
Görüşme odağını korumak ve geçişler yap- mak için teknikler sağlamak
Tanıya yönelik varsayımları onaylamak ya da reddetmek için veri elde etmek
Görüşme yapılan kişinin kendini yansıtma- sını ve kendi farkındalığını teşvik etmek
• Görüşme yapılan kişinin problemini ta- nımlamakta başarısız ya da isteksiz olduğu durumlarda problemin boyutlarını değer- lendirerek değişimi teşvik etmek

• Alternatif çözümleri keşfetmek

• Görüşmeyi sonlandırmaya yardımcı olmak

Question 4

Adli görüşmelerde kullanılan açık uçlu soruların özellikleri nelerdir?

Accepted Answer

Açık uçlu sorular 5N1K sorularından oluşan ve yanıtı “evet veya hayır” gibi yanıtı tek kelimelik cümlelerden oluşmayan sorulardır. Adli görüşmelerde en fazla tercih edilen soru türü olan açık uçlu sorular görüşme yapılan kişinin duygu ve düşüncelerini aktarmasında, yaşantılarını detaylı bir şekilde anlatmasında en etkili soru türüdür. Yönlendirmenin olmadığı ve görüşme yapan kişinin serbest anlatımının desteklendiği bu soru türüne yüksüz sorular da denilmektedir.

Question 5

adli görüşme sürecinde 5N1K olarak da tanımlanan “Ne, Nerede, Ne Zaman, Nasıl, Neden ve Kim” sorularından hangisinden kaçınılmalıdır?

Accepted Answer

5N1K sorularından “Neden” sorusunun sorulmasından adli görüşme sürecinde kaçınılmalıdır. Suç mağ- duru bireylerin “suçluluk” hissi yaşayabilmektedir. Dolayısıyla ‘Neden’ sorusu mağdur tarafından suçlayıcı algılanabilmektedir.

Question 6

Adli görüşmelerde kullanılan kapalı uçlu soruların özellikleri nelerdir?

Accepted Answer

Yanıtı tek kelimelik “evet” veya “hayır”dan oluşan soru tipleridir. Bu nedenle detaylı bilgi alma açısından tercih edilmemektedir. Ancak adli görüşmede kapalı uçlu soruların da zaman zaman sorulması söz konusu olmaktadır. Görüşme yapılan kişinin net olarak ifade etmediği veya çelişkili ifadelerinin bulunduğu zamanlarda bilgiyi netleştirmek için kapalı uçlu sorular sorulabilmektedir. Zaman zaman görüşme yapılan kişiler bilgi vermekten kaçınabilmekte ve direnç ile karşılaşılabilmektedir. Bu tür durumlarda görüşme yapılan kişiyi görüşmeye dahil edebilmek için kapalı uçlu soruların kullanımı söz konusu olabilmektedir. Adli görüşmeler suç mağdurları ile gerçekleştirilmektedir. Mağdurlar paylaşmaktan çekindikleri konularda veya unutmuş olmalarından kaynaklı olarak belirli konulara girmek ve anlatmak istemeyebilmektedir. Bu noktada kapalı uçlu sorular ile o konunun hatırlatılması sağlanmakta ve mağdurun hedeflenen konu hakkında düşünmesi sağlanabilmektedir. Ancak şu unutulmamalıdır ki görüşme yapılan kişinin dikkati hedeflenen konuya yöneltildikten sonra açık uçlu sorulara geçiş sağlanmalıdır. Çünkü kapalı uçlu sorular istenen konuda sınırlı bilgi vermektedir.

Question 7

Adli görüşmelerde kullanılan detaya inen soru tipi nasıldır?

Accepted Answer

Odaklanmış sorular olarak da belirtebileceğimiz bu soru türü anlatılan bir konu hakkında daha derinlemesine bilgi alınmasını sağlayan soru türleridir. Açık uçlu sorularda kullanılan 5N1K soru türleri detaya inen sorularda da kullanılmaktadır. Açık uçlu sorulardan temel farkı açık uçlu sorular ile anlatımı başlatılan bir konu hakkında daha detaylı bilgi alınmasını sağlamaktır.

Question 8

Adli görüşmelerde uygulanabilecek huni tekniği nedir?

Accepted Answer

Adli görüşmelerde çoğunlukla açık uçlu soruların kullanılması esastır. Bu soru türünden alınan cevaplar sonrası bilginin daha fazla derinleştirilmesi istendiğinde detaya inen ve nokta atışı sorulara geçilir. Seçenekli sorular ve kapalı uçlu sorular daha önceki sorulardan yeterli yanıtlar elde edilmediği zaman tercih edilmelidir. Bu amaçla huni tekniği olarak da adlandırılan öncelikle soruların açık uçlu, daha dolaylı olarak yönlendirilip görüşme ilerledikçe kapalı uçlu ve daha doğrudan sorulara geçiş yöntemi önerilen yöntemlerden birisidir

Question 9

Adli görüşmelerde seçenekli soruları kullanırken nelere dikkat edilmelidir?

Accepted Answer

Seçenekli sorular sorulan soru yapısında birden fazla seçeneği barındıran sorulardır. Özellikle çocukların dil gelişiminin yetersiz olduğu veya görüşmeye direnç gösterdiği zamanlarda kullanılabilmektedir. Ancak burada çocuğun gelişim dönemine mutlaka dikkat edilmesi gerekmektedir. Küçük yaş çocuklar soruyu cevapsız bırakmamak adına seçenekler doğru cevabı vermese de birini seçme zorunluluğu hissedebilmekte ve yanlış bilgi verebilmektedir. Bu nedenle çoktan seçmeli sorularda tüm seçeneklerin verilmiş olmasına dikkat edilmelidir. Aksi takdirde seçenekli sorular yönlendirici sorulara dönüşebilmektedir.

Question 10

Terapötik görüşmelerde özetleme yapma şekilleri nelerdir?

Accepted Answer

Terapötik görüşmelerde özetleme dört farklı şekilde yapılmaktadır. Bunlar; görüşmenin önemli hususların bir başka konuya geçmeden özetlenmesi, ayrıntılı bilgilerin birbiriyle ilişkisini ortaya koymak amacıyla özetleme, görüşme sürecinde değinilen konuların özetlenmesi, görüşmeler arasında bağlantı kurmak için özetlemedir

Question 11

Adli görüşmelerde kullanılan özetleme tekniğinin özellikleri nelerdir?

Accepted Answer

Adli görüşmelerde kullanılan bir başka teknik özetleme tekniğidir. Özellikle mağdurun birden fazla kişi tarafından ve birden fazla suç davranışına maruz kalması durumlarında olaya ilişkin bilgilerin bir bütün olarak gözden geçirilmesinde etkili olabilmektedir. Bunun yanı sıra bu teknik görüşme yapılan kişinin eksikleri fark ederek yeni bilgi eklemesi veya yanlış anlaşılan bilgileri düzeltmesi için de fayda sağlamaktadır. Dolayısıyla özetleme aslın- da bir içerik yansıtmasıdır. Bunların dışında özetleme adli görüşmecinin görüşme yapılan kişiye “seni dinliyorum” veya “dediklerin benim için önemli” mesajının verilmesini de sağlamaktadır. Bu nedenle özetleme adli görüşme sürecinde kullanılmaktadır. Ancak özetleme yapmanın bir amacı olması gerekmektedir. Amaçsız ve sık sık yapılan özetleme adli görüşme sürecini uzatabileceği gibi görüşme yapılan kişinin dikkatinin dağılmasına ve adli görüşme sürecinden kopmasına neden olabilecektir.

Adli görüşmelerde özetleme bir konudan başka bir konuya geçiş söz konusu olduğunda bilgilerin özetlenmesi amacıyla yapılmaktadır. Özetleme ayrıca ayrıntılı bilgilerin birbirleriyle ilişkisini netleştirebilmek için de kullanılabilmektedir.

Question 12

Şiddet mağduru kadınlarla yapılan adli görüşmelerde özellikle dikkat edilmesi gereken ek hususlar nelerdir?

Accepted Answer

Mağdurun yanıtından sonra yeni bir soru sormadan önce biraz beklenmelidir.
Mağdurun sözü kesilmemelidir.
Neden sorularından kaçınılmalıdır (Örnek: Neden polisi aramadın?).
Destekleyici olunmalıdır (ve sonra..., Baş- ka ne hatırlıyorsun?).
Sakin, yavaş ve açık bir şekilde konuşulmalıdır.
Görüşme yapılan kişinin nasıl söylediği, ne söylediğinden daha önemli olabilir!
Görüşülen kişiye adıyla hitap edilmelidir.
Namus, dayak, ihanet gibi yüklü kavramlar kullanılmamalıdır.
Görüşme yapılan kişinin sırtı kapıya dönük olmamalıdır

Question 13

1979’de BM kurulunca kabul edilen ve 1981’de yürürlüğe giren, özellikle toplumsal cinsiyet temelinde kadınlara yönelik şiddeti ayrıntılı ve doğrudan ele alan ilk uluslararası düzenlemelerden biri olarak kabul edilen sözleşme hangisidir?

Accepted Answer

Birleşmiş Milletler Kadınlara Karşı Her Türlü Ayrımcılığın Önlenmesi Sözleşmesi (CEDAW) dir.

Question 14

İstanbul sözleşmesi nedir ?

Accepted Answer

Aile içi şiddet olgusunu ele alan en genel uluslararası düzenlemelerden bir diğeri Kadına Yönelik Şiddet ve Aile İçi Şiddetin Önlenmesi ve Bunlarla Mücadeleye İlişkin Avrupa Konseyi Sözleşmesi’dir (İstanbul Sözleşmesi). Aile içi şiddeti ele alan ilk Avrupa Konseyi Sözleşmesi olan İstanbul Sözleşmesi 2011 yılında imzalanmıştır. Türkiye, 2011 yılında imzaladığı sözleşmeden 2021 yılında ayrılmıştır.

Question 15

6284 sayılı Yasaya göre mağdurun şiddet davranışından korunmasını sağlayan koruyucu tedbirler nelerdir?

Accepted Answer

Kendisine ve çocuklarına uygun barınma sağlanması

Maddi yardım sağlaması

Kreş imkânı sağlanması

Rehberlik ve danışmanlık verilmesi (psikolojik, mesleki, hukuki veya sosyal)

Hayati tehlikesinin bulunması halinde ilgilinin talebi üzerine veya resen geçici koruma altına alınması

Hayati bir tehlike söz konusu ise kimlik gibi belge ve bilgilerin değiştirilmesi

Kişinin evli olması halinde müşterek yerleşim yerinden ayrı bir yerleşim yeri belirlenmesi

Korunan kişinin talebi üzerine tapu kütüğüne aile konutu şerhi konulması

İş yerinin değiştirilmesi

Question 16

6284 sayılı Yasaya göre şiddet sergileyen bireyin şiddete yönelmesini engelleyici tedbirler nelerdir?

Accepted Answer

Şiddet mağduruna yönelik olarak şiddet tehdidi, hakaret, aşağılama veya küçük düşürmeyi içeren söz ve davranışlarda bulunmaması

Müşterek konuttan veya bulunduğu yerden derhal uzaklaştırılması ve müşterek konutun korunan kişiye tahsis edilmesi

Korunan kişilere, bu kişilerin bulundukları konuta, okula veya iş yerine yaklaşmaması

Korunan kişilerin bulundukları yerlerde alkol veya uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanmaması ya da bu maddelerin etkisinde iken korunan kişilere ve bunların bulundukları yerlere yaklaşmaması, bağımlılığının olması halinde hastaneye yatmak dahil muayene ve tedavisinin sağlanması

Gerekli görülmesi halinde kişinin, korunan kişinin şiddete uğramamış olsa bile yakınlarına, tanıklarını veya kişisel ilişki kurulmasına ilişkin haller saklı kalmak üzere çocuklarına yaklaşmaması

Hakim Tarafından Verilen Koruyucu ve Önleyici Tedbirler

Çocuklarla ilgili daha önce verilmiş bir kişisel ilişki kurma kararı varsa, kişisel ilişkinin refakatçi eşliğinde yapılması, sınırlandırılması ya da tümüyle kaldırılması

Korunan kişinin şahsi eşyalarına ve ev eşyalarına zarar vermemesi

Korunan kişiyi iletişim aralarıyla veya sair suretle rahatsız etmemesi

Bulundurulması veya taşınmasına kanunen izin verilen silahını kolluğa teslim etmesi. Silah taşıması zorunlu olan bir kamu görev ifa etse bile bu görevi nedeniyle zimmetinde bulunan silahı kurumuna teslim etmesi

Question 17

Adalet sistemi içerisinde şiddet mağduru kadınlara yönelik koruyucu hizmet ve uygulamalar nelerdir?

Accepted Answer

Adalet sistemi içerisinde şiddet mağduru kadınlara yönelik;

Mağdurun özel ortamda dinlenilmesi, delil sunması ve görüşünün alınması,
Mağdurun mahremiyetinin ve özel hayatının gizliliğinin korunması için gerekli tedbirlerin alınması,
Mağdurun hakları ve faydalanabileceği hizmetler, mağdurun adli süreçteki rolü, adli sürecin gidişatı ve sonucu ile ilgili bilgilendirilmesi,
Adli süreçte, ceza muhakemesinin zorunlu kıldığı hâller dışında, mağdurun fail ile temasının önlenmesi,
Mağdurun ve ailesinin risk altında olabileceği durumlarda, failin cezaevinden tahliyesi veya geçici süreliğine ya da tamamen salıverilmesi hâlinde kolluğun ve gereken hâllerde mağdurun konuyla ilgili bilgilendirilmesi
Mağdurun, bu amaçla oluşturulan özel ortamda fail olmaksızın teknik cihazlar kullanılarak uzman eşliğinde ifade ve beyanının alınması,
Mağdurun, ailesinin ve tanıkların tehdit, baskılama ve tekrarlanan mağduriyetten korunmasının sağlanması gibi mağduru koruyucu hizmet ve uygulamalar bulunmaktadır

Question 18

Yaşlı mağdur ile yapılan adli görüşmelerde hangi hususlara dikkat edilmesi beklenmektedir ?

Accepted Answer

• Görevliler, mağdurlara ön yargısız ve sakin bir şekilde yaklaşmalıdır. Mağdurlara görüşme sırasında kendilerini dinlemeleri ve söylediklerini anlamaları için yeterince zaman vermelidir.

• Mağdur cevap verirken sözü kesilmemelidir, sorulan soruya cevap vermesi beklenmelidir. Çünkü mağdurlar içinde bulundukları durum nedeniyle cümle kurmakta zorlanabilirler.

• Mağdurun anladığından emin olmak için açık uçlu sorular sorulmalıdır. Örneğin; nerede, nasıl gibi cevabı evet ya da hayır olmayan sorularla mağdurun daha detaylı anlatımı desteklenmelidir.

• Yaşlı mağdurun olayı hatırlamasına yardımcı olabilecek kelimeler kullanılarak mağdur desteklenmelidir.

• Yaşlı mağdurun yorulup yorulmadığını veya iyi hissedip hissetmediğini anlamak için mağdur yakından gözlemlenmelidir.

• Yaşlı mağdurların süreci doğru anladığından emin olunmalıdır. Mağdurların işitme veya görme konusunda zorluk yaşayabilecekleri unutulmamalıdır. Gözlük veya işitme cihazı gibi araçlara ihtiyaç duyup duymadıkları sorulmalıdır.

• İşitme sorunu olan yaşlı mağdurlar yapılacak görüşme için dikkat dağıtıcı unsurlar ile arka plan sesinin olmadığı bir yer seçilmelidir.

• Mağdurların gerekli belgeleri okumaları için aydınlık bir ortam sağlanmalıdır. Yazılı materyaller büyük puntolarla yazılmalı ve mağdurlar için yeterince açık ve net olmalıdır.

• Yaşlı mağdurların, yaşa bağlı olarak unutkanlık problemleri olabilir. Böyle bir durumda mağdura hatırlaması için baskı yapılmamalı, hatırlaması hâlinde tekrar irtibata geçebileceği söylenilmelidir.

Question 19

Yabancı uyruklu mağdurlarla görüşmelerde nelere dikkat edilmelidir?

Accepted Answer

Mağdurun Türkçeyi yeterli düzeyde bilmemesi ya da algılamakta zorlanması durumunda tercüman desteği alınması sağlanmalıdır. Tercüman desteği konusunda mağdur bilgilendirilmelidir.
Adli görüşmecinin sakin olması ve ilgili davranmasının yanı sıra mağdur etkin bir şekilde dinlenmelidir.
Mağdur ile ilgilenecek olan kamu görevlisinin mümkün olması durumunda mağdurun dilini bilen bir kişiden seçilmesi önemlidir.
Mağdurun kültürel değerlerine ve özelliklerine dikkat edilmeli ve hassas olunmalıdır.
Mağdurun kaygısının olup olmadığı değerlendirilmeli, acil ihtiyaçları tespit edilmeli ve yetkili makamlara durum bildirilmelidir.
Gizlilik gibi unsurların mağdura aktarıldığından ve mağdurun anladığından emin olunmalıdır.
Mağdur herhangi bir ayrımcılığa maruz bırakılmamalıdır.
Görüşme sırasında sadece mağdur, ilgili kamu görevlisi, gerekli hâllerde bir tercü- man ve adli destek görevlisi ile mağdurun seçeceği bir kişi hazır bulundurulmalıdır (MYK, 2021).
Mağdurun çocuk olması durumunda çocukla ilgilenen devlet görevlilerinden bilgi istenmelidir. Çocuğun ailesi varsa ailesiyle de ön görüşme yapılmalıdır.
Görüşmeye geçmeden önce mağdurun dilinde “merhaba”, “nasılsın”, “hoşçakal” gibi kelimelerin mağdurun anadilinde nasıl söylendiğini öğrenebilirsiniz.
Tercüman, adli görüşmecinin ve mağdurun ifadelerini değiştirmeden ve özetlemeden aktarmalıdır. Bu nedenle tercüman ile adli görüşme öncesinde ön görüşme yapılması ve görüşmenin bu kurallarının açıklanması gerekmektedir.
Adli görüşmeci görüşmeyi tercümana yönelerek değil, mağdura yönelerek sürdürmelidir

Question 20

Tercüman yardımı ile adli görüşmelerde dikkat edilmesi gereken hususlar nelerdir?

Accepted Answer

Yabancı uyruklu mağdur iki dili de (Türkçe ve anadili) bilse bile anadilinde tercüman adli görüşmede bulundurulmalıdır.
Adli görüşmelerde Adalet Bakanlığı tarafından akredite edilmiş olan yeminli tercümanlar tercih edilmelidir.
Tüm tercümanların bağımsız, tarafsız ve ön yargısız olması gerekir. Bu nedenle mağdurun yakınları veya ihtiyaç duyulan dili bilen herhangi bir kişi tercüman olarak tercih edilmemelidir.
Tercüme edilen cümlenin veya kelimenin tam karşılığı söz konusu değilse tercüman mağdurun kültürüne uygun en yakın şekilde tercüme işlemini gerçekleştirmelidir.
Oturma düzeni tercümanın da kamera tarafından görülebilecek bir düzende ayarlanmalıdır.
Görüşmede göz teması ve konuşma döngüsü adli görüşmeci-mağdur şeklinde olmalıdır. Sorular ve alınan cevaplar arasında bekleme sürecinde tercüman dil aktarımını gerçekleştirmelidir. Adli görüşmeci-tercüman, tercüman-mağdur, mağdur-tercüman, tercüman-adli görüşmeci şeklinde bir konuşma döngüsü kullanılmamalıdır.
Tercümana görüşme kuralları anlatılırken doğrudan tercüme yapmasının ve soru kalıplarını değiştirmeden aktarmasının önemi anlatılmalıdır. Örneğin, özne eylemini doğrudan aktarması için “Nerede yaşıyorsun?” sorusunu “Nerede yaşadığını öğrenmek istiyor” şeklinde tercüme etmemesi veya soru kalıbını “Burada mı yaşıyorsun?” şeklinde değiştirmemesi.
Tercüman adli görüşme öncesinde mağdur ile tanıştırılmalıdır.
Tercümanlar planlama sürecine dahil edilmelidir. Görüşmenin hedefleri, yapısı ve işlevi, kullanılan teknikler gibi konularda bilgilendirilmelidir.