Question 1

Multi Medya, Hiper Medya, Hibrit Medya kavramları ne demektir?

Accepted Answer

Medya kavramının anlamı “medium (ortam)” sözcüğünden gelmektedir. İletişimin gerçekleştiği ortama atıf içeren medya, yeni medya teknolojileri sayesinde sürekli zenginleşmektedir. Bu bağlamda “multimedya (çoklu ortam)”; metin, fotoğraf, ses, video gibi farklı medya formatlarını bir arada sunabilen “çoklu” medya anlamı taşımaktadır. Çoklu ortam özelliklerinin etkileşim ile birleştiği medya türü ise “hiper medya (hiper metinsellik)” şeklinde tanımlanmaktadır. “Hibrit (melez) medya” kavramı ise yeni medya teknolojileri çerçevesinde yöndeşen araçlara ve ortamlara karşılık gelmektedir.

Question 2

Algoritma neyi ifade eder?

Accepted Answer

Matematiksel bir kavram olan algoritma, kısaca sonlu işlemler kümesi olarak tanımlanabilir. Kavram, özetle bilgisayarlar tarafından işletilen ve belli sorunu çözmek için üretilen programlama dilini ifade etmektedir.

Question 3

Nesnelerin interneti (Internet of Things; IoT) ve Sosyal Nesnelerin İnterneti (SIoT) neleri içerir?

Accepted Answer

Akıllı cihaz ve akıllı ev konseptinin her geçen gün hayatımıza daha fazla dahil olmasıyla birlikte IoT kavramı da önemini artırmaktadır. İnternete bağlı akıllı cihazların sürekli artması, nesneler arasındaki veri alışverişini ve Amazon, Apple, Google gibi markaların ekosistem kurma yarışlarını tekrar gündeme getirmektedir. Bağlantılı nesnelerin veri toplayarak “büyük veri” temelinde çalışan yapay zekalara “kaynak” oluşturması anlamına gelen “IoT”; dijital dilin getirdiği ergonomiden faydalanmaktadır. 0 ve 1 kodlarına indirgenerek verinin kolay işlenmesi ve paketlenmesi anlamında gelen “dijital veri”, nesnelerin birbirleriyle konuşmalarına zemin hazırlamaktadır. Sosyal medya bağlantılı şekilde programlanan IoT, nesneler arası senkronizasyonun artırılmasına ve uzaktan bağlantı pratiklerinin yönetilmesine yardımcı olmaktadır. Son kullanıcının yanı sıra endüstriyel ölçekte de kullanılan “IoT”; Web özellikli akıllı cihazların birbirleriyle olan entegrasyonuna dayanmaktadır. Sosyal Nesnelerin İnterneti ise, insan ve nesne düzeyini birbirinden ayırmak; nesnelerin kendi sosyal ağlarına sahip olmalarına izin vermek ve insanların mahremiyetlerini korumak için kurallar koymasına olanak sağlamak adına gündeme getirilmektedir

Question 4

Transhuman kavramı nedir? Örnekleri nelerdir?

Accepted Answer

Transhuman, sıradan insandan direnç, zeka, farkındalık ve güç gibi özellikleri temelinde ayrılan; insan üstü formu ta- nımlamak için kullanılan bir kavramdır. Cyberpunk 2077, Ex-Machina, Robocop, Matrix, Elysium gibi içerikler söz konusu kavramı anlamak ve tartışmak adına yol gösterici olabilir.

Question 5

Genişletilmiş gerçeklikler nelerdir?

Accepted Answer

Sanal gerçekliği (Virtual reality; VR), artırılmış gerçekliği (augmented reality; AR) ve karma gerçekliği (mixed reality; MR) içine alan “genişletilmiş gerçeklik (XR)”, daha sürükleyici dijital deneyimler yaratmaya yönelik trend olarak öne çıkmaktadır. VR, tamamen bilgisayarla üretilen dijital form değeriyle gerçekliğin taklidi veya simülasyonu anlamına gelmektedir. AR, gerçek dünyanın sanal içerikle zenginleştirilmesine odaklanmaktadır

Question 6

Dijital ikizler ne demektir?

Accepted Answer

Dijital ikizler (digital twins): Gerçek bir fiziksel nesnenin, ürünün, sürecin veya ekosistemin dijital bir kopyası olan “dijital ikiz” kavramı; sistem simülasyonu, test, izleme ve bakım gibi amaçlarla geliştirilmektedir. Bu yenilikçi teknoloji, fiziksel nesne üzerinde gerçekleştirildiğinde çok pahalı veya riskli olabilecek değişiklikleri ve ayarlamaları denemeye olanak tanımaktadır. Sanal tasarımlama / modelleme mantığına dayanan dijital ikizler; motor, makine, sistem gibi değişkenlerin gerçek girdilerini kullanarak fiziksel dünyadaki riskleri azaltmayı amaçlamaktadır. Girdilerden yola çıkarak olası sonuçları öngören ve simülasyonlar üretmeye yarayan bu anlayış, uçak motorları, uzay çalışmaları, tren hatları, açık deniz platformları, otomobil imalatı, fabrika kurulumu gibi büyük bütçeli alanlarda kullanılmaktadır.

Question 7

Hologramın kullanıldığı alanlara yönelik örnekler nelerdir?

Accepted Answer

Örneğin harita mühendisliği, askeriye, arama ve kurtarma gibi alanlarda kullanılan hologram teknolojisi sayesinde haritalar üç boyutlu hale getirilmekte; taranan bölgenin coğrafi yapısı daha detaylı biçimde incelenebilmektedir.

Question 8

Derin öğrenme ifadesi neyi kapsar?

Accepted Answer

Derin öğrenme (deep learning; DL), karar ver- mek için insan beyninin veri işleme ve örüntü oluşturma süreçlerini taklit eden bir yapay zeka (AI) işlevidir. Makine öğreniminin altında yer alan DL, yığın veriyle kendi kendine öğrenen ve çok katmanlı yapay sinir ağlarından oluşan bir grup makine öğrenimini içermektedir.

Question 9

Cobotun robottan önemli farkı nedir?

Accepted Answer

Robottan en önemli farkının, insanlarla etkileşim içinde çalışması olan cobotlar; hızlı kurulum, uygun maliyet, esnek konumlandırma, güvenli kullanım, kolay programlama, düşük enerji tüketimi, 360° dönüş kabiliyeti, hafif ve kompakt yapı gibi özellikleriyle robotik otomasyon için ideal çözüm fırsatı sunmaktadır

Question 10

Yüz tanıma teknolojisi, yüzü tanımlamak ve bir veritabanıyla eşleştirmek için hangi teknoloji algoritmalarını kullanmaktadır?

Accepted Answer

Yüz tanıma teknolojisi, yüzü tanımlamak ve bir veritabanıyla eşleştirmek için derin öğrenme algoritmalarını kullanmaktadır.

Question 11

Hiper otomasyon neyi amaçlamaktadır?

Accepted Answer

Hiper otomasyon (hyperautomation), bir şirkette otomatikleştirilebilecek her şeyi tanımlama, inceleme ve otomatikleştirmeye yönelik sistematik ve iş merkezli bir çalışma modelidir. Ölçeklenebilirlik, tutarlılık, doğruluk, hız, uzaktan işleme, maliyet gibi avantajlarıyla öne çıkan bu yaklaşım, otomasyon süreçlerini ileri düzeye taşımayı amaçlamaktadır.

Question 12

Otonom araçlar nelerdir?

Accepted Answer

Otonom araçlar (autonomous vehicles): Taksi, kamyon, otobüs hatta gemi gibi her türden otonom aracın tasarlandığı günümüz yeni medya dünyası, yapay zeka sayesinde kendi başına çalışan araçlara sahne olmaktadır. Sürücüsüz teknoloji veya kendi kendini süren araç teknolojisi olarak da anılan otonom sistemler; yazılım programlamasını yürütmek için aktüatörlere, sensörlere, makine öğrenme (ML) sistemlerine, karmaşık algoritmalara ve güçlü işlemcilere ihtiyaç duymaktadır. Gelişmiş çeşitli sensörlere ve yazılımlara dayalı bir harita tutan otonom araçlar, tüm duyusal girdileri işleyerek yolu tespit etmektedir. Daha sonra aracın fren, hızlanma ve direksiyonu kontrol eden aktüatörlerine talimatlar gönderen bu sistemler, insan kaynaklı hataları en aza indirgemeyi amaç edinmektedir. Apple markasının otonom teknolojiler üzerine çalıştığı ve 2025’in sonuna kadar otonom aracını piyasaya sürmeyi hedeflediği belirtilmektedir

Question 13

Dijital platformlar ne işe yarar?

Accepted Answer

Dijital platformlar: Facebook, Uber ve Airbnb gibi öne çıkan dijital platformlar, insanlar arasındaki bağlantıları ve alışverişi kolaylaştırmaktadır. Bu platform ağları, yerleşik iş modellerini tersine çevirerek birçok geleneksel işletmenin platform tabanlı bir modele geçiş yapmasına veya bu modeli benimsemesine yol açmaktadır. Platform tabanlı iş modeli sayesinde dijital ağ içerisinde tüm işlemlerini çözebilen taraflar, kendi sektöründe kemikleşmiş dijital merkezlerin (araç kiralama / Uber, ev kirlama / Airbnb gibi) çekim gücünden ve uzmanlığından yararlanmaktadır.

Question 14

Siber güvenlik nedir?

Accepted Answer

Siber güvenlik (cybersecurity): Şirketler ve kullanıcılar dijital ortamda yeni tehditlerle karşı karşıya kaldıkça, siber güvenlik tehditlerinden kaçınma ve bunları azaltma yeteneği, öncelikli konulardan biri olmaya devam etmektedir. Yeni medya teknolojilerine olan ilgi ve entegrasyon arttıkça siber güvenlik tehditleri de artmaktadır. Özetle dijital bilgileri, cihazları ve varlıkları koruma anlamı olan “siber güvenlik”, sürekli güncel kalan konu başlıklarından biri olmaktadır. Dijital okuryazarlık düzeyinin artmasıyla siber güvenlik farkındalığı da artmakta; tarafların kişisel verileri korumaya yönelik hassasiyeti pekişebilmektedir. Özellikle ücretsiz dijital hizmetlerini kullanmak için onayladığımız sözleşmeler, verilerimizin üçüncü taraflarca işlenmesine yol açabilmektedir. Bir süreç yönetimi olan siber güvenlik konusu, (hacking; bilgisayar korsanlığı, yemleme taktikleri, Deep Web gibi değişkenler düşünüldüğünde) yalnızca kullanıcının veya kurumların bilinçli olmasıyla çözülemeyecek düzeyde bir ölçeğe sahiptir. Bu bağlamda üçüncü bölümde işlenen dijital okuryazarlık başlığı dikkatle okunmalı ve kişisel verileri koruma adına gerçekleştirilen çalışmalar özenle takip edilmelidir.

Question 15

Yazılım 2.0 (Software 2.0) kavramı nedir?

Accepted Answer

Yazılım 2.0 (Software 2.0): Düşük kodlu veya kodsuz programlama mantığını ifade eden «Yazılım 2.0», kodlama dilindeki paradigma değişikliğini ifade etmektedir. Nöral ağlar (neural networks) ve makine öğrenme (ML) temelinde kod yazımına odaklanan bu dönem, kodlama yeteneklerinin bilgisayara devredilmesi anlamına gelebilmektedir. Bu durum zengin veriyle beslenmiş yapay zeka tabanlı uygulamalar, daha düşük geliştirme maliyetleri, hızlı ölçeklendirme ve büyük ölçekli dijital dönüşüm demektir. Kısaca, yazılım geliştirmenin kendisini otomatikleştirmek için yapay zekayı ve makine öğrenimini kullanan «Yazılım 2.0» yaklaşımı, örnek program üretip gerisini yapay zekaya bırakmayı önermektedir. İçerik denetimi, yüz tanıma ve bilgisayarla görme gibi temel avantajlar içeren bu yaklaşım, insanın bilgisayarlarla geliştirdiği etkileşimi güncellemektedir.

Question 16

Metaverse kavramı ilk kez nerede kullanılmıştır?

Accepted Answer

“Metaverse” kavramı tarihte ilk kez Neal Stephenson (1992) tarafından dillendirilmiştir.

Question 17

Metaverse konseptinin teknolojik bağlamdaki temel ve basit düzeydeki ilk örneği nedir?

Accepted Answer

Metaverse konseptinin teknolojik bağlamdaki temel ve basit düzeydeki ilk örneğini “Second Life” oyunu; sosyal medya ortamı (2003) oluşturmaktadır (Novak, 2022). Oyunda kullanıcılar, kendi avatarlarını seçerek, gerçek hayatta yaptıkları eylemleri sanal ortamda da gerçekleştirebilmektedir. İnternet tabanlı ortamda kolektif yaşamı ve etkileşimi mümkün kılan bu örnek, metaverse anlayışını oyun(laştırma) temelinde hayata geçirmektedir.

Question 18

Deep tech neyi ifade eder?

Accepted Answer

DeepTech (Derin Teknoloji)” kavramı, somut bilimsel ilerlemelere, keşiflere ve mühendislik yeniliklerine dayalı olarak gelişen teknolojiyi ifade etmektedir. Sıralanan teknoloji trendlerini içine alan “DeepTech” söylemi; iklim değişikliği, gıda kıtlığı, temiz enerji ve kronik hastalıklar gibi önemli sorunları -teknoloji tabanlı biçimdeçözmeyi amaçlamaktadır. Kısaca “derin teknoloji”, tüm sürdürülebilir kalkınma hedeflerini ele almaktadır

Question 19

Bulut erişimin örnekleri nelerdir?

Accepted Answer

Amazon Web Services; AWS, Google Clo- ud Platform; GCP, Microsoft Azure.

Question 20

Deepfake teknoloji ile ne kast edilmektedir?2

Accepted Answer

Deepfake teknolojisi, mevcut içerikte yer alan görüntü ve/veya sesin yapay sinir ağları kullanılarak değiştirilmesidir. Makine öğrenimi (ML), derin öğrenme (DL), yüz tanıma ve bilgisayarla görme teknolojileri temelinde çalışan “deepfake”, yanıltıcı içerik tartışmalarını da beraberinde getirmektedir. DeepFaceLab, MachineTube, Zao, Deep Art, FaceApp gibi uygulamalar; web siteleri üzerinden söz konusu teknolojiyi deneyimleyebilirsiniz.