Sosyal Medyanın Temelleri

Zamanla insan toplulukları artıp kalabalıklaştıkça ve aralarındaki ilişkiler karmaşıklaştıkça bireysel ve toplumsal düzlemde iletişime ve iletişim araçlarına duyulan ihtiyaç da artmıştır. 
Giderek çoğalan veriyi ve bilgiyi kaydedip depolayacak, gerek duyulduğunda ise bunu geri getirebilecek araçlara ihtiyaç duyulmuş, bu gereksinmenin sonucu olarak da çeşitli iletişim araçları ortaya çıkmıştır.

Bellek yaşananları, öğrenilen konuları, bunların geçmişle ilişkisini bilinçli olarak zihinde saklama gücü, dağarcık, akıl, hafıza ve zihin anlamına gelir.

Kişinin belleği bireysel nitelikteyken aynı topluluk içerisinde yer alan insanların paylaştığı ortak
hafıza ise toplumsal belleği oluşturmaktadır. Kolektif bellek/hafıza olarak da ifade edilen  toplumsal bellek, bir topluluğa ait ortak inanç, değer ve tecrübelerin sürdürülebilirliği ve sonraki nesillere aktarılması işlevini görür.

Beden Dışı (Ekstrasomatik) Bellek:Bilgiyi/veriyi, insan belleği dışında depolayan ve belli bir kodlama sistemi aracılığıyla, bozulmadan yeniden anlaşılmasını sağlayan sistemdir.

İnsanoğlu tarafından verileri kaydetmek için sıfırdan tasarlanarak geliştirilen ilk araç, hesap taşlarıdır.

1830’lu yıllarda fotoğrafın ve telgrafın, 1860’lı yıllarda bilgisayar teknolojisinin öncüsü ka-
bul edilen daktilonun, 1876’da telefonun, 1894’te sinemanın, 1895’te ise telsiz telgrafın ortaya çıkmasını teknolojik keşiflerin birbiri üzerinde yükselmesi olarak ifade etmek mümkündür. 

İlk Bilgisayar (ENIAC): Bilimsel ve teknolojik birçok alanda olduğu gibi iletişim çalışmaları ve teknolojilerinin gelişmesinde de askeri amaç ve ihtiyaçların etkisi sözkonusudur. Bu bağlamda günümüzde bireyin günlük rutini haline gelmiş olan iletişim ortam ve araçları ile bunları işlevsel kılan altyapının ortaya çıkması ve gelişiminde II. Dünya Savaşı’nın askeri ihtiyaçları önemli bir dönüm noktası olmuştur. 

Bilgi ve iletişim teknolojileri alanındaki ilerleme ve gelişmelerin bütününü ifade eden yeni medya kavramı, günümüzde internet, bilgisayar, tablet, telefon gibi akıllı cihazlar ile bunları işlevsel kılan uygulamaların oluşturduğu iletişim ortamını tanımlamak için kullanılmaktadır.

Bilgi ve iletişim teknolojileri alanındaki ilerleme ve gelişmelerin bütününü ifade eden yeni medya kavramı, günümüzde internet, bilgisayar, tablet, telefon gibi akıllı cihazlar ile bunları işlevsel kılan uygulamaların oluşturduğu iletişim ortamını tanımlamak için kullanılmaktadır. En nihayetinde yeni medya, belirli bir dönem içinde kullanılan ve gelişmeye devam eden en güncel en yeni iletişim biçim ve araçlarının kavramsal ifadesini temsil etmektedir.

Sayısal Temsil (Numerical Representation): Yeni medya içerikleri her biri birer sayısal temsil olan dijital kodlardan oluşmaktadır. Bu özelliğin bir sonucu olarak medya içeriklerinin (metin, ses, görüntü vb.) matematiksel şekilde tanımlanabilmesi mümkündür.

Modülerlik (Modularity): Dijital içerikler modüler niteliktedir. Daha geniş ifadeyle,yeni medya ögeleri her biri kendi kimlik ve karakterini koruyan küçük parçaların bir araya gelmesiyle oluşmaktadır. Modülerliğe örnek olarak web teknolojileri gösterilebilir.

Kod Dönüştürme (Transcoding): Yeni medyanın sayısal olma özelliğiyle yakından ilgili olan bu özellik her tür yeni medya içeriğinin bilgisayar verisine dönüştürülebilmesini ifade eder.

Otomasyon (Automation): Yeni medyanın sayısal ve modüler yapıda olmasının mümkün kıldığı otomasyon özelliği insan faktörünün bilinçli şekilde ya da kısmi olarak üretim sürecinden çıkarılabilmesini ifade eder.

Değişkenlik (Variability): Medya ögelerinin manipülasyonu zor, belli bir düzen ve kompozisyon biçiminde şekillendiği geleneksel medyadan farklı olarak yeni medya ögeleri değişkendir ve kolayca manipüle edilebilir. Bir geleneksel medya ögesinin orijinalinden birbirinin aynı olan birçok kopya üretilip dağıtılırken bir yeni medya ögesi bilgisayar veya akıllı cihaz marifetiyle otomatik olarak ve farklı şekillerde biçimlendirilebilir.
Bu sayede orijinaline bağlı kalmadan her bir yeni medya ögesi özgün olarak biçimlendirilebilir ve kişiselleştirilebilir.

Kod Dönüştürme (Transcoding): Yeni medyanın sayısal olma özelliğiyle yakından ilgili olan bu özellik her tür yeni medya içeriğinin bilgisayar verisine dönüştürülebilmesini ifade eder. Diğer bir deyişle kod dönüştürme, içeriğin kullanıcılar için ortak bir bilgisayar dili olarak kodlara dönüştürülmesi demektir. Bu ortak bilgisayar dili sayesinde iletiler/içerikler/veriler farklı kullanıcıların cihazları tarafından kolayca çözümlenebilir ve aktarılabilir

Dijital medya kavramı bilgisayarların ve özellikle mikro işlemcilerin gelişen kabiliyet ve işlevleri
sayesinde ortaya çıkmış dijital ürünlerin oluşturduğu ortamı ifade etmektedir.

Dijitalleşmeyle birlikte film veya fotoğraf çekmek için kameraya; müzik dinlemek için bir kasetçalar veya radyoya, TV programı izlemek için televizyona bağımlı olma durumu ortadan kalkmıştır. Örneğin akıllı telefonlar günümüzde bu taleplerin tamamını hatta daha fazlasını
karşılama yeteneğine sahiptir. Yakınsama (convergence) olarak da ifade edilen bu durum medya hizmetlerinin sınırları belli olan sabit, mobil, TV, IP vb. kanallarla sunulduğu bir yapıdan, farklı şebekeler ve platformlar aracılığıyla sunulan tüm iletişim hizmetlerinin tek bir çatı altından interaktif şekilde sunulmasını ifade etmektedir.

Bilgisayar teknolojisi ve internet altyapısında ortaya çıkan gelişmeler ile web teknolojisinin
dinamik yapısı, zaman içinde dünyayı saran küresel bir iletişim sistemini mümkün kılmıştır.

Web 1.0 kavramı ağın rutin yaşama dâhil olmaya ve yaygınlaşmaya başladığı 1990’lı yıllardan
2003 yılına kadar olan ortalama on yıllık süreci kapsayan ilk dönem web altyapısını ifade etmek
için kullanılmaktadır. Ortak dil olarak HTML kodlamasına dayalı olan bu dönem Chrome ya
da Firefox gibi günümüz tarayıcılarının henüz olmadığı, bunun yerine ViolaWWW, Mosaic ve
Netscape Navigator gibi yavaş çalışan tarayıcıların ve kullanımı daha karmaşık olan arama motorlarının dönemi olarak tanımlanmaktadır.

Çift Yönlü ve Etkileşimli Dünya anlamında Web 2, kullanıcıların paylaşımlarıyla oluşturmuş olduğu anonim bir sistem olarak kullanıcı sayısının artmasıyla gelişmeye devam eden, ayrıca paylaşılan içerik ve hizmetlerin diğerlerince yeniden tasarlanmasına imkân sunan, böylece sürekli olarak güncellenen bir ortam olarak tanımlanmaktadır.

İş (Business) merkezli: Web 2.0 üretimden, lojistiğe, dağıtım ve pazarlamadan satış sonrasına kadar ticari faaliyetleri derinden etkilemiştir. Bir yandan işletmeler kalıcı biçimde internete taşınırken öte yandan Web 2.0’ın interaktif (etkileşimli) ve çift yönlü yapısı tüketiciler başta olmak üzere paydaşlarla olan hiyerarşik iletişim modellerini yatay ve iki yönlü biçimde değiştirmeye
başlamıştır. Artık ne istediğini bilen, daha talepkâr, sosyal ağlarda örgütlenerek kriz çıkarma potansiyeli olan üre-tüketiciler (prosumers) ortaya çıkmıştır.

Web 4.0 kavramı bir anlamda web altyapısının endüstriyel süreçlerle çok daha güçlü şekilde entegre olmasına vurgu yapmaktadır. Nitekim simbiyotik web kavramı, ağın mevcut ve yakın gelecekteki insanmakine ile makine-makine iletişim ve etkileşimini tasvir etmektedir.

 Doğada ve toplumda eskiden beri var olan her türlü örgütlenme biçimidir.

Ağ toplumu, dijital iletişim ağlarının bireysel ve toplumsal ilişki ve iletişim biçimleri üzerinde oluşturduğu ağ etkisiyle biçimlenmiş olan sosyal yapı anlamına gelmektedir.

Ağ Etkisi, İnternet ve dijital sosyal ağlarla birlikte zaman ve mekân algısının değişmesi, erişilebilirlik, bağlantıda olma, diğerlerini etkileme ve etkilenme durumu.

Bireyleşme, kişinin birey statüsü kazanmasını, kendisini dünyaya bir birey olarak sunmasını sağlayan fizyolojik, psikolojik ve sosyokültürel süreçler anlamına gelir ve dijital iletişim ağları üzerinden iletişim kuran ve örgütlenen ağ toplumuyla beraber zaman-mekân kavrayışı ile iş ve aile gibi geleneksel kurumlar gerilerken bireyleşme (individuation) ve ben-merkezci (egocentric) bir toplum biçiminin yükseldiği savunulmaktadır.