Sosyal Medyada Haber Takibi ve Paylaşımı

Bu yaklaşıma göre iletişim için mesajı gönderenin ve alıcının nasıl kodlama yaptığı ve kodu nasıl açtığı önemlidir. Zira yaklaşım, mesaj aktarıcılarının iletişim kanallarını ve araçlarını nasıl kullandığı ile ilgilenmektedir. Liberal yaklaşımda iletişim ile etkileşim birbiriyle ilişkilidir; iletişimin gerçekleşmesi için etkileşimin meydana gelmesi gerektiği görüşü egemendir.

Eleştirel teoriye göre ise medyanın etkisi sınırsızdır ve medya tek taraflı olarak kitleleri yönlendirmektedir. Bireylerin neyi ne kadar düşüneceği ya da nasıl yorumlayacağı kararını medya vermektedir. Medya kurum ve kuruluşları kitle iletişim araçlarını kullanarak haber sunumu yapmakta ve kitleleri yönetmektedir.

Hipodermik iğne modeli, iletişim mesajlarının izler kitlede bulunan her birey için benzer şekilde algılandığını ve izler kitlenin iletişim mesajlarına anında ve doğrudan tepki gösterdiğini ifade etmektedir. Bir diğer deyişle izler kitle, kitle iletişim araçları vasıtasıyla kendilerine sunulan mesajları sorgulamadan kabul etmektedir (Çakı, 2019). Dolayısıyla kitle iletişim araçlarından sunulan haber içeriklerinin doğrudan izler kitleye etki ettiğini ve istenilen yönde bir çıktıya ulaşıldığını söylemek mümkündür.

Medya kurum ve kuruluşlarının kitle iletişim araçlarını kullanarak sunduğu haberlerdeki konulara ilişkin daha önceden bilgi sahibi olanlar ile bu konuyu kitle iletişim araçlarından öğrenenler arasında bir bilgi açığı oluşmaktadır. Ayrıca sosyo-ekonomik durum ve eğitim düzeyi gibi hususlarda ortaya çıkan farklılık, bireylerin haberi işleme ve analiz etme süreçlerinde de farklılıklar ortaya çıkarabilmektedir. Ancak, teoriye göre alt grupta yer alan bir bireyin bilgi edinme için habere gereksinim duyması ve öğrenme isteğine sahip olması, söz konusu açığı kapatabilecektir.

Medya kurum ve kuruluşlarında görevli eşik bekçileri, topluma neyin haber olarak sunulup neyin sunulmayacağı hususunda karar vermekte ve çoğu zaman bu kişiler çeşitli aktörlerin görüşleriyle uyumlu hareket etmeyi tercih etmektedir.

Liberal özgürlükçü medya teorisine göre medya kurum ve kuruluşları, içinde bulunduğu toplumda var olan tüm görüşleri yansıtmalıdır. Nitekim kitle iletişim araçları serbest pazar koşullarında kontrol edilebilmekte ve medyayla ilişkili birimlerde çalışanlar, etik kurallara göre yaklaşım sergilemektedir. Ayrıca medya kurum ve kuruluşları baskın olan siyasi aktörlerden bağımsız bir şekilde çalışarak toplumun aynası rolünde hareket etmekte ve haber içerikleri sunulmaktadır.

Teoriye göre medya bireylerin ne hakkında düşüneceğini ve konuşacağını belirlemektedir. Bireylerin ne hakkında düşüneceğini ve konuşacağını belirlemesine bağlı olarak da medyanın etkisi ortaya çıkabilmektedir.

Otoriter medya teorisi, medya kurum ve kuruluşlarının haber içeriklerini siyasi aktörlerin görüşleriyle uyumlu olacak bir biçimde
sunduğunu ve yine siyasi aktörlerin devamlılığına hizmet ettiğini ileri sürmektedir. 

Teoriye göre kitle iletişim araçları ile medya kurum ve kuruluşları, toplumun hangi haberleri kabul edeceğini ve yaygınlaştırılabileceğini şekillendirebilir. Bireylerde medya kurum ve kuruluşlarının yönlendirdiği bakış açısıyla haberlere yaklaşım başladığında, kişilerarası uyum gerçekleşmektedir. Bu uyumun dışında kalan bireyler ise haberlere başka perspektiften baktığını veya düşündüğünü fark ettiğinde sessiz kalmayı tercih etmektedir. Böylelikle yalnız kalmak istemeyen birey, toplumun kitle iletişim araçlarının yönlendirmesiyle kabul etmiş olduğu durum ve görüşlere karşıt görüşlerini söyleyemez hâle gelmektedir (Güngör, 2016).

Alternatif medya olarak anılan ve sosyal medya olanakları ile bir araya gelen toplulukların kurdukları dayanışma gruplarındaki bilgi ve haber paylaşımları aracılığıyla siber kültür oluşmaktadır.

Sosyal medyanın sağladığı özgürlük, medya kurum ve kuruluşlarının haber üretmesi ile dağıtmasının da ötesine geçerek, platformun tüm kullanıcılarını birer haber üreticisi ve dağıtıcısı hâline getirmektedir. Sosyal medyanın habere getirmiş olduğu alternatif erişim olanakları, kullanıcıların birer yurttaş gazetecisi olarak medya kurum ve kuruluşlarına geri dönüt sağlayabilmelerinin yanı sıra doğrudan haberin kaynağıyla hatta haberi okuyan diğer okurlarla etkileşim kurulabilmesini kolaylaştırmıştır.

Sosyal medya platformlarının yeni medya teknolojisi üzerine kurulması, haberlerin de sayısal verilerle
temsil edilmesini sağlamıştır. Verilerin çabuk bir biçimde transfer edilmesini olanaklı hâle getiren bu özellik, haberin hem üreticilerine hem de kullanıcılarına geniş bir depolama imkânı vermektedir. Böylelikle yayınlanan yeni bir haber, kendinden önce paylaşılan haberin geri planda kalarak arşivlenmesini sağlamaktadır.

Sosyal medyanın etkileşimli yapısı, haber üretiminde kullanıcılara aktif bir rol tanımlamaktadır. Böylelikle kullanıcılar
bir taraftan haberi bilişsel olarak işlerken, diğer taraftan haber hakkında fikir ve görüşlerini dile getirebilmektedir. Ayrıca
kullanıcılar haberin doğrudan kaynağıyla da iletişime geçip olası bir yanlış bilgi durumunda haberin düzenlenmesine katkı sunabilmektedir.

Sosyal medya haberciliğinde haberin sunulduğu ortama, uygun olması suretiyle internete bağlanabilen her türlü teknolojik cihazdan erişilebilmektedir. Haberin içeriğinde haberle ilgili olan birçok kaynağa ve detaylı bilgiye imkân veren web sayfalarına bağlantılar verebilmek mümkündür. Böylelikle aynı içerikte yer alan bilgilerle farklı sayfalara ve metinlere teknolojik cihaz fark etmeksizin ulaşılabilmektedir.

Sosyal medya platformlarının birçok medya türünü destekleyen altyapısı, kullanıcıların görsel, işitsel, görsel-işitsel ve metinsel unsurlarla haberlerin içeriğini zenginleştirmelerine olanak vermektedir. Bu yönüyle aynı haber içeriğinde birden fazla zenginleştirici unsur kullanılabilmekte ve haberler bu unsurlarla desteklenebilmektedir.

Sosyal medya platformlarının içerikleri düzenlemeye ve yeniden düzenlemeye imkân veren yapısı, haber içeriklerinin düzenlenerek güncellenmesinin çok hızlı bir biçimde yapılabilmesini sağlamaktadır. Hız anlamında kolaylık sağlayan bu özellik, haberlerin sürekli surette güncel kalmasını beraberinde getirmektedir.

Herhangi bir kurum ya da kuruluşa bağlı olmadan da habercilik yapabilme olanağı sunan YouTube, düşük maliyetli ekipmanlarla hazırlanabilecek prodüksiyonlarla tüm kullanıcılarının içerik üreticisi olmasına olanak tanımaktadır. Paylaşımlara yapılan geri bildirimler, habere konu olan durum ve olayın muhatapları açısından da kamuoyunun nabzını okumada önemli bir kriter olmaktadır. Platform, aynı zamanda kullanıcılarının izlenme sayısı, abone sayısı ve izlenme süresi gibi kriterler üzerinden hesaplarını değerlendirerek kitlesel fonlamaya dayalı bir gelir kaynağı olanağı da sunmaktadır. Bir diğer ifadeyle, kullanıcılar takip ettikleri haber yayıncılarına belirli bağışlar yaparak ya da aylık ücretli “katıl” üyesi olarak maddi anlamda destek verebilmektedir.

Platform, görsel temelli haber içeriklerini paylaşmak, gerektiğinde kurumsal internet sayfalarına trafik oluşturmak ve özellikle genç kitlelere gündemi ulaştırmak için haber üreten kullanıcıların yanı sıra medya kurum ve kuruluşları tarafından da sıklıkla tercih edilmektedir. Instagram’da kullanıcılar, kendileriyle veya çevreleriyle ilgili hususlarda gerek fotoğraf paylaşarak gerekse hikâye paylaşımı yaparak kendilerini takip eden kitleleri haberdar etmekte ve söz konusu kitleler için de bu kullanıcılar bir haber kaynağı rolüne bürünmektedir. Öte yandan, platformda yapılan paylaşımlar mention, hashtag ve etiket araçlarıyla zenginleştirilebilmekte ve daha çok kullanıcının bu haberlere ulaşması sağlanabilmektedir. Son olarak, platformda fotoğraf paylaşımının yanı sıra kısa süreli videolar da içerik olarak servis edilebilmekte ve belirli bir süre sonrasında (24 saat) silinebilen fotoğraf veya videolar hikâye formatında sunulabilmektedir.

Sosyal medya platformlarında bulunan yoğun reklam içerikleri, ulaşılmak istenilen içerikten çok daha fazla yer kaplamakta ve kullanıcıların dikkatini dağıtarak bilişsel yük oluşturmaktadır.

Sosyal medya platformlarında haber içeriği ile reklam arasındaki sınırların  bulanıklaşması, kullanıcıların haber içeriğini sponsorlu içerik gibi reklam içeriklerinden çoğu zaman ayırt edememesine neden olmaktadır. Haber içeriklerine eklenen bağlantılar aracılığıyla reklam sayfalarına trafik oluşturulması da kullanıcıların güvenini düşürebilmektedir.