Sosyal Medyada Siyasal İletişim

Gelişen bilgi-iletişim teknolojileriyle beraber analog olan geleneksel medyanın dijitalleşmesinin yanı sıra 1990’lardan itibaren internet ve devamında 2000’li yıllarla birlikte internet tabanlı uygulamaların sıradan insanların hayatına dahil olması, medyanın beşerî faaliyetlerin merkezindeki rolünü daha da artırmıştır.

Siyasal sistemin üç temel kurumu olan yasama, yürütme ve yargı erkini kamuoyu adına gözetleme ve denetleme iddiasında olan medya, bu yönüyle demokrasilerde dördüncü kuvvet olarak da kabul edilmektedir.

Genel bir kavramsallaştırmayla medya olarak da ifade edilen kitle iletişim araçları, düşünce ve enformasyonun yayılması ile diğerlerine aktarılmasında merkezi bir rol oynayıp, siyasal tutum inşası ve manipülasyonuna aracılık eder.

Medya: kitlesel iletişimi olanaklı hâle getiren TV, radyo, gazete, sosyal medya vb. araçların genel adı, basın yayın olarak tanımlanır.

Medya, haber vermek/bilgilendirmek, eğitmek, toplumsallaştırmak, güdülemek, bütünleştirmek, eğlendirmek, tartışma ortamı hazırlamak, kültürel gelişime katkıda  bulunmak işlevlerini yerine getirmektedir.

Bireylerin siyasal katılımları üzerinde; sosyo-ekonomik statüsü, eğitim düzeyi, kişilerarası ilişki ağı,kişinin etki gücüne (bir şeyleri değiştirebileceğine) ilişkin inancı, vatandaşlık görev bilinci, medya kullanım kalıpları (medya tüketim örgüsü) etkilidir.

İç siyasal etkinlik (internal political efficacy) ve dış siyasal etkinlik (external political efficacy) olmak üzere iki boyutu vardır.

Siyasal Etkinlik: Bireysel siyasal eylemin siyasal süreç üzerinde bir etkisi olduğu veya olabileceği; bireyin vatandaşlık görevlerini yerine getirmenin zaman ayırmaya değer olduğu inancıdır.

Siyasal iletişim, seçmenin siyasal tutumları ve oy verme başta olmak üzere siyasal davranışları üzerinde çeşitli aktörlerin iknaya ve yönlendirmeye dayalı iletişim faaliyetlerini kapsamaktadır.

Siyasal iletişimin, özellikle demokrasilerde daha şiddetle arzulanan bilgi edinme talebinin sonucu olarak, siyasal alanın aktörleri arasında yaşanan rekabetin sonucunda ortaya çıktığı ve geliştiği söylenebilir.

“bilgi edinme hakkı” etkin siyasal katılım ve oy eşitliği ile beraber demokrasilerin vazgeçilemez unsurları arasında kabul edilmektedir. Medya bahse konu bilgi edinme sürecinde gerekli bilgileri toplayıp, derleyerek bunları halka ulaştırmaktadır.

Siyasi figürlerin siyasal içerikli mesajlarının yanında Instagram hesaplarının kişisel özelliklerine, sıradan hâllerine ve insani yönlerine dokunan nitelikteki içeriklere sıklıkla yer verdikleri görülmektedir.

Siyasal etkinlik kişinin siyasal alanda olup bitenler ile siyasal aktörler üzerinde etkili olup olamayacağına yönelik inancını temsil eder.

Kişinin siyasal meselelerle ilgili olarak internet ve sosyal medya üzerinden başkalarıyla kurduğu iletişim, onun iç siyasal etkinlik (internal political efficacy) düzeyini olumlu yönde etkilemektedir.

İç Siyasal Etkinlik (Internal Political Efficacy): bireyin siyaset kurumu, aktörleri ve karar alma süreçlerine yönelik kendiyle ilgili öz yeterlilik algısını ifade eder.

Dış Siyasal Etkinlik (External Political Efficacy): bireyin, siyaset kurumu ve aktörlerini de içeren siyasal sistemin vatandaş taleplerine ne oranda cevap verdiğine ve/veya vereceğine ilişkin algısını ve inancını ifade eder.

Kara propaganda, dezenformasyon ve manipülasyona açık olması ile toplumsal hareketleri ve sokak olaylarını domine etme potansiyeline sahip olması, devlet ve hükûmetlerin bu alana insan kaynağı ve bütçe ayırmalarına kapı aralamıştır.

Geleneksel medya bireyi büyük oranda edilgen kabul ederken tek yönlü bir iletişim sistemini dayatır. Web 2.0 altyapısı ve mantığına dayanan sosyal medya ise etkileşimli ve çift yönlü yapısıyla kullanıcılarını aktif ve katılımcı bireylere dönüştürerek geleneksel medyadan ayrılır.

Anonim olduğu kabulüyle sosyal medyanın geleneksel media örgütlenmesinden ve işleyiş biçiminden farklı olması ve editoryal süreçlere çok büyük oranda tabi olmaması sansürsüz ve detaylı bilgiye erişmek isteyen kullanıcılar açısından iştah kabartıcıdır.

Sosyal medyanın kullanıcılar tarafından siyasal gelişim ve etkileşim, siyasal duyurum ve siyasal gündem takibi gibi amaç ve motivasyonlarla kullandığı görülmektedir.

Görece anonim olan sosyal medya kara propaganda, yalan haber, dezenformasyon gibi manipülasyonlara açık olmakla beraber kitlesel örgütlenme ve böylece karar vericiler üzerinde baskı oluşturma potansiyeline de sahiptir.

Dijital aktivizm olarak tanımlanan bu yeni örgütlenme biçimine Ortadoğu’yu sarsan Arap Baharı süreci, ABD merkezli Wall Street’i İşgal Et (Occupy Wall Street) eylemleri ile Fransa’dan Avrupa’ya yayılan Sarı Yelekliler hareketi örnek olarak gösterilebilir.