Ünite Sınavı Soruları

Weber ............................ adlı eserinde kültürel değerler ile Batıda kapitalizmin gelişimi arasındaki bağlantıyı kanıtlamaya çalışmasına rağmen, Marx'ın sözünü ettiği maddi faktörlerin önemini de yadsımaz.

Yukarıdaki boşluk için en uygunu aşağıdakilerden hangisidir?

Weber'e göre toplumsal değişmenin temel nedeni nedir?

I. Marx’ın temel görüşlerinin şekillenmesinde Hegel’in belirli görüşleri etkilidir. Hegel’in her şeyden önce idealizmi ile diyalektik anlayışı Marx üzerinde etkili olmuştur. Hegelci idealizmi gibi Marx da muhafazakârdır.

II. Marx’a göre Hegel’in diyalektik yöntemi toplumsal gerçekliği anlamak için önemli bir araçtır. Bu bağlamda Marx, Tanrı’nın varlığı ile ilgilenmek yerine ‘somut toplumlar’ ve çatışan çıkarlara sahip ‘gerçek insanlar’ı ilgi odağının merkezine yerleştirir.

III. Tarih, Marx’a göre sadece birbirini izleyen olaylar dizisidir.

IV. Marx’ın yaklaşımına göre, toplumu anlayabilmek için öncelikle insan doğasını, onu doğadaki diğer varlıklardan ayıran temel özelliği bilmemiz gerekir. Bu özellik, insanların varlıklarını sürdürebilmek için çevreden yararlanarak üretim yapabilmeleri ve böylece tarihi yapmalarıdır.

V. Maddi koşullara öncelik tanıyan Marx ideolojileri, kendi deyimiyle egemen sınıfın düşüncelerini kapitalizmin sınıfsal ve diğer iç dinamikleriyle açıklar.

VI. Karl Marx kendi materyalist toplum anlayışını Hegel’in idealizmi paralelinde geliştirmiştir.

Yukarıda verilen bilgilerden hangileri doğrudur?

Ne maddi nesneler ne de ilişkiler sadece onlar hakkındaki düşüncelerle değiştirilebileceğini vurgulayan Marx, Hegel'in hangi temel fikrine karşı çıkmıştır?

Marx'ın tarih anlayışı bakımından aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

I. Weber, bireyin toplumsal kurumlar tarafından tamamıyla biçimlendirildiği görüşüne savunur.

II. Weber, bireylerin eylemleri ve karşılıklı etkileşimlerinin zaman içinde toplumsal yapıları ortaya çıkardığını iddia eder.

III. Weber’e göre toplumsal değişmenin kökeninde bireylerin eylemleri yer almaktadır.

Weber’in görüşlerine ilişkin yukarıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Collins’e göre çok boyutlu perspektifi Weber’i özünde bir çatışma teorisyeni kılar. Zira çatışmayı birçok faktör arasından sadece biri, çok boyutluluğun, dünyayı meydana getiren farklı gruplar, çıkarlar ve perspektifler çokluğunun bir ifadesi olarak görür.  Bu bağlamda, Weber’e ilişkin aşağıdakilerden hangisi/ hangileri doğrudur?

I. Weber’e göre dünyayı bir arada tutan şey büyük bir toplumsal (veya metafizik) birliktir.

II. Bazı bileşenleri konsensüs ve dayanışma içermesine rağmen, toplum bir çatışan bileşimler karışımıdır. Hem birçok alan vardır, hem de her birinin içinde bir hâkimiyet mücadelesi yer almaktadır.

III. Weber’e göre ekonomi bir sınıf mücadelesidir, ancak Marx ve Engels’in varsaydığından çok daha kompleks bir süreçtir.

IV. Politika hem rakip siyasal çıkarlar arasındaki hem de politikacılar ve iktisadî sınıflar arasındaki bir başka mücadele alanıdır. Fikirler dünyası bile farklı çıkar gruplarına bölünmüştür.

V. Din bir toplumsal düzenin bütün yönlerine nüfuz ettiği için Kalvinizm kendi kollektif bilincini bütün topluma yaymaya çalışır.

Weber sosyal sınıfların, yani üretim araçlarının mülkiyetine dayalı ilişkilerin önemini yadsımasa da, sınıflar aynı tipten insanları içerirken, gerçek, somut gruplaşmaların, etkileşimlerin iktisadî sınıfsal tabakalaşmanın karşıtı olan statü grupları etrafında şekillendiğini düşünür. Başka deyişle, sınıflar katı iktisadî faktörlere dayanırken (benzer piyasa konumları nedeniyle benzer çıkarlara sahip gruplaşmalarken), statü gruplarının kültürel alanda yer aldıkları varsayılır. Statü grupları salt istatistiksel kategoriler değil, aksine –ortak hayat tarzına ve ortak dünya anlayışlarına sahip olan, birbirlerini aynı gruptan bireyler olarak gören insanlardan oluşan– ‘gerçek topluluklar’dır. Aşağıdakilerden hangileri statü gruplarına örnek verilebilir?

I. Etnik, ırksal gruplar

II. Dinsel gruplar

III. İşçiler

IV. Küçük kasaba toplulukları

V. Kentlerdeki komşulukları

Marx’ın toplumsal değişime yol açan ya da engelleyen unsurlar hakkındaki görüşleri dikkate alınarak aşağıdaki seçeneklerden ikişerli gruplar oluşturulduğunda hangisi dışarıda kalır?

Marx’a göre tarihteki tüm toplum biçimlerini anlamanın temelinde aşağıdaki kavramlardan hangisi yer alır?

Marx’ın emeği zihinsel bir etkinlikten ziyade üretim etkinliği olarak görmesi aşağıdakilerden hangisi ile açıklanabilir?