Toplumsal Hareketler

Sosyoloji disiplini toplumsal hareketlerin sesini görece geç duydu. Modern toplumlarda farklı grupların çıkar ve taleplerini dile getirmek üzere
harekete geçmesi, sosyologlar nezdinde 20. yüzyılın ikinci yarısından itibaren meşru ve etkin bir toplumsal güç biçimi olarak değer görmeye başladı.

Bir grubun talepleri ya da çıkarları doğrultusunda bir araya gelerek başka bir grup ya da toplumsal yapılara karşı harekete geçmesine toplumsal hareketlilik denir.

Tilly (1993,2004), toplumsal hareketlerin repertuvar çeşitliliğine karşın toplumsal hareketlerin dışsal olarak gözlemlenebilen şu özelliklerine vurgu yapar: Liyakat (worthiness), birlik (unity), nicelik (numbers) ve adanmışlık (commitment).

Melucci (1996) ise toplumsal hareketleri, gözlemlenebilir olgulara dayalı bir biçimde kavramak
yerine inşacı bir bakış açısıyla tanımlar.

Kolektif davranış ani gelişen toplumsal değişimlere gösterilen reaksiyonlar olarak tanımlanır.

Komüniter toplumsal hareket örgütleri: Zamansal olarak süreğen ancak özelleşmemiş bir toplumsal hareket biçimidir.

Siyasal ve sosyal bağlamlar içerisinde bir toplumsal hareketin ortaya çıkması, aynı zamanda, kolektif kimliği paylaşan üyeler arasında ortak anlamlar, değerler ve motivasyonların gelişmesine bağlıdır. Bu ortaklıkların üretilmesi bilişsel özgürleşme olarak kavramsallaştırılır

Hareketlerin belirli tarihsel momentlerde yatkınlık gösterdiği eylem kiplerine repertuvar denir.

Ortak değerler ve motivasyonlar doğrultusunda harekete geçen bir grubun kendi kolektif aidiyetini, karşıtlık kurduğu ötekisi ile ilişkisi içerisinde anlamlandırma biçimi kolektif kimlik olarak kavramsallaştırılır.

Sıklıkla infial yaratır ve suçlamaya eşlik eder.

Çok sayıda nedeni olabilir ve galeyan gibi farklı biçimlerde ifade edilebilir.
Faydalı stratejiler geliştirilmesine vesile olabilir.

Kızgınlığa ve agresif tepkilere neden olabilir.

Çağdaş toplumsal hareket araştırmacıları farklı geleneklerin eleştirel diyaloğunu ve kavramsal/kuramsal alışverişlerini daha fazla öne çıkarırlar.

Modern toplumsal hareketler neden ve nasıl ortaya çıkmıştır?

Kitle toplumu ve kitle iletişimi terimleriyle anılan tarihsel momentler
toplumsal hareketleri nasıl etkilemiştir?

Son olarak, kolektif eylemlilik biçimlerinde bir kırılmaya işaret
eden yeni toplumsal hareketlerde ‘yeni’ olan nedir?

18. yüzyılda  İnsanları harekete geçiren en yaygın mesele ekmek parasıydı.

Sermayenin ticari sınıfların elinde birikmeye başlaması ve maddi geçimini ücretli emeğe bağlı olarak sağlayan nüfusun genişlemesi toplumsal çelişkilerin eksenini emek-sermaye ilişkisine kaydırır.

19. yüzyılda gazete, 20. yüzyılda da radyo, televizyon ve sinema gibi iletişim araçları toplumun değerler ve fikirler etrafında aidiyetlerini yeniden tanımladığı kitle toplumuna ivme kazandırdı. Anderson’ın (1993) basın kapitalizminin yükselişi olarak adlandırdığı bu gelişmeler, modern kültürde muhayyel
cemaatlere ve yeni aidiyetlere geniş bir alan açmaya başladı.

İçerik üreticisi, dağıtımcısı ve izleyicisi arasında statik bir ilişki kuran geleneksel medyadan farklı olarak, yeni medyada bu rollerin iç içe geçmesinden söz edebiliriz.

Bir medya kullanıcısı bir bilgiyi paylaşıma açabilir, bilginin dolaşımına katkıda bulunabilir ya da sadece bilginin izleyicisi/dinleyicisi/okuru olabilir. Jenkins, Ford
ve Green (2013) bu kavrama yayılabilirlik (spreadability) adını vermişlerdir.

Kolektif eylem repertuvarlarına dijital aktivizmin eklenmesiyle, hareketlerin örgütsel yapıları esaslı bir dönüşüm geçirmiştir?