Medya ve İletişim Araştırmalarında Yöntem

Sosyal medyanın gelişmesi ve akıllı cihazların her yerde yaygınlaşması, Web 1.0’ın statik kullanıcı deneyiminin etkileşimli, mobil ve yakınsak bir deneyime dönüşmesine yol açtı. Genel olarak, günümüz dünyasındaki çevrimiçi ortam, kendi içinde farklılaşmış ve karmaşık hale gelmiştir ve gelmeye de devam edecek gibi görünmektedir (Airoldi, 2018). Bu gelişmeler ise bizleri “yeni medya” olgusuna getirmektedir.

Yeni medya kavramı, bilgi ve iletişim teknolojilerini, iletişim yeteneğini güçlendiren araçları, bu aygıtlar kullanılarak gerçekleştirilen iletişim faaliyetlerini ve bu aygıtların oluşturduğu organizasyon ve düzenlemeleri kapsamaktadır.

İnternet bu bağlamda sosyal araştırmaları aşağıda sıralanan başlıklar etrafında etkilemektedir:

Katılımcılara daha fazla erişilebilirlik

Daha çeşitli ve zengin veriler

Yeni araştırma yöntemleri

Daha hızlı veri toplama ve analizi

Etik kaygılar

Yöntem ve teknik, genellikle birbirinin yerine kullanılan, ancak farklı anlamları olan ve fakat birbirleriyle de ilgili kavramlardır. Yöntem, belirli bir göreve veya soruna yaklaşmanın sistematik bir yoludur. Sorgulama, inceleme veya problem çözme sürecine rehberlik eden geniş bir yaklaşım veya stratejiyi ifade eder. Öte yandan teknik, belirli bir yöntemi uygulamak için kullanılan özel araçlar veya prosedürlerdir. Teknik, bir yöntemin pratik uygulamalarıdır ve bir görevi gerçekleştirmek veya bir hedefe ulaşmak için belirli becerilerin, bilgilerin veya ekipmanın kullanılmasını içerir. 

Nicel ve nitel araştırma yaklaşımlarına dayalı olarak en yaygın kullanılan yöntem ve tekniklerinden bazılarını şu şekilde sıralayabiliriz: İçerik analizi, Anket, Deneysel araştırma, Etnografya, Odak grupları, Söylem analizi

Temelde dört felsefi varsayım söz konusudur (Collins ve Stockton, 2018). Bunlar, epistemoloji (bilginin ne olduğu ve bilgi iddialarının nasıl doğrulandığı ile olan ilgi), ontoloji (gerçekliğin doğası ile olan ilgi), aksiyoloji (araştırmada değerlerin önemi ile olan ilgi) ve son olarak, metodoloji (araştırma süreçleri ile olan ilgi) ile ilgili inançlardır

Nitel araştırma yaklaşımı, incelenen problemin içyüzünün kavranılmasını, derinlemesine bir biçimde incelenmesini ve giderek anlaşılmasını sağlar (Ahmad, 2008). Nitel perspektif, nicel araştırma yoluyla açıklanması neredeyse imkânsız olan karmaşık olguları açıklayan, yapılandırılmamış keşfedici bir araştırma yaklaşımıdır. Bu yaklaşım, gözlem ve yorumlar yoluyla insan davranışını, niyetlerini, tutumlarını ve motivasyonlarını anlamak için kullanılır

Nicel araştırma, belirli bir fenomeni açıklamak için sayısal veriler kullanır; aralık, oran, ortalama ve toplam gibi sayısal olarak doğru bilgiler üretmek için istatistiksel tekniklere dayanır. Tipik olarak nicel araştırmalarda, büyük ölçekli değerlendirmeler yapabilmek ve temsiliyet sağlayabilmek için anket ve ölçek gibi araçlar kullanılır. Bilim insanları, nicel araştırma yöntemini genellikle matematiksel yöntemlerle analiz edilen sayısal verileri kullanarak toplumda var olan bir sorunu çözmek için yapılan bir sorgulama olarak tanımlamaktadır

Anket veri toplama tekniğinin temel özellikleri şunlardır: Standardizasyon, Rastgele örnekleme, Nesnellik, Ön test, Anonimlik ve gizlilik, Veri analizi

Önce benzerliklere değinelim. Hem çevrimiçi hem de çevrimdışı anketler, bir popülasyondan veya belirli bir insan grubundan veri toplamak için tasarlanmıştır. Her iki anket türü de çoktan seçmeli, açık uçlu ve Likert ölçeğindeki sorular gibi benzer soru türlerini kullanır. Her iki anket türü de nispeten kısa sürede çok sayıda kişiye ulaşmak için kullanılabilir.

Farklılıkları ise şöyle ifade edebiliriz: çevrimiçi ve çevrimdışı anketler arasındaki temel fark, veri toplama biçimidir. Çevrimiçi anketler internet veya sanal ortamlar üzerinden, çevrimdışı anketler ise yüz yüze veya posta vb. yollar kullanılarak yürütülür.

Deneysel yöntem, medya ve iletişim araştırmalarında en yaygın kullanılan araştırma tasarımlarından biridir. Bağımsız değişkenleri manipüle ederek bağımlı değişkenler üzerindeki etkilerini gözlemlemeyi içeren nicel bir yaklaşımdır.

Deneysel yöntem şu adımları içerir:

1. Bir araştırma sorusu ve hipotez formüle etme,

2. Çalışmayı tasarlama, katılımcıları seçme, bağımsız değişken(ler)i manipüle etme ve bağımlı değişken(ler)i belirleme,

3. Katılımcıları deney ve kontrol gruplarına rastgele atama,

4. Her iki gruptan da bağımlı değişken(ler)inin verilerini toplama,

5. Verileri analiz etme ve sonuçlar çıkarma.

Deneysel yöntemin olası avantajları şunlardır:

1. Değişkenler arasındaki nedensel ilişkilerin belirlenmesine izin verir.

2. Sonuçları etkileyebilecek diğer değişkenleri kontrol etmeye olanak sağlar.

3. Sonuçları daha geniş popülasyonlara genelleştirilebilir hale getirir.

4. Yüksek bir iç geçerlilik sağlar.

Deneysel yöntemin medya ve iletişim araştırmalarında olası dezavantajları ise şunlardır:

1. Deney yapmak pahalı ve zaman alıcı olabilir.

2. Deneyin yapılacağı yapay ortam gerçek dünya durumlarını yansıtmayabilir.

3. Değişkenlerin manipüle edilmesi veya kontrol grubu kullanımıyla ilgili etik kaygılar olabilir.

4. Özellikle örneklem büyüklüğü küçük veya popülasyonu temsil etmeyen örneklemle çalışıldığında sonuçların genelleştirilebilirliği sınırlı olabilir

Arama motoru içeriklerinin nicel bir analizini yapma süreci tipik olarak aşağıda verilen şu adımları içerir:

1. Araştırma sorusunun tanımlanması

2. Arama motoru ve veri kaynaklarının seçimi

3. Veri toplama

4. Verilerin temizlenmesi ve işlenmesi

5. Verilerin analiz edilmesi

6. Sonuçların yorumlanması

Derinlemesine görüşmeler, belirli bir konu, olay veya fenomen hakkındaki deneyimler, algılar, tutumlar, inançlar ve görüşler hakkında daha derin bir anlayış kazanmak için katılımcılarla birebir yapılan görüşmeleri içeren nitel bir araştırma tekniğidir

Derinlemesine görüşmeler yaparken kaçınılması gereken bazı noktalar da bulunmaktadır. Öncelikle, katılımcıların yanıtlarını önyargılı kılabilecek yönlendirici sorulardan kaçınılmalıdır. Katılımcıların yanıtlarını etkileyebilecek kültürel ve sosyal farklılıkların farkında olunmalı ve katılımcının yanıtlarının gizliliği ve mahremiyeti sağlanmalıdır. Ayrıca görüşmeci ve katılımcı arasında, katılımcının yanıtlarını etkileyebilecek güç/iktidar dinamiklerinin farkında olunmalıdır

Odak grup, belirli bir konuyu veya sorunu tartışmak üzere bir araya getirilen bir grup insanı içeren nitel bir veri toplama tekniğidir. Odak grupları, ortak ya da farklılaşan özellikleri veya deneyimleri paylaşan küçük bir grup insan topluluğundan nitel veriler toplamak için kullanılır.

Etnografik araştırma, belirli bir kültür veya toplumsal grup üzerine ayrıntılı gözlem ve tanımlama yapmayı içeren nitel bir araştırma yaklaşımıdır. Etnograflar, insanların inançlarını, değerlerini, davranışlarını ve sosyal yapılarını anlamak için incelenen topluluğa dahil olurlar. Etnografik araştırmanın temel özellikleri, derinlemesine, açık uçlu görüşmelerin, katılımcı gözlem ve belge analizinin kullanımını içerir

İçerik analizi, yazılı, sözlü veya görsel mesajlar gibi çeşitli iletişim biçimlerini analiz etmek ve yorumlamak ve bunlardan anlamlı sonuçlar çıkarmak için kullanılan bir analiz tekniğidir.

Söylem analizi, sosyal bilimlerde 20. yüzyılın ikinci yarısındaki “dile dönüş” eğilimi ile tutarlı bir nitel analiz türüdür. Sosyal bilimlerdeki “dile dönüş” eğilimi, 20. yüzyılın ikinci yarısında akademisyenlerin sosyal ve kültürel bağlamlarda dilin kullanımı ve önemini vurgulamaya başladıkları bir hareketi ifade eder. Bu eğilim, ölçülebilir verilere ve nesnel gözlemlere odaklanan sosyal bilimlere yönelik pozitivist yaklaşımların sınırlamalarına yanıt olarak ortaya çıkmıştır.

Söylem analizinin temel özellikleri şunlardır:

• Bağlamsal analiz: Söylem analizi, sosyal, kültürel ve tarihsel faktörler de dahil olmak üzere dilin kullanıldığı bağlama odaklanır.

• Disiplinlerarası yaklaşım: Söylem analizi, dilbilim, sosyoloji, antropoloji, psikoloji ve iletişim çalışmaları dahil olmak üzere bir dizi disiplinden yararlanır.

• İktidar ve ideolojiye odaklanma: Söylem analizi, dil kullanımının güç/iktidar ilişkilerini ve ideolojik inançları nasıl yansıttığı ve yeniden ürettiği ile ilgilidir