Genel anlamda etik nedir?
Etik kavramı genel anlamda doğu-yanlış, iyi-kötü gibi ikilemler arasından seçim yapmaktır. Kavramın kökeni Yunanca ‘ethos’ kelimesine dayanmaktadır. Ethos kelimesi en genel anlamıyla karakter, töre ve alışkanlıkları ifade eden felsefeyi tanımlar. Bu anlamda etik kavramı bireyin kabul edilebilir ya da edilemez davranışlarına atıfta bulunan felsefi bir alandır.
Liderin en önemli görevi nedir?
Liderin en önemli görevi örgütün amaçları doğrultusunda takipçilerini harekete geçirebilmesidir.
Etik liderlik nedir?
Etik liderliğe ilişkin literatürün genel noktalarını kapsayan tanım, kişisel ve kişilerarası eylemlerde etik ilkelere uygun davranış normlarının belirlenmesi ve takipçileri bu doğrultuda yönlendirmesi olarak ifade edilebilir. Bu tanımdan hareketle etik, bütün olumlu liderlik modellerinin en önemli ortak özelliği olarak gösterilir.
Etik ve etik olmayan liderlik özellikleri hangi kriterler bağlamında değerlendirilmektedir?
Kriterler:
Etik lider özellikleri nelerdir?
Etik lider özellikleri:
Etik olmayan lider özellikleri nelerdir?
Etik olmayan lider özellikleri:
Ahlaki farkındalık nedir?
Bir durumu bütün ahlaki yönleri ile ele alabilmek olarak tanımlanan ahlaki farkındalık, kişinin konunun içeriğine ilişkin olarak ahlaki yönleri değerlendirmesidir. Eğer süreç bu şekilde başlamazsa etik yargı süreçlerinin ortaya çıkması mümkün değildir.
Ahlaki farkındalığı yönelik olarak atfedilen kavramlar nedir?
Ahlaki farkındalığı yönelik olarak atfedilen iki önemli kavram vardır. Bunlardan ilki sonuçların büyüklüğüdür. Sonuçların büyüklüğü ilişki durumunda ortaya çıkabilecek potansiyel zarara işaret eder. Etik liderler almış oldukları kararların potansiyel etkilerini önemli oranda dikkate alırlar. Bu anlamda sonuçların büyüklüğü etik liderlik için önemlidir. Tam tersi yönde liderin almış olduğu kararların başkaları üzerindeki yıkıcı etkilerini dikkate almamak, takipçileri tarafından olumsuz örnek teşkil edebilir. İkinci kavram sosyal fikir birliğidir. Sosyal fikir birliği ile vurgulanan nokta belirli durumlara ilişkin güçlü etik değerlerin varlığını ifade eder.
Ahlaki kullanım nedir?
Ahlaki kullanım, etik karar vermede ahlaki akıl yürütme kapasitesinin kullanımı olarak tanımlanabilir. Özellikle takipçilerin liderin davranışlarında ahlaki kullanımı görmeleri oldukça önemlidir. Yani sadece ahlaki muhakeme düzeyine sahip olmak etik liderlik için yeterli değildir. Ahlaki muhakeme düzeyini eylemlere yansıtmak gerekmektedir.
Self-monitoring olarak adlandırılan öz-izleme nedir?
Self-monitoring olarak adlandırılan öz-izleme davranışı etik liderlik açısından önemli bir kavramdır. Öz-izleme davranışı, bireyin kendisini başkalarına sunuş şekline dikkat etmesi veya kontrol etmesi şeklinde tanımlanabilir. Öz-izlemesi yüksek olan bireyler sosyal çevreye uyum sağlama konusunda farklı şekillere bürünürler. Bu durum onları kendileri olmaktan ve tutarlı davranma çizgisinden çıkarır. Tam tersine öz-izlemesi düşük olan bireyler sosyal çevrelerine uyum sağlama konusunda daha az endişe duyarlar ve dolayısıyla daha tutarlı davranışlar sergilerler.
Resick vd. (2006) tarafından altı çizilen altı temel etik liderlik özelliğinden biri olan etik farkındalık nedir?
Resick vd. (2006) tarafından altı çizilen bir diğer özellik etik farkındalıktır. Etik farkındalıkla odaklanılan temel nokta, etik değerlerin yaygınlaştırılması için uygun davranış kalıplarını göstermek ve bu davranışları teşvik etmektir. Daha önce de ifade edildiği üzere, etik liderlerin rol model olarak hareket ederek, etik değerlere ilişkin farkındalık yaratmasıdır.
Etik liderin takipçilerine kazandırabileceği en önemli özellik nedir?
Etik liderin takipçilerine kazandırabileceği en önemli özellik, liderin olmadığı durumlarda takipçilerin etik değerler bağlamında davranmasını sağlamaktır. Bu sonuç etik değerlerin takipçiler tarafından içselleştirildiğine ilişkin önemli bir göstergedir. Çünkü etik liderler takipçileri için rol model konumundadır. Dolayısıyla onların davranışlarına rehberlik ederler. Özellikle şeffaf şekilde belirlenmiş standartların adil olarak uygulanması ve takipçilerin ihtiyaçlarını göz önüne alması, önemli etik lider davranışlarıdır.
Etik lider ve takipçileri arasındaki ilişki nasıl olmalıdır?
Etik lider ve takipçileri arasındaki ilişki kısa süreli sonuçlardan çok uzun dönemli ve süreç odaklı olmalıdır. Bu bağlamda sadece etik ilkelerin ortaya konulması tek başına yeterli olmayacaktır. Verilen kararlara ilişkin devam eden süreç içerisinde gerçek yaşanmışlıklara yönelik örnek etik davranışlar, liderler tarafından ortaya konulmalı ve değerlendirmeler yapılarak güncellenmelidir. Sürecin şeffaf ve yeterli kanıtlara dayalı olarak adaletli şekilde ilerlemesi, etik değerlerin korunmasında önemli kazanımlar sağlayacaktır. Bu durumun önemli bir sonucu etik ilkelerin örgütsel kültürün değerli bir parçası hâline gelmesidir.
Lider ve takipçileri arasındaki mesafeye ilişkin parametreler nelerdir?
Lider ve takipçileri arasındaki mesafeye ilişkin çeşitli parametreler ortaya konulmuştur. Fiziksel, sosyal ve görev etkileşim sıklığı olarak ifade edilen parametrelerin, lidere ilişkin algılara ve örgütsel sonuçlara önemli etkileri vardır.
Etik kültür nedir?
Etik kültür, örgüt içerisinde oluşturulmuş kültürün alt kültürlerinden biridir ve etik davranışa etki eden sistemleri ifade eder. Konuya ilişkin olarak Bedi vd. (2016), yaptıkları araştırmada etik bağlamın, etik algıları pozitif yönlü olarak etkilediğini öne sürmüşlerdir. Bu anlamda etik liderliğin örgütsel ortama çok yönlü etkileri olabileceği açıktır.
Etik liderlik ile makyavelci davranışlar sergileme arasında nasıl bir ilişki vardır?
Bireyler arası ilişkilerde kurnazlık, aldatma ve fırsatçılık gibi çeşitli kavramlarla nitelendirilmiş olan makyavelizm örgütsel ortamlarda sıkça karşılaşılan bir fenomendir. Konu liderlik bağlamında değerlendirildiği zaman, makyavelci liderler kendi kişisel çıkarlarına ulaşabilmek için başkalarını manipüle etmekten ve kandırmaktan çekinmezler. Her ne kadar çeşitli araştırma sonuçları makyavelci liderliğin olumlu çıktılarını (karizma, büyüklük vb.) ortaya koymuş olsa dahi yakın tarihli birçok araştırma sonucu makyavelizmin çok sayıda olumsuz çıktısı (yasalara aykırı davranma, yalan söyleme vb.) olduğunu tespit etmiştir. Bu bağlamda etik liderlik ile makyavelci davranışlar sergileme arasında negatif bir ilişki olduğunu söylemek mümkündür.
Rol modelleme nedir?
Brown ve Treviño (2006), etik liderleri seçmek ve etik liderliği örgüt içerisinde teşvik etmek için dört ana yöntem önermektedir. İkinci yöntem rol modellemedir. Bu yöntemin uygulanması işe alım sürecinden sonra başlar. Etik liderliğin en önemli özelliklerinden biri olarak gösterilen rol modellik sosyal öğrenme süreçleri vasıtasıyla etik değerlerin takipçilere aktarılmasıdır. Etik lider sadece ahlaki muhakeme yeteneğine sahip olmakla kalmaz aynı zamanda onu davranışlarına aktarır. Davranışlara yansımayan etik değerin sadece yazıda kalacağı ve hiçbir işe yaramayacağı açıktır. Bu anlamda etik değerlerin örgüt ortamından kullanılabilir hâle getirilmesi için öncelikle lider davranışlarına yansıması gerekmektedir.
Etik liderliğin düzenleyici faktörleri nelerdir?
Düzenleyici Faktörler:
Sporun içinde barındırdığı etik değerler nelerdir?
Spor olimpik idealler, adil oyun, sportmenlik gibi önemli etik değerleri içerisinde barındırır. Doping kullanımından, şiddete hatta şikeye kadar uzanan birçok farklı etik dışı kavram spora ve spora ait bütün değerlere her geçen gün daha fazla zarar vermektedir. İfade edilen durumla savaşabilmek için alınması gereken öncelikli aksiyon etik değerler ışığında yönetim stratejilerinin belirlenmesidir.
Sporda etik dışı olarak gösterilebilecek davranışlar nelerdir?
Yasaklı maddeler olarak adlandırılan doping kullanımı sporda etik dışı davranışlardan sadece bir tanesidir. Psikolojik ve fiziksel şiddet, şike, taciz, ırkçılık ve daha birçok bağlı unsur özellikle profesyonel sporların içerisine sirayet etmiştir. Sporun karanlık yüzünü yansıtan bu unsurlar, sporun ruhuna ilişkin değerleri yok etmektedir. Sporda etik liderliğin teşvik edilmesi, onun ruhunu oluşturan değerlerin geri kazanılmasında önemli adımlardan biri olacaktır.