Spor Eğitiminin Temelleri ve Olimpik Spor Branşları

Spor İngilizlerin yardımı ile dünyaya tanıtılmış olmasına rağmen kökeni İngilizce olan bir sözcük değildir. Latince “dağıtmak, birbirinden ayırmak” anlamına gelen “disportare ve deportare” sözcüklerinden türemiştir. İlk yıllarda “disport” veya “desport” biçiminde rastlanan sözcükler 17. yy.’dan sonra çok kullanılması nedeni ile tek heceli bir kelime hâline dönüştüğü düşünülmektedir. Bu kelimeyi İngilizlerin “disport” ya da “desport”, Fransızların ise “se deporter” ya da “se desporter” olarak kullandıkları görünmektedir. Zaman içinde kelimelerdeki aşınma nedeniyle önce “sport” daha sonra da “spor” olarak kullanılmaya başlanmış ve literatürdeki yerini almıştır. Türkçe de uluslararası dil etkileşiminden etkilenerek “sport” kelimesini zenginliğine katmış, okunuşu gibi “spor” olarak kullanılmaya başlanmıştır.

• Spor; tek başına veya toplu olarak yapılan, kendine özgü kuralları olan, genelinde bir yarışmaya dayanan bedensel ve zihinsel yetilerin gelişimini sağlayan eğitici
  ve eğlendirici uğraştır.
• Spor, Kılcigil'e göre ferdin doğal çevresini beşeri çevre hâline çevirirken elde ettiği kabiliyetleri geliştiren, belirli kurallar altında araçlı veya araçsız, ferdi veya toplu olarak boş zaman faaliyeti kapsamı içinde veya tam zaman olacak şekilde melekleştirerek yaptığı sosyalleştirici, topluluğu bütünleştirici ruh ve fiziği geliştiren rekabetçi, dayanışmacı ve kültürel bir olgudur.
• Spor, Borge'e göre merkezinde kolektif amaçlılık bulunan sosyal bir türdür.

Borge’ın "Spor, merkezinde kolektif amaçlılık bulunan sosyal bir türdür" tanımı sporun özellikle sosyal bir olgu olduğuna vurgu yapması açısından çok önemlidir çünkü spor özellikle performans olarak değerlendirildiğinde bu performansa etki eden pek çok faktör vardır. Performansın bir faktör ile açıklanması çok olası değildir. Bu nedenle sporun sosyal bir olgu olarak ele alındığı bu tanım çok değerlidir çünkü sosyal olaylarda hiçbir şey tek bir nedene bağlı kalınarak açıklanamaz.

Spor okul sporu, rekreasyon ve verim sporu olarak sınıflanmaktadır. Okul sporu ders içi ve ders dışı etkinlikler; verim sporu ise amatör ve profesyonel olarak alt alanlara ayrılmaktadır.

Spor eğitimi bazı felsefi akımlar açısından incelendiğinde spor eğitiminin temel işlevini idealistler; idealler çerçevesinde zihinsel gelişim ve duygusal dengeyi sağlamak, realistler; daha çok üretkenlik sağlayarak bireyi toplumsallaştırmak, pragmatistler; bireye yaşamda karşılaşacağı sorunları çözebilme becerileri kazandırmak, natüralistler; bireyin doğaya uyumunu sağlamak, varoluşçular; insanın kendi kendini yaratması (gerekli özellikleri geliştirme anlamında) ve özgür eylemde bulunması sağlamak, diyalektik materyalistler ise bireylerde beden kültürü kazandırmak ve toplumsal kaynaşmayı sağlamak şeklinde açıklamaktadırlar.

Spor eğitiminin altı temel özelliği; ünite (season), üyelik, resmi rekabet, sonuçlanan olaylar, kayıt tutma ve şenliktir.

Spor Eğitimi: Kızlar ve erkekler için özgün, eğitim açısından zengin spor deneyimleri sağlamak için tasarlanmış bir müfredat ve öğretim modelidir.

Beden eğitimi; okul müfredatının, öğrencilerin fiziksel yeterliliklerini ve özgüvenlerini geliştirmek ve bunları çeşitli etkinliklerde kullanma yetenekleriyle ilgilenen yasal bir alandır.

Bailey’e göre beden eğitiminin temel yararları birkaç madde altında sıralanabilir. Bunlar;
• Fiziksel sağlık,
• Bilişsel ve akademik gelişim,
• Akıl sağlığı,
• Suç azaltma,
• Okuldan kaçma ve hoşnutsuzluğun azaltılmasıdır.

Fiziksel etkinlik iskelet kaslarından bedensel hareketin oluşmasına bağlı olarak enerjinin meydana gelmesidir.

Egzersiz  fiziksel etkinliğin bir alt gruplaması olarak tanımlanır. Bu tanıma göre egzersiz;
• Planlıdır,
• Yapılandırılmıştır,
• Tekrarlanabilir ve
• Fiziksel sağlığın gelişimine dayalı bir ilk durumu ya da yapıdır.

Fiziksel sağlıklılık ise bir kişinin fiziksel etkinliği uygulayabilme yeteneğidir.

Fiziksel sağlıklılığın sağlıkla ilişkili olan ögeleri: Kardiyovasküler dayanıklılık, kassal dayanıklılık, kas kuvveti, beden kompozisyonu ve esnekliği içerir.

Egzersizin psikolojik faydaları 4 temel alanda incelenir:
• Depresyon ve kaygının azalması,
• Duygu durumunun iyileşmesi,
• Benlik kavramındaki olumlu değişme ve
• Yaşama kalitesinin yükselmesidir.

Olimpiyatların sloganında “üç kelimelik latince ifadenin esas alındığı: Citius, Altius, Fortius. “Daha hızlı, daha yüksek, daha güçlü” anlamına gelen ifade; sporcunun birinci olmayı değil, elinden gelenin en iyisini yapmasını öğütler.

Olimpizm, beden becerisi ile birlikte insan aklının ve kişiliğinin gelişmesini hedef alan ve böylece insanın tüm niteliklerinin simetrik biçim ve uyum içinde gelişimini hedefleyen bir hayat felsefesidir. Bunun yanı sıra spor yolu ile insanı eğitmek, karakterini ve ahlakını kuvvetlendirmek, modern mükemmel insanı yaratmaktır. Olimpizm, tam manası ile eğitsel amaçlar güder.

Türkiye Milli Olimpiyat Komitesi (TMOK); resmi internet sitesinden alınan bilgilere göre olimpiyat oyunları Yaz Oyunları Spor Dalları, Kış Oyunları Spor Dalları ( Kar Sporları, Buz sporları ve Kızak Sporları olmak üzere üçe ayrılmaktadır.) olarak ikiye ayrılmaktadır. Yaz spor oyunlarında 33 tane spor dalı yer alırken kış oyunlarında yer alan kar sporlarında 7 spor dalı, buz sporlarında 5 spor dalı, kızak sporlarında 3 spor dalı yer almaktadır

İlk kez 1896 Olimpiyat Oyunlarında yer alan ve sadece beş atış etkinlikten başlayan bugün ise onbeş atışa kadar yapılan bu spor, ateşli silah teknolojisindeki ilerleme ile istikrarlı bir şekilde büyümüştür.

Modern olimpiyatların ilki, 1896 yılında yapılmıştır. Atina Olimpiyatlarında 14 spor dalı vardır.

Cimnastik, artistik ve ritmik cimnastik olmak üzere iki farklı dalda olimpik spor olarak yer almaktadır. Artistik cimnastik; 1896’da Atina’daki ilk Olimpiyat Oyunlarında tanıtılmış ve o zamandan beri oyunların her aşamasında yer almıştır. Başlangıçta tırmanma ve akrobasi gibi “sanatsal” olarak nitelendirilmesi zor olan disiplinlerden oluşuyordu. Olimpik cimnastik programının temelleri, erkek aparatları bireysel ve takım yarışmalarının ortaya çıktığı 1924 Paris Oyunlarında atıldı. 1928’de Amsterdam Oyunları’na kadınlar da dahil edildi. 1952 yılına kadar kadın programı yedi etkinlikle geliştirildi ve daha sonra Roma’daki 1960 Oyunlarından itibaren altı etkinlikte sabitlendi. 1984’te Los Angeles’taki oyunlara dahil edilmesinden bu yana ritmik jimnastik her zaman Olimpiyat programının bir parçası olmuştur.