Question 1

Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği’ne (ÖEHY) (2018) göre de özel gereksinimli bireyler nasıl sınıflandırılmıştır?

Accepted Answer

Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği’ne (ÖEHY) (2018) göre de özel gereksinimli bireylerin sınıflandırılmasında zihinsel yetersizlik, görme yetersizliği, işitme yetersizliği, bedensel yetersizlik ve otizm spektrum bozukluğuna yer verilmiştir. Bunlara ek olarak 2012 yılında yayınlanan Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği’nde dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu, duygusal ve davranış bozukluğu, dil ve konuşma güçlüğü ve birden fazla yetersizliği olan bireyler tanımlanmıştır.

Question 2

Yönetmeliğe göre zihinsel yetersizlik nasıl tanımlanmaktadır?

Accepted Answer

Zihinsel yetersizlik; yönetmeliğe göre hafif, orta, ağır ve çok ağır şeklinde sınıflandırılmaktadır. Buna göre zihinsel işlevler ile ilişkili olarak kavramsal, sosyal, pratik uyum gibi becerilerde sınırlılıklar gösteren ve akademik, günlük yaşam aktiviteleri gibi alanlarda sorunlar yaşayan bireyler; zihinsel yetersizliği olan bireyler olarak tanımlanmaktadır.

Question 3

Yönetmeliğe göre duygusal ve davranışsal bozukluk nasıl tanımlanmaktadır?

Accepted Answer

Duygusal ve davranışsal bozukluk; bireyin yaşına uygun olmayan, çevresel ve kültürel beklentilerden farklı duygusal tepki ve davranışlar sergilemesi durumudur.

Question 4

İşitme yetersizliği olan bireyler kaç sınıfta değerlendirilmektedir?

Accepted Answer

Hem doğuştan hem de sonradan oluşan işitme yetersizliği için sınıflama üçe ayrılmaktadır: İletim tip, sensörinöral tip ve karışık tip (DSÖ, 2021).

Question 5

İşitme yetersizliği olan bireyler için oluşturulan sınıfları açıklayınız?

Accepted Answer

İletim Tip: Bu tip işitme kaybına dış veya orta kulakta meydana gelebilecek sorunlar yol açmaktadır.
Sensörinöral Tip: Bu tip işitme kaybında iç kulakta veya merkezi sinir sisteminde ilgili alanlarda görülen sorunlar söz konusudur.
Karışık Tip: Kişide hem iletim tip hem de sensörinoral tip sorunların karışık olarak bir arada olması durumudur.

Question 6

Bedensel (Fiziksel) yetersizliği olan bireyleri açıklayınız?

Accepted Answer

Bedensel veya fiziksel yetersizlik, kas, iskelet ve sinir sisteminde oluşan bozukluklar sebebiyle özel eğitimden ve destek hizmetlerinden faydalanmaya gereksinimi olan bireyler olarak tanımlanmaktadır

Question 7

Serebral palsi olarak adlandırılan bozukluğu açıklayınız?

Accepted Answer

Serebral palsi; beyinde oluşan bebeklikte veya anne karnında meydana gelebilen, ilerleyici olmayan ancak aktivite kısıtlamasına neden olan hareket ve postür gelişimini etkileyen bir bozukluğa verilen isimdir. Serebral palsi de etkilenim yalnızca motor bozukluğa değil iletişim, biliş, algı ve davranış gibi ikincil kas-iskelet problemlerine de neden olabilmektedir (Rosenbaum vd., 2007).

Question 8

Spasti- site nedir?

Accepted Answer

Spasti- site, istemli hareketler sırasında kasların aşırı sertliği ve gerginliği ile karakterizedir.

Question 9

Atetoid nedir? Açıklayınız.

Accepted Answer

Atetoid ise kaslarda ve özellikle yüz, boyun ve ekstremitelerdeki istemsiz kasılmaları içermektedir.

Question 10

En yaygın doğumsal anomalilerden biri olan spina bifida nedir? Açıklayınız.

Accepted Answer

En yaygın doğumsal anomalilerden biri olan spina bifida, doğum öncesinde bebeğin omuriliğinin tam olarak kapanmamasından kaynaklanan bir yetersizliktir.

Question 11

Evrensel tasarım nedir?

Accepted Answer

Evrensel tasarım; yeni düzenlemelere gereksinim olmadan, insan tarafından düzenlenen ve kullanılan bütün durum, araç-gereç ve yapıların her yetenekteki insan tarafından kullanılabilecek şekilde tasarlanmasını kapsamaktadır (Erlandson, 2007).

Question 12

Otizm spektrum bozukluğu nedir? Açıklayınız.

Accepted Answer

Otizm spektrum bozukluğu; erken çocukluk döneminde ortaya çıkan, yaşamın sosyal, mesleki ve diğer alanlarında ciddi yetersizliklere neden olan, sosyal etkileşim ve iletişimde görülen eksiklikler ve tekrarlı/yinelenen davranış, ilgi ve aktivitelerle karakterize bir bozukluktur (APA, 2013).

Question 13

Otizm spektrum bozukluğu olan bireylere yönelik hangi uyarlamalar yapılabilir?

Accepted Answer

Bu doğrultuda otizm spektrum bozukluğu olan bireylere yönelik aşağıdaki uyarlamalar yapılabilir:

• Fiziksel aktivite katılımının gerçekleştirileceği alanda sınırlamalar oluşturmak ve her bir aktiviteyi birbirinden olabildiğince ayırmak karışıklığın önlenmesi açısından önemlidir.

• Katılımcının aktivite alanının sınırlanması için görsel sınırlar kullanılabilir. Örneğin aktivite alanını belirginleştirmek için şeritlerin kullanımı faydalı olabilir.

• Aynı alanda birçok aktivite gerçekleştirmek yerine her bir aktivite için ayrı bir alanın kullanılması dikkat dağınıklığını ve karışıklığı önlemek açısından faydalı olabilir. Böylece birey her alana ait farklı aktiviteler olduğunu bilecektir.

• Katılımcının dikkatini dağıtabilecek unsurlar olabildiğinde ortamda bulundurulmamalıdır. Yalnızca aktivite kullanılacak olan araç-gereçlere yer verilmelidir.

• Katılımcının bağımsızlığının arttırılması için görsel ve işitsel ekipmanlardan yararlanılabilir. Örneğin, etkinlik çizelgeleri katılımcıların aktivite katılımını bağımsız gerçekleştirmeleri için faydalı olabilir.

• Son olarak aktivite alanlarında eğer çalışan başka bireyler varsa bekleme istasyonları oluşturmak gereklidir. Böylece birey etkinliği beklerken başka beceri alanlarına yönelik uygulamalar yapabilir.

Question 14

Gelişimsel koordinasyon bozukluğu nedir?

Accepted Answer

Gelişimsel koordinasyon bozukluğu, motor becerileri öğrenme ve sergilemede bireylerin yaşa ve öğrenme fırsatlarına göre önemli ölçüde yetersizlik sergilediği bir bozukluktur

Question 15

Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu (DEHB) nedir?

Accepted Answer

Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu (DEHB), gelişimi ve işlevselliği engelleyen kalıcı dikkat sorunları ve/veya hiperaktivite/dürtüsellik- le karakterize bir bozukluktur. Dikkat eksikliği ve hiperaktivite/dürtüsellik her zaman birlikte görülmeyebilir. Bazı durumlarda ayrı ayrı ya da birlikte görülebilir. Örneğin bireyde yalnız dikkat eksikliği bulunurken hiperaktivite/dürtüsellik olmayabilir.

Question 16

Yetişkinlerde de düzenli fiziksel aktivitenin sağlıkla ilişkili yararları açıklayınız?

Accepted Answer

Yetişkinlerde de düzenli fiziksel aktivitenin sağlıkla ilişkili yararları şu şekilde sıralanabilir (Physical Activity Guidelines Advisory Committee, 2018; DSÖ, 2010):

• Düzenli fiziksel aktivite katılımı, bütün sebeplere ve kardiyovasküler hastalıklara bağlı ölüm oranını azaltmaktadır.

• Tip-2 diyabet hastalığının önlenmesinde önemli bir etkendir.

• Kolon ve göğüs kanserinin oluşmasını önlemede yüksek düzeyde fiziksel aktivite ile negatif bir ilişki mevcuttur. Yani fiziksel aktivite katılımı kolon ve göğüs kanserini önlemede önemli bir araçtır.

• Hem kısa süreli hem de düzenli fiziksel aktivite katılımının uyku ve yaşam kalitesiyle ilişkileri vardır. Fiziksel aktivite, uyku ve yaşam kalitesini arttırmaktadır.

• Bilişsel süreçler ve fiziksel aktivite arasında da pozitif bir ilişki vardır.

Question 17

Neden engellilerde fiziksel aktivite yerine özellikle uyarlanmış spor ve fiziksel aktivite kullanımı söz konusudur?

Accepted Answer

Bunun temel nedeni ise uyarlanmış spor, uyarlanmış fiziksel aktivite gibi ifadeler engelin kendisi yerine spor ya da aktivitede yapılan uyarlamaya ve düzenlemeye dikkat çekmektedir. Bu durum, özel gereksinimli bireyin kaynaştırılmış bir ortamda ve normale en yakın durumda katılımını desteklemektedir. Katılımın daha geniş bir kitleye ulaştırılması ve sporun daha uygun bir hâle getirilmesinde de önemli ölçüde fayda sunmaktadır (Winnick, 2017) ancak özel gereksinimli bireylerde fiziksel aktivite katılımı üzerinde etkili olan bazı faktörler mevcuttur. Bunlar dikkatle incelenmeli ve özel gereksinimli bireylerin katılım düzeylerinin arttırılması için doğru şekilde uyarlanmalıdır.

Question 18

Türkiye Özürlüler Federasyonu kaç yılında kurulmuştur?

Accepted Answer

Türkiye’de özel gereksinimli bireylerin spora katılımına yönelik 1990 yılında Türkiye Özürlüler Federasyonu kurulmuştur.

Question 19

Türkiye Engelliler Federasyonu’nun dağılmasından sonra kurulan 4 federasyon nelerdir?

Accepted Answer

• Bedensel Engelliler Spor Federasyonu • Zihinsel Engelliler Spor Federasyonu • İşitme Engelliler Spor Federasyonu • Görme Engelliler Spor Federasyonu

Question 20

Uyarlanmış fiziksel eğitim nedir?

Accepted Answer

Uyarlanmış fiziksel eğitim, özel gereksinimli bireylerin temel ihtiyaç ve becerilerini kapsayan uyarlamalar yapılmış programları ifade etmektedir.