Spor Eğitiminde Ölçme ve Değerlendirme

Spor alanındaki ölçme kanıtları; ölçümlerin kronolojik olarak antropometrik ölçümler, kuvvet, kalp damar fonksiyonları, genel atletik ve motor beceri, sosyal özellik, spor beceri, program değerlendirme, bilişsel bilgi, fiziksel beceri, beden eğitiminde sistematik gözlem, spor ve egzersiz etkisi, otantik ölçme ile fiziksel aktivite konularında olduğunu göstermektedir

Ölçme: Herhangi bir niteliği gözlemek ve gözlem sonucunu sayı veya sıfatlarla ifade
etmektir

Ölçüm: Ölçme sonucunda elde edilen sayı veya sembollere denir.

Ölçek: Sınır (maksimum) yeterlikleri ölçmeye yarayan ölçme araçlarına denir.

Değerlendirme: Ölçme sonuçlarının bir ölçütle veya ölçütlerle kıyaslanarak ölçülen nitelik hakkında bir karara varılması işidir.

Değerlendirmeyi yapmak için kullanılacak doğru ölçütlerin bulunması ise kolay değildir. Bunun nedeni, ölçütün hem sporcunun bireysel özelliklerine uygun olması hem de ölçme ve değerlendirmenin amacına uygun olması gerektiğidir.

• Ölçme, değerlendirmenin yanında daha dar bir iştir. Değerlendirme ise ölçmeye göre daha geniş bir kapsama sahiptir ve devamlı bir süreçtir.
• Ölçme, ölçülenin bir kısmını kapsamına alırken değerlendirme ölçülenin tümünü kapsamına alır.
• Ölçme işi için değerlendirme işine göre daha az bileşene ihtiyaç duyulurken değerlendirme işi için ölçmeye göre daha fazla bileşene ihtiyaç duyulur.
• Ölçme, ölçüm hakkında yorum yapmadan sadece ölçüme ait bilgiyi aktarırken değerlendirme ölçüme ait bilgiyi yorumlamak için ölçümdeki bilgiye benzeyen başka bir ölçüm bilgisine ihtiyaç duyar.
• Yani ölçme, değerlendirme olmadan da yapılırken değerlendirme, ölçme olmadan yapılabilen bir süreç değildir. Bir başka deyişle ölçme bir araç, değerlendirme bir amaçtır

Doğal birim, doğada kendiliğinden bulunan birimlerdir. Sahadaki basketbolcuların sayısı, yıldız oyuncunun yaptığı asist sayısı doğal birime örnektir. Özetle, tüm sayma işlemlerinin doğal birim olduğu söylenebilir.

Yapay birim ölçmede pratikliği sağlamak için uzmanlar tarafından tanımlanan metre, kilogram gibi birimlerdir. Ölçmede daha uzun ya da daha hafif gibi subjektif ifadeler yerine rakamsal değerlerin kullanımını sağlayarak objektif değerleri mümkün kılarlar. Ölçmenin doğal birimlere kıyasla daha duyarlı ve güvenilir olmasına yardımcı olan birimlerdir

Fitness merkezlerinde vücut kitle indeksinin hesaplanması süreci de türetilmiş ölçmeye örnektir. Vücut kitle indeksi, vücut kütlesinin boyun karesine bölünerek hesaplanan bir değerdir.

En temel düzeyde ölçme işlemi olarak tanımlanan bu örnekler sınıflandırma ölçek türüne aittir.

Bu örnekte basketbol oyuncuların boy özellikleri, santimetre cinsinden ifade edilmiştir. Bu örnek irdelendiğinde mutlak (gerçek) bir sıfır noktasının ve birimin olduğu görülmektedir. Ölçekte eşit ölçme birimlerinin olduğu ve ilgili değişkenin gerçekten sıfır değerinde olduğunu gösteren ölçek türü, (eşit) oranlı ölçek olarak ifade edilir. Bu özellik, ölçümler üzerinde her türlü matematiksel
işlemin yapılabilmesini olanaklı kılar.

Hata, ölçülen özelliğin gerçek değeri ile ölçme işi sonucunda elde edilen değer arasındaki farka denir.

Ölçme sürecinde ortaya çıkan hata miktarı:
• Ölçmeyi yapan kişiden,
• Ölçme yapılan kişiden,
• Ölçmenin yapıldığı ölçme aracından,
• Ölçmenin yapıldığı ortamdan kaynaklanabilmektedir.

• Sporcuların duyuşsal özelliklerini geliştirmek: örneğin spora yönelik ilgi, tutum ve motivasyonlarını arttırmak.
• Sporcuların antrenmanlarını nesnel bir şekilde değerlendirmelerini sağlamak: örneğin performanslarını bir bütün olarak eleştirel bir bakış açısıyla bağımsız olarak değerlendirmek.
• Sporcuların başarılarını algılamalarını sağlamak: örneğin bir tekniği uygularken güçlü yönlerini doğru değerlendirme yetisi kazandırmak.

Bilişsel özellikler: Bilgiyi tanıma, hatırlama; bilgiyi kullanarak akıl yürütme, kavramlar, genellemeler, kuramlar vb. oluşturma; bunları kontrol etme gibi süreçlerde ortaya çıkan yeterliliklere denir.

Duyuşsal özellikler: İlgi, tutum, güdü vb. duygulardan oluşan özelliklerdir

Devinişsel özellikler: Organların tek tek ya da birlikte hareketleri ile oluşan özelliklere denir.

Spor alanında bilişsel, duyuşsal ve devinişsel özelliklerin ölçülmesinde ele alınması gereken bir diğer önemli kavram, test dışı teknik olarak gruplanan gözlemdir. 

• Yerleştirme,
• Tanı,
• Kestirim,
• Motivasyon,
• Kazanım ve
• Program Değerlendirme 

Yerleştirme, adayları seçmede bir yeterlik ölçütü olarak kullanılan testler yardımıyla bireylerin
yeteneklerine göre gruplanmasıdır.

Tanı

Bireylerin performanslarının mevcut durumunu (zayıf ve güçlü yanlarını) belirlemekte kullanılmasını ifade eder.