Antrenman Bilgisi

Yarışmalara düzenli bir biçimde hazırlanmayı içeren bir kavram olarak antrenman kavramı ilk olarak İngiltere’de at ve binicilik alanı ile ilgili olarak ortaya çıkmıştır

Çoğu kez antrenman kavramı; spor alanında organize biçimde bir etkinliği veya bunun yanı sıra bir antrenör denetiminde bir çok kişinin ya da grubun, düzenlenecek bir müsabakaya hazırlığını da ifade eder.

Antrenman genel olarak müsabakalarda sporsal verim düzeyini arttırmaya yönelik olarak sporcuların uygulama kapasitelerini, beceri düzeylerini ve psikolojik özelliklerini geliştirmeyi amaçlamak- tadır. Bununla birlikte sporda antrenmanın temel olarak iki amacı bulunmaktadır. Bunlar:

1. Spor dalına özgü başarı elde etmek amacıyla antrenman yapılır. Bu amaçlar doğrultusunda spor dalına özgü sportif verimi arttırmak ve müsabakada başarı elde etmek hedeflenir.

2. Bunun yanı sıra kişiler sağlık ve eğitim yönünden amaçlarına ulaşmak için antrenman yaparlar.

Pedagojik yaklaşım ise antrenmanı, kişi üze- rindeki mevcut durumun, olması gereken duruma dönüştürülmesi amacıyla etki oluşturulması yolu şeklinde tanımlar. Pedagojik açıdan antrenman sadece antrenör ve sporcu arasında değil ayrıca öğretmen ve öğrenci arasındaki karşılıklı ilişkiyi ve etkileşimi içerir.

Spor alanının değişik yapılarına göre sporsal antrenman kavramı alanların özelliklerine göre tanımlanmaktadır. Fakat yapılan bütün sporsal antrenman tanımları üç ortak yön doğrultusunda gerçekleştirilmektedir. Bunlar:

1. Spor hekimlerine göre biyolojik açıdan,

2. Antrenman bilimcileri ve eğitim bilimcilerine göre pedagojik açıdan,

3. Antrenman bilimcileri ve sistem bilimcilerine göre sistem kuramı açısından sınıflandırılmaktadır.

Sporsal antrenman, motorik, ruhsal, bilişsel, duyuşsal açıdan durum değişikliklerini gerçekleştirme diğer bir deyişle de verim durumunda değişikler yapmayı amaçlamaktadır.

Bu değişiklikler;

1. Verimi arttırma: verim ve yüksek verim sporunda, okul sporunda, serbest zaman sporlarında, fiziksel uygunluk sporunda, önleyici ve tedavi edici olarak sağlık sporunda kullanılan verim artışı ve kazanılan verimin sağlamlaştırmasını içerir.

2. Verim niteliğinin aşamalı olarak düşürülmesi: verim niteliğinin aşamalı olarak düşürülmesi ise ağırlıklı olarak verim sporundan sonra gerçekleştirilen bir değişim sürecidir.

Sporda verim diğer bir deyişle performans, spor da pratikte bireyselleşen iyi dereceler, müsabakalarda alınan sonuçlar, sıralamalar ve rekorlar olarak tanımlanır. Sporsal verim erişilmesi arzu edilen düzey ile şimdiki düzey arasındaki devamlı bir karşılaştırmadır.

Yönlendirme ve düzen işlemlerinin asıl konusu olarak sportif verim, antrenman bilimi yönünden dört başlık altında tanımlanabilir:

• Fizyolojik açısından: birim zamandaki enerji dönüşümü demektir.

• Psikolojik açıdan: öngörülen test uygulamasındaki sınıflanabilir başarı demektir.

• Fiziksel açısından: sporsal hareketleri gerçekleştirme, iş üretimi anlamına gelir. Bu işi gerçekleştirmek için geçen süreye oranı ise güç kavramını oluşturarak güç eşittir verim şeklinde açıklanabilir.

• Spor pedagojisi açısından: bir sportif hareket uygulamasının sonucunu açıklayan değerlendirmedir. Şampiyon olmak, başarısız olmak gibi belirli bir sosyal değere yöneliktir.

   

Sporsal form kavramı ile sadece bir sporcunun aktif spor hayatında kırdığı kişisel rekorlar veya en yüksek dereceler anlaşılmamalıdır. Sporsal form, sporcunun sporsal antrenman yaşantısının ve her yaptığı çalışmanın yeni bir gelişim basamağında ulaştığı en iyi sporsal verim düzeyidir.

Spor bilimlerinde sporsal verimin ön koşulu olan yüklenme kavramı, organizmanın normal düzeyinin üzerinde çalışmasına neden olan bedensel aktiviteler anlamı ile kullanılmaktadır.

Spor bilimlerinde yenilenme kavramı farklı kaynaklarda rejenerasyon şeklinde de kullanılmaktadır. Yüklemelerden sonra dinlenme evresinde organizmadaki yeni oluşumlar rejenerasyon olarak tanımlanır.

Aşırı antrenman kavramı farklı kaynaklarda sürantrenman ya da overtraining olarak da kullanılabilmektedir. Dilimize Fransızca’ dan giren sürantrenman kelimesi Türkçe’ ye aşırı antrenman olarak çevrilebilir. Sonucu yorgunluk olan, antrenman kapsamı ya da yoğunluğu ya da her ikisinin de bir- likte olduğu yüklenmeler olarak tanımlanabilir

Aşırı antrenmanın psikolojik belirtileri ise şunlardır: sporcuda meydana gelen depresyon durumları, motivasyon ve canlılık kaybı, genel bir neşesizlik, antrenmanlardan, yarışmalardan, spor alet ve spor alanlarından kaçma, karakter değişimleri, zihinsel odaklanma eksikliği, nefret duygusu, sporcuda sürekli aksilik durumu, takım arkadaşlarına karşı normal olmayan davranışlar, tepki azlığı gibi.

Antrenmana ara verme kavramı literatürde detraining şeklinde de kullanılmaktadır. Detraining, antrenmanın daha az sıklıkta yapılması ya da antrenmanın tamamen bırakılması durumunda fizyolojik uyumlarda ve sportif verimde kayıpların meydana gelmesine denir.

Sporcu herhangi bir sebeple antrenmanlara ara vermek zorunda kalmış ise 2 haftadan daha fazla süre hareketsiz kalmamasına dikkat edilerek antrenmanların sıklığı, kapsamı ve şiddeti göreceli olarak azaltılarak, sporcunun kendi spor dalı dışındaki, keyif aldığı, spor dalı dışındaki aktiviteleri içeren uygulamalar yapmasına olanak verilmelidir.

Antrenman bilimine ilk bilimsel adım 1956’da Doğu Almanya’da üniversitede “Antrenman genel teorisi ve yöntemleri” kürsüsü kurularak atılmıştır.

Geniş bir bakış açısıyla ele alındığında antrenman biliminin özellikleri:

• Antrenman bilimi açısından antrenman kavramı geniş kapsamlı olan bir bütündür.

• Hem vücudun biyolojik uyum süreçlerini hem de sosyokültürel özellikleri kazandırmaya yönelik bütünsel bir süreç içerir.

• Antrenman bilimi geniş kapsamı olan bir bütün olmanın yanı sıra farklı bilim dalları ile etkileşim içinde olmak ve yeni teknolojik gelişmelerden de faydalanmak durumundadır.

Sporsal antrenmanın genel olarak içeriğini şu konular oluşturmaktadır:

• Sporcuların performansa ilişkin olarak sporsal verimi geliştirme ve kendi spor dalında en yüksek seviyeye gelmesini sağlama,

• Güzel bir vücut, doğru yapılan hareketler gibi bedensel mükemmellik ve ideal güzellik durumunu gerçekleştirme,

• Bireyin işlevsel yeterliliğine yönelik ve yaşamını kendi gücüyle sürdürebilmesi gibi fiziksel uygunuk ve tedavi edici, koruyucu sağlık amaçlı etkinlikleri gerçekleştirme,

• Bireyin yaşama sevinci, bedensel ve ruhsal-sosyal gereksinimlerini karşılamada işbirliği yapabilme- sini ve kendinden hoşnut olmasını sağlamak gibi.

Antrenman türleri de genel şu şekilde sınıflandırılmaktadır:

1. Teknik antrenmanı

2. Taktik antrenmanı

3. Kondisyon antrenmanı

Psikolojik antrenman bir tedavi ya da iyileştirme süreci olarak görülmeksizin bir eğitim süreci olduğu için sporcuların teknik ve taktik yönden gelişimlerini sağlarken yanlış eğitim veya yeterli olmayan eğitim sebebiyle meydana gelen hataların da düzeltilmesini sağlar. Böylece sporcuların performanslarını negatif yönde etkileyebilecek kişilik özellikleri de, psikolojik antrenman teknikleri aracılığı ile düzeltilebilir.

Genel olarak sıralarsak otojen antrenman tekniğinin 7 basamaklı bir uygulaması vardır:

1. Ağırlık (kas gevşemesi)

2. Sıcaklık (damar gevşemesi)

3. Kalp sakin (kalp düzenlenmesi)

4. Solunum (solunum düzenlenmesi)

5. Karın sıcak (karın organlarında düzenleme)

6. Alın serin (baş bölgesinin düzenlenmesi)

7. Sakinlik.

Spor bilimlerinin önemli bir alanı olan antrenman biliminin kendine ait olan birçok fizyolojik, psikolojik ve pedagojik kuralları vardır. İşte antrenmanı belirli bir system içerisinde yönlendiren bu kurallara antrenman ilkeleri denilmektedir.

Harre antrenman ilkelerini şu şekilde sıralamaktadır:

• Yüklenmede giderek artırma ilkesi

• Bütün yılı kapsayan yüklenme ilkesi

• Periyodlama ve yükleme devreleri ilkesi

• Sistemlilik ilkesi

• Şeffaflık ilkesi

• Bilinçlilik ilkesi

• Anlaşılabilirlik ilkesi

• Devamlılık ilkesi

Artan bireyselleştirme ilkesi: Antrenmanın bireyselleşme ilkesi, çağdaş antrenman anlayışının temel gerekliliklerinden birisidir. Antrenman planlanması ve uygulamalarında bütün sporcuların kondisyon durumu ve performans düzeyi değil bireysel olarak her bir sporcunun yetenekleri beceri, öğrenme özellikleri ve düzeyleri ve spor branşı dikkate alınmalıdır.

Aralıklı antrenman olarak da adlandırılan interval antrenman, birçok egzersiz veya hareket serilerinin belirli sürelerle ve arlıklarla tekrar edilmesini içeren bir antrenman yöntemi hangisidir?

Fartlek antrenmanı, bir hızlı bir yavaş koşu temposunda, doğal çevre ortamında gerçekleştirilen değişken interval program yöntemidir. Temponun yavaş ya da hızlı olması sporcuların kendi isteklerine göre değişmektedir.