Makedonya Hanedanı Dönemi (867-1025) ve XI. Yüzyıl Bunalımı (I. Basileios’tan II. Basileios’a Doğu Roma (Bizans İmparatorluğu)

Makedonya Hanedanı’nın birinci dönemi 867’den İmparator II. Basileios’un öldüğü sene olan 1025’e kadar uzanır.

Makedonya Hanedanı’nın ikinci dönemi 1025’ten hanedanın en son üyesi olan İmparatoriçe Theodora’nın öldüğü yıl olan 1056’ya kadar uzanır (Vasiliev, 2015).

İmparator III. Leo’nun (717-741) 726 yılında başlattığı ikona kırıcılık anlaşmazlığı 843 yılında sona ermiştir.

İmparator I. Basileos döneminde Doğu’da imparatorluğun iki düşmanı vardır. Birincisi, Araplar; ikincisi ise heretik bir grup olan Paulikianlardır.

“Kilise Slavcasını” ifade eden alfabeye “glagolitik” adı verilmiştir.

I. Basileios’tan sonra tahta geçen oğlu VI. Leo (886-912), imparatorluğun en entelektüel şahsiyetlerinden birisi olup “Bilge Leo” olarak adlandırılmaktadır.

Bilge İmparator VI. Leo, “Makedonya Rönesansı” olarak adlandırılan süreci başlatarak askerî el kitabı Taktikonu, Konstantinopolis loncaları ve Konstantinopolis’in ticareti hakkında önemli bilgiler veren Eparkhos Kitabını, Bizans hukuk derlemesi olan Basilika’yı derletmiş ve sarayda görevli olan Philotheos adındaki kişiye de imparatorluk seremonilerine katılanları üst-ast hiyerarşisini gösteren Klētorologionu adlı eseri yazdırmıştır.

II. Basileios’un Bulgarlara karşı 1014’te kazandığı zaferin ardından Bulgaristan, Paristrion ve Bulgaristan olarak iki yeni Bizans themasına bölündü.

976 yılında Bizans tahtına oturan ve 1025 yılında öldüğünde ülke topraklarını iki katına çıkarmış olan II. Basileios zamanında devlet gücünün zirvesindeydi.

Bizans İmparatorluğu’nda askerî el kitapları Taktikonlar olarak adlandırılır.

VII. yüzyıldan X. yüzyıla kadar Bizans-İslâm sınırı, Toroslardan başlayarak kuzeyde Gürcistan’a uzanan bir hat boyunca sabitlenmiştir. Bu sabitlenme dolayısıyla Kapadokya ve Kilikya Geçitleri, Bizans direnişi için bir karargâh ve Araplara karşı engel olunacak ilk merkezler olmuştur.

VII. yüzyıldan X. yüzyıla kadar Bizans-İslâm sınırında yüksek Toros Dağları, “İslâm ve Hristiyan dünyaları arasında bir duvar” oluşturmaktaydı.

Makedonya Hanedanı döneminde de önceki dönemlerde olduğu gibi Konstantinopolis’te konuşlu bulunan merkezî ordu, tagma/çoğ. tagmata olarak adlandırılmaktadır.

VIII. Konstantinos (1025-1028), ardından da onun kızlarıyla evlenmek suretiyle tahta oturan III. Romanos Argyros (1028-1034), IV. Mikhael (1034-1041) ve IX. Konstantinos Monomakhos (1042-1055) hâkimiyetleri döneminde, II. Basileios’un kurmuş olduğu güçlü askerî ve politik yapı çökmüş, devletin iktisadî ve siyasî durumu hızlı bir değişime uğramıştır.

Makedonya Hanedanı, VIII. Konstantinos’un kızı İmparatoriçe Theodora’nın 1056 yılında ölümüyle son bulmuştur.

Bizans İmparatorluğu, dış tehditlere açık hâle geldiği, XI. yüzyıl boyunca doğuda Ermeniler ve Selçuklularla mücadele etmek zorunda kalmıştır.

Bizans İmparatorluğu, dış tehditlere açık hâle geldiği, XI. yüzyıl boyunca Batı’da Bulgarlar, Normanlar ve Papalıkla mücadele etmek zorunda kalmıştır.

Bizans İmparatorluğu, dış tehditlere açık hâle geldiği, XI. yüzyıl boyunca kuzeyde Ruslar, Peçenekler, Kumanlar ve Uzlar ile mücadele etmek zorunda kalmıştır.

Bizans İmparatorluğu için en ciddi askerî tehdit, 1046-47 yılında Tuna Nehrini geçen ve Balkanlar’da altı yıl sürecek savaşı başlatan Peçeneklerden gelmiştir.

Özellikle XI. yüzyılın ikinci yarısından sonra Normanlar, Güney İtalya’da Bizans’ın varlığını tehdit eden en önemli unsurdur.

Bizans İmparatorluğu'nda 1080 yılına gelindiğinde bir nomisma’nın yalnızca %10 altın içerdiği bilinmektedir.