Bizans ve Haçlılar Çağı (1081-1204)

Aleksios Komnenos, Ayasofya’da impara­torluk tacını 4 Nisan 1081’de giydi. Böylece bir asır boyunca Bizans Devleti’nin kaderine yön verecek olan yeni bir hanedan kuruldu.

İmparator Aleksios Komnenos’un saltanatı çok zor şartlarda başlamıştı. Bu sırada Süleymanşah’ın idaresindeki Selçuklular, Bosphoros’a (İstanbul Boğazı) kadar ilerlemiş, Bithynia bölgesinin büyük kısmını ele geçirerek Nikaia’yı (İznik) başkent yap­mış bulunuyorlardı.

Normanlar, Viking soyundan gelen İskandinav kökenli bir halk olup X. yüzyıldan itibaren (912) Kuzey Fransa’ya (Normandia) yerleşip komşuları Cermen kökenli Franklarla karışa­rak yeni bir kültür oluşturmuş, zamanla Hı­ristiyanlık dinine geçmişlerdir.

Haziran 1081’de yapılan Dragos Suyu Anlaşması’na göre Selçuklu birlikleri Boğaziçi kıyı­larından geri çekilirken bu nehir iki taraf arasında sınır olmuştur. Öte yandan söz konusu anlaşma, Bizans tarafından Süleymanşah’ın Anadolu’daki hâkimiyetinin resmen tasdik edilmesi ve böylece Türkiye Selçuklu Devleti’nin hukuken tanınması anlamına geliyordu.

İmparator Aleksios Komnenos, Normanlara karşı kazanılan zaferin ardından Balkan Yarımada­sı’ndaki diğer meselelerle meşgul olmuştur. Birçok bölge yerel kabile reislerinin hâkimiyetine girmiştir... Bu sıralarda Peçeneklerin asıl kuvvetleri Tuna boyundaki ovalarda ve “Yüztepe” denilen (bugünkü Şumnu yakınları) mevkideydi… Aleksios, Tuna sınırındaki şehir ve kaleleri kontrol altına almak için 1087-1091 yılları arasında Peçeneklere karşı mücadelede vermiştir.

İzmir’de hakimiyet kuran Çaka Bey, 1090-91 yılında karadan ve denizden Konstantinopolis’i kuşatma hususun­da Peçeneklerle anlaşmıştır.

İmparator İoannes Komnenos, tahta çıktıktan kısa süre son­ra Batı Anadolu’ya iki sefer düzenleyerek Türklerin Batı Anadolu’daki son dayanak noktaları olan De­nizli (Laodikeia, 1119) ve Uluborlu’yu (Sozopolis, 1120) geri almıştır.

1121 yılında Kiev civarından ayrılıp Tuna boyuna yeni gelen ırkdaşlarıyla beraber güçlenen Peçenek­ler, tekrar sınırı aşıp her tarafı yağmalayarak Make­donya ve Tesalya bölgelerine kadar ilerlemişlerdir.

I. Kılıç Arslan’ın ölümünden sonra başlayan taht kavgaları sırasında Selçuklular güç kaybederken Anadolu’daki üstünlük Danişmendli Beyliği’nin eline geçmiştir. İmparator İoannes Komne­nos zamanında Anadolu’da Bizans için en büyük tehlike Selçuklular değil, Emîr Gazi’nin liderliğinde oldukça güçlenmiş olan Danişmendliler idi

1130 yılında harekete geçen İoannes Komne­nos, Danişmendlilerin üzerine düzenlediği birçok zorlu seferden sonra Kastamonu ve Çankırı’yı ele geçirmiştir (1135).

Papa III. Eugenius tarafından 1146’da ilan edilen İkinci Haçlı Seferi, Başrahip Bernard de Clairvaux ve Fransa Kralı VII. Louis’nin (1137-1180) gayretleri sayesinde sahneye konulmuştur.

Bizans orduları Eylül 1176 günü bütün ağırlıklarıyla yıkık Myriokephalon istihkâmını aşıp Bizanslıların Tzibritze dedikleri sarp ve dar geçitte Türklerin pususuna düşmüştür. İmparator Manu­el, Dorylaion ve Sublaion’daki kaleleri yıktırmayı ve geri dönünce yüklü bir miktar para gönderme­yi kabul ederek sultanla anlaşma yaptıktan sonra Konstantinopolis’e dönebilmiştir.

Angelos Hanedanının iktidara gelişi ve Bizans İmparatorluğu’nun parçalanması 1185-1204 yılları arasında meydana gelmiştir.

II. İsaakios Angelos döneminde, donanma çok zayıflamış olduğundan gerektiğinde filo yardımı alabilmek için 1187’de Venedik’e yeni imtiyazlar tanınmıştır.

Selâhaddîn Eyyûbî, Haçlıları Ortadoğu’dan çıkarmak için 1187’de Hittîn Savaşı’nda krallık ordusunu imha ederek Jerusalem (Kudüs) Kralı Guy de Lusignan ve asillerini esir al­dıktan sonra 2 Ekim de Jerusalem’e girmiştir.

Alman İmparatoru I. Friedrich Barbarossa, İngil­tere Kralı Arslan Yürekli Richard ve Fransa Kralı II. Philippe Auguste’un liderliğinde Üçüncü Haçlı Seferi (1189-1192) düzenlenmiştir.

Kıbrıs, Üçüncü Haçlı Seferi sırasında kesin olarak Bizans hâkimiyetinden kopmuş ve bunu takip eden yıllarda bir krallık hâline gelerek Doğu’ya düzenlenen Haçlı Seferleri sırasında üs olarak kullanılmıştır.

Papa III. Innocentius (1198-1216) bu mevkii elde ettikten hemen sonra Doğu’ya yeni bir sefer düzenlemek üzere harekete geçmiştir. Papanın planı, Jerusalem’i (Kudüs) geri alıp bütün Hıristi­yanları kendi bayrağı altında toplamaktır.

Dördüncü Haçlı seferinde 6 Nisan 1204’te hücuma geçen Latinler bir hafta sonra 13 Nisan 1204’te Konstantinopolis’i işgal etmişlerdir.

Konstantinopolis, Nikaia Bizans Devleti tarafın­dan 1261’de geri alınmıştır.