1
Türkçenin sekiz ünlüsüne karşılık Arapça ve Farsçada hangi harfler kullanılır?
Türkçenin sekiz ünlüsüne karşılık Arapça ve Farsçada dört harf ve hareke işaretleri kullanılır. Bu harfler şunlardır: ا و ه ى
Arapça ve Farsça Kelimelerde Ünlüler ve Yazılışları
- 20 soru-cevap
- Osmanlı Türkçesi I
2
Arapça ve Farsçadan gelme kelimelerde yer alan uzun ünlüleri göstermek için ne kullanılır?
Arapça ve Farsçadan gelme kelimelerde yer alan uzun ünlüleri göstermek için harf üzerine şapka konur. (â, û, î )
3
Arapça ve Farsçadaki uzun ünlüler hangi harflerle gösterilir?
Arapça ve Farsçadaki uzun ünlüler birer harfle gösterilir.
â uzun ünlüsü ا elif harfiyle,
û uzun ünlüsü و vav harfiyle,
î uzun ünlüsü ى ye harfiyle gösterilir.
4
Uzun ünlüler den elif Arapça ve Farsça kelimelerde kelime başında nasıl okunur?
Kelime başında medli elif â okunur örneğin; آمل âmil, آمر âmir, آل عثمان âl-i Osman
elif kelime başında medsiz olursa e veya a okunur: آمحق ahmak, اكرم ekrem, الف elif
5
Kelime başındaki u ünlüsü nasıl gösterilir?
Kelime başındaki u ünlüsü ötreli elif ile gösterilir أصول usûl gibi
6
Arapça ve Farsça kelimelerde ünsüzlerin kalın ve ince şekilleri vardır. Kalın ünsüzler hangileridir?
Kalın ünsüzler: ح ha خ hı ص sad ض dad ط tı ظ zı ع ayın غ gayn ك kef
7
Osmanlı Türkçesinde yer alan ünsüzlerin bir kısmı üç dilde de ortaktır. Bir kısmı Arapçaya özgü bir
kısmı da Farsçaya özgüdür. Arapçaya özgü ünsüzler hangileridir?
Arapçaya özgü ünsüzleri şöyle sıralayabiliriz: ء hemze, ث se, ذ zel, ح ha, ص sad, ض dad, ط tı, ظ zı, ع ayın
8
Osmanlı Türkçesinde yer alan ünsüzlerin bir kısmı üç dilde de ortaktır. Bir kısmı Arapçaya özgü bir
kısmı da Farsçaya özgüdür. Farsçaya özgü ünsüzler hangileridir?
Farsçaya özgü ünsüzlere gelince, Farslar Arap alfabesini kullanmaya başladıklarında harflerde dört değişiklik yapmışlardır. Bunlar پ pe, ج cim, گ gef, ژ je harfleridir. Böylece Fars alfabesi 32 harfe yükselmiştir.
پ pe, ب be’ye iki nokta ilave edilerek,
چ çim, ج cim’e iki nokta ilave edilerek,
ژ je,ز ze’ye iki nokta ilave edilerek elde edilmiştir.
گ gef, ک kef’in üzerine ‘‘keşîde’’ denilen çizgi ilavesiyle oluşturulmuştur.
9
Türkçede ses karşılığı bulunmayan harflerden ذ zel harfi nasıl okunur?
ذ zel harfi normal z gibi okunur: ذكر zikr مذهب mezhep ذات zat ذوق zevk
10
ض dat harfi Arapça kelimelerde bulunur. Türkçe’de bulunmayan bu harf Türkçe’de nasıl karşılık bulur?
Bu harf Türkçe’de z ile nadiren de d ile karşılanır: قاضي kâdı, ضابط zâbit, حضور huzûr
11
Ayn harfi kelime ve hece başında nasıl okunur?
Ayn harfi kelime ve hece başında bir ünlü ses olarak okunur: شعور şuûr, شعر şiir, عمر ömr, علم ilm, عشق aşk
12
Ayın harfi hece sonunda nasıl gösterilir?
Hece sonunda düşer, ünlüye uzun ses değeri kazandırır: كعبة Kâbe, رعنا rânâ
Hece sonunda bazen hemze gibi kesme işareti ile gösterilir. Hemzeden ayırt etmek için kuyruğu sağa bakan kesme işareti tercih edilir: معراج Mi‘râc, معبد ma‘bed, معدن ma‘den, معلوم ma‘lûm
13
Hemze, kelime başında kelime içinde ve kelime sonunda nasıl kullanılır?
Hemze, kelime başında elif harfinin üstüne veya altına konur, ancak umumiyetle bu hemzeleri göstermeye gerek görülmemiştir. Kelime içinde hemze bir diş üzerine, kelime sonunda ise tek başına yazılır. Latin harfleriyle hemze kesme işaretiyle gösterilir.
14
Arapça ve Farsça kelimeleri Türkçeden ayırt etmek için hangi hususlara dikkat etmek gerekir?
Arapça ve Farsça kelimeleri Türkçeden ayırt etmek için aşğıdaki hususlara dikkat etmek gerekir:
Yalnızca Arap Alfabesinde bulunan ت ح ض ظ ع harflerinin yer aldığı kelimeler Arapça’dır.
İçinde veya sonunda hemze olan kelime Arapça’dır.
ژ je harfi bulunan kelimeler Farsça’dır.
ذ ve خ harfleri Arapça ve Farsça kelimelerde bulunur.
ÖRNEK: Batı dillerinden Türkçeye geçen bazı kelimelerde ژ je harfi bulunur. خ ha harfi ile yazılan bazı Türkçe kelimeler de vardır ( خان han gibi).
Türkçe kelime başlarında birkaç istisna dışında c, f, h, j, l, m, n, p, r, ş, z harfleri bulunmaz.
Türkçe kelimeler büyük ünlü uyumuna uyar.
15
Ocak şubat ve mart ayları nasıl yazılır?
اوجاق Ocak, شباط Şubat, مارت Mart
16
Nisan, mayıs, haziran ve temmuz ayları nasıl yazılır?
نيسان nisan, مايس mayıs, حزيران haziran, تموز temmuz
17
Arapça’da ayın ilk günü, son günü ve her on günü farklı isimlerle anılır. Osmanlı Türkçesinde de kullanılan bu isimler hangileridir?
Ayın ilk günü: غره gurre
Ayın son günü: سلخ selh
Ayın ilk on günü (1-10): اوائل evâ’il
Ayın ikinci on günü (11-20): اواسط evâsıt
Ayın son on günü (21-30): اواخر evâhir
18
Yeniçerilere verilen maaşlar (ulûfeler) üç ayda bir verilirdi. Her üç aylık gurubun, ayların kısaltmalarından oluşan bir ismi vardır. Yazışmalarda bu üç ayların kısaltması nasıl kullanılırdı?
Yazışmalarda bu kısaltmalar kullanılırdı:
Muharrem - Safer - Rebî’ülevvel : مصر masar
Rebî’ülâhir - Cumâdelûlâ – Cumâdelâhir : رجج recec
Recep – Şa‘bân – Ramazân : رشن reşen
Şevval – Zilka‘de – Zilhicce : لذذ lezez
19
Türkçe Farsça ve Arapçada aynı şekilde kullanılan ve yazılan haftanın günü hangisidir?
Cum‘a gününün her üç dilde de aynı kullanılır
Türkçe: جمعه Arapça: الجمعه Farsça: جمعه
20
Rakamlarla ilgili hangi hususlara dikkat edilmelidir:
• یكرمی yirmi kelimesinin özel bir imlâsı vardır.
• مائه mi’e (yüz) kelimesinin özel bir imlâsı vardır.
• Rakamlara dikkat edilirse Arap ve Avrupalıların kullandıkları rakamlardan bir ve dokuzun birbirine
benzediği görülecektir.
• İki ۲ve altı ٦ birbirine karıştırılır. İki sağa altı sola bakar.
• Yedi ٧ ve sekiz ٨ aynı işaretin yönleri zıt halleridir. Yedi rakamı bugünkü alfabemizde yer alan v
harfine, sekiz ise onun ters dönmüş hâline benzer.
• Son döneme ait bazı belgelerde ve kitaplarda iki ve üç için kullanılan işaretler birbirinin yerine
yazılmıştır. İki için ۳, üç için ۲ işareti kullanılmıştır. Böyle metinlere dikkat etmek gerekir.
• Toplu rakamlar yazılırken önce onlar, sonra yüzler, sonra binler şeklinde sıralanarak yazılırlar ve
okunuşları harflerle yazılırken araları و vav harfiyle birleştirilirler.