21. Yüzyılda Dünya (2001-2021)

Orta Doğu’da ortaya çıkan en önemli gelişmedir, kitlesel isyanlardır. Aralık 2010’da, polisin darp ederek tartısına el koyduğu 27 yaşındaki seyyar satıcı Muhammed Buazizi’nin, maruz kaldığı şiddeti protesto etmek için belediye binası önünde kendini yaktığı Tunus’ta başlayan gösteriler kısa zamanda bölgedeki diğer Arap ülkelerine de sıçrayan bir isyan hareketine dönüşmüştür.

“Terörle savaş” söylemi öne çıkarılarak terörist örgütler ve bunlara destek olan ülkeler karşısında ABD’nin harekete geçeceği açıklanmış, henüz yeni başkanlık koltuğuna oturan George Bush, Clinton döneminin çok taraflılık anlayışını terk ederek tek taraflı ve çok daha sert askeri önlemler uygulamaya geçmiştir. Bu değişim diğer ülkelerin tutumlarına da yansımıştır. 

İslamofobi yaygınlaştı ve Orta Doğu ülkelerinden gelen insanların potansiyel tehdit olarak algılanmaya başlandı. Terör tehdidi temelinde ortaya atılan “özgürlük – güvenlik” ikilemi çerçevesinde güvenlikçi politikalar her ülkede öne çıktı

Küresel ölçekte de ülkeler arasındaki refah farkının kabul edilmez bir noktaya ulaşması, önde gelen teknoloji şirketlerinin ekonomik büyüklükleri, çok sayıda az gelişmiş ülkenin
GSMH değerlerini geride bırakması. Artan yoksulluk.

Eylül 2011’de dünyanın önde gelen finans merkezlerinden New York’taki Wall Street’te, eşitsizliği ve paranın siyaset üzerindeki etkisini protesto etmek üzere başlatılmıştır.

Dünyanın farklı yerlerindeki insanların kendi deneyim ve duygularını diğer insanlarla kolayca paylaşmasına imkân sağladı. Böylece özellikle iç karışıklık, savaş, doğal afet vb. kriz dönemlerinde, sorunlu bölgelerden birinci elden haber almak ve bir kamuoyu yaratmak mümkün hâle geldi. Diğer taraftan devletlerin istihbarat ve denetim yetenekleri de muazzam şekilde arttı.

Fosil yakıtların terk edilerek temiz (yeşil) enerji kullanımının yaygınlaştırılması ile küresel ısınmanın durdurulması, bu sayede dünyanın mevcut ekosisteminin korunması, ayrıca su seviyesinin yükselmesinin engellenerek milyonlarca insanın göç etmek zorunda kalmasının önüne geçilmesi gibi amaçlarla ortaya çıkmıştır.

ABD’nin potansiyel rakipleri Rusya ve Çin.

“Bush Doktrini”

Teröristlere karşı ön alıcı müdahalede bulunulacağı, ABD çıkarları tehdit ediliyorsa tek taraflı olarak müdahale edileceği ve ABD’nin gücünü özgür ve açık toplumları
güçlendirmek için kullanacağı ilan ettiği ABD ulusal güvenlik stratejisidir.

Obamacare olarak anılan ve cumhuriyetçilerin şiddetle karşı çıktığı 2010 tarihli Hesaplı Sağlık Hizmetleri Yasasıdır. Bu yasayla milyonlarca Amerikan vatandaşının sağlık sigortasına kavuşmuştur..

Halkın çoğunluğunun çıkarlarını savunmaya yönelik olduğu iddiasını taşıyan siyasi bir söylem ve stratejidir.

Irkçılığı körükleyen bir tutumla toplumda kutuplaşmayı keskinleştirdi ve yaygın protestolara neden oldu. Paris İklim Anlaşması’ndan ABD ekonomisine zarar vererek işsizlik yarattığı iddiasıyla çekildi. Açık Semalar Anlaşması’ndan ve nükleer füzeleri sınırlandırmak üzere yapılmış olan Orta Menzilli Nükleer Kuvvetler Anlaşması’ndan çekildi. Yine, ABD’nin gücünü engellediği iddiasıyla Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Konseyi, Dünya Sağlık Örgütü ve UNESCO gibi uluslararası örgütlerden ayrıldı.

11 Eylül saldırıları sonrasında ortaya çıkan olağanüstü durum AB’yi hazırlıksız yakaladı. Siyasi açıdan yekvücut bir yapı arz etmeyen AB’de üyeler gelişmelere karşı farklı tutumlar benimsediler. Afganistan’a yönelik müdahale desteklenirken 2003’teki Irak işgali sırasında üyelerin tepkileri arasında büyük farklılık görüldü. İngiltere, İspanya, İtalya, Danimarka ve Portekiz operasyonu desteklerken Fransa, Almanya ve Belçika gibi örgütün önemli üyeleri bu işgale karşı çıktılar.

İngiltere’nin Avrupa Birliği üyeliğinden çıkmasıdır.

Lizbon Antlaşması’nın 50. Maddesi, tüm AB üyesi devletlerin kendi anayasal çerçevelerine göre
Birlikten ayrılma hakları olduğunu ortaya koymaktadır. Buna göre, AB üyeliğinden ayrılmaya karar
veren Üye Devlet, AB Konseyi’ne talebini sunar ve AB ve söz konusu Üye Devlet arasında üyelikten
çekilme koşullarını ve AB ile bundan sonraki ilişkilerinin mahiyetini belirleyen bir anlaşma imzalanır.

Genişletilmiş Orta Doğu güneyde Somali’den batıda Moritanya’ya, doğuda Afganistan’a uzanan bir bölgeyi kapsıyordu.

Kadınlara seçme ve seçilme hakkı ilk kez 2015’te tanındı, kadınların tek başlarına araba kullanabilmelerine ise 2018’den itibaren izin verildi.

Batı ile önemli çatışmalardan kaçındı. 2008’de ABD’de başlayan kriz tüm Batılı kapitalist ekonomileri derinden sarsarken Çin ise etkin bir devlet müdahalesiyle kriz koşullarında bile büyüme hedefini gerçekleştirdi. Bu ekonomik başarı, Çin’in dış politikada daha agresif davranmasının önünü açtı. Çin Komünist Partisi’nin 2013’te lideri olan Jinping’in yönetimiyle birlikte önemli sonuçlar doğurdu. Çin uluslararası ilişkilerde daha aktif, uluslararası örgütler bünyesindeki, özellikle de BM ve bağlı kuruluşlardaki görev ve pozisyonlara talip, bölgesinde düzenleyici birtakım politikalar hayata geçiren bir büyük devlet görünümü almaya başladı.

Brezilya, Rusya, Hindistan, Çin ve Afrika Cumhuriyeti devletlerinin İngilizce adlarının baş harflerinden türetilen örgüt, ilk resmi zirve toplantısını 2009’da yaptı. Yükselen ekonomiler olarak dünya ekonomisindeki ağırlıkları artan ülkelerdir.

Yüzölçümü ve nüfusu bakımından sahip olduğu büyüklük nedeniyle Hindistan “alt kıta” olarak anılır.