Question 1

Türkiye’nin mimarl ı k tarihi 1923-1950 aras ı dönem içinde, iki önemli dönüm noktas ını açıklayınız.

Accepted Answer

Türkiye’nin mimarl ı k tarihinde 1923-1950 aras ı erken Cumhuriyet döneminde , iki önemli dönüm noktası yer almaktadır. İ lki, Osmanl ı milliyetçili ğ inin yerini modernist anlay ı ş ı n almas ı ; di ğ eri ise, ayn ı döneme denk gelen Atatürk’ün ölümü ile İ kinci Dünya Sava ş ı ’n ı n ba ş lamas ı d ı r.

Question 2

Birinci Ulusal Mimarl ı k ak ı m ının ortaya çıkış nedenlerini açıklayınız. ,

Accepted Answer

Birinci Ulusal Mimarl ı k ak ı m ı , Osmanl ı İ mparatorlu ğ u’nun son döneminde, 1908’de II. Me ş rutiyet’in ilan edilmesiyle birlikte, Bat ı l ı la ş maya kar ş ı olu ş an ulusalc ı söyleme paralel olarak ortaya ç ı km ı ş t ı r.

Question 3

Birinci Ulusal Mimarl ı k ak ı m ı anlayışını açıklayınız.

Accepted Answer

Cumhuriyetin kuruldu ğ u ilk y ı llarda da mimarl ı kta Birinci Ulusal Mimarl ı k üslubu hâkim olmu ş tur. Bu anlay ı ş , temelde tarihsel mimari elemanlar ı n seçilip yap ı larda kullan ı lmas ı anlay ı ş ı na dayanan Bat ı kaynakl ı seçmeci ve yeniden canland ı rmac ı üsluplar ı n yerli versiyonudur. Seçilen Bat ı ya ait mimari biçimler yerine, Selçuklu, Osmanl ı ve İ slami an ı tsal mimarisine ait biçimler olmu ş tur.

Question 4

Birinci Ulusal Mimarl ı k üslubu ile yap ı lan ba ş l ı ca örnekleri sıralayınız.

Accepted Answer

Birinci Ulusal Mimarl ı k üslubu ile yap ı lan ba ş l ı ca örnekler aras ı nda; II. TBMM Binas ı (Vedat Tek, 1924), Ankara Palas (Vedat Tek, Mimar Kemalettin 1924-1927), Etno ğ rafya Müzesi (Arif Hikmet Koyuno ğ lu, 1925-1928), Türk Oca ğ ı Binas ı (Arif Hikmet Koyuno ğ lu, 1927-1930), Ziraat Bankas ı (Giulio Mongeri, 1926-1929) (Resim 3.1) say ı labilir.

Question 5

Cumhuriyetin ilk y ı llar ı nda Birinci Ulusal Mimarl ı k üslubunun geçerli olmas ı nda rolü olan etkenleri açıklayınız.

Accepted Answer

Cumhuriyetin ilk y ı llar ı nda Birinci Ulusal Mimarl ı k üslubunun geçerli olmas ı nda, kurucu kadronun Kurtulu ş Sava ş ı ’n ı gerçekle ş tiren İ ttihat-Terakki kadrosundan olu ş mas ı n ı n rolü büyüktür. Di ğ er yandan, bu kadronun Osmanl ı milliyetçili ğ ine dayanan ideolojisi İ mparatorluktan miras al ı nan ideoloji olup, modernite ve evrensel de ğ erler üzerine kurulmu ş olan Cumhuriyet ideolojisiyle çeli ş mekteydi. Bat ı ’da, modern mimarl ı ğ ı n ilk ürünleri 20. yüzy ı l ba ş lar ı nda verilmeye ba ş lanm ı ş t ı ve Cumhuriyetin kuruldu ğ u ilk y ı llarda, Avrupa’da Modern mimarl ı ğ ı n yüksek dönemi ya ş anmaktayd ı . Türkiye’de ise, bu anlay ı ş a sahip tek bir yap ı bile mevcut de ğ ildi. Bunun nedeni, Bat ı ’da Modern mimarl ı ğ ı olu ş turan ko ş ullar ı n Türkiye’de o y ı llarda henüz mevcut olmay ı ş ı d ı r.

Question 6

Modernite süreci, Bat ı toplumlar ı nda nasıl başlamıştır?

Accepted Answer

Modern mimarl ı k, “modernite” (modernlik) sonucunda ortaya ç ı km ı ş olan bir durumdur. Modernite süreci, Bat ı toplumlar ı nda Rönesans ve Hümanizm anlay ı ş ı ile ba ş lam ı ş t ı r. On yedinci yüzy ı lda Avrupa’da ba ş layan ve sonralar ı neredeyse bütün dünyay ı etkisi alt ı na alan toplumsal ya ş am ve örgütlenme biçimlerine i ş aret etmektedir (Giddens, 2010: 9).

Question 7

Moderniteyi ortaya çıkaran üç temel olgu nelerdir?

Accepted Answer

Modernitenin üçaya ğ ı bulunmaktad ı r. 18. yüzy ı lda ortaya ç ı kan Ayd ı nlanma dönemi dü ş ünsel, Endüstri devrimi ekonomik ve Frans ı z devrimi politik aya ğ ı n ı olu ş turmaktad ı r.

Question 8

18. yüzy ı lda ortaya ç ı kan modernite projesinin dört boyutunu açıklayınız.

Accepted Answer

Bu ba ğ lamda, modernite projesinin dört boyutu bulunmaktad ı r: • Sanayi üretimine dayanmaktad ı r. • Bilgiye, ahlaka ve esteti ğ e yakla ş ı m ı , ak ı lc ı ve evrenselci bir ayd ı nlanma gelene ğ i içindedir. • Gelenekselli ğ in s ı n ı rlamalar ı ndan kurtulmu ş , kendi akl ı yla karar alabilen bireylerin varl ı ğ ı d ı r. • Ulus devlet olarak örgütlenmi ş toplumun demokrasi içinde temsil edilmesidir (Tekeli, 2009: 72).

Question 9

19. yüzy ı l sonlar ı ile 20. yüzy ı l ba ş lar ı , modern mimarl ı ğ a dair aray ı ş lar ı n ba ş lad ı ğ ı y ı llard ı r. Bu aray ı ş ların odaklandığı ana ilkeler nelerdir?

Accepted Answer

19. yüzy ı l sonlar ı ile 20. yüzy ı l ba ş lar ı , modern mimarl ı ğ a dair aray ı ş lar ı n yo ğ un oldu ğ u ve ilkelerinin belirlenmeye ba ş lad ı ğ ı y ı llard ı r. Bu aray ı ş lar, tarihsel biçimlerin kopyalanmas ı ndan vazgeçilmesi, mimarl ı ğ ı n endüstriyel üretime entegre edilmesi, buna uygun yeni biçimler ve yeni mekânsal olu ş umlar üzerine odaklanm ı ş t ı r.

Question 10

Ondokuzuncu yüzy ı l ı n ikinci yar ı s ı nda ortaya ç ı kan ve , modern mimarl ı ğ a ula ş ma sürecinde önemli basamaklar ı olu ş turan ak ı mlar nelerdir?

Accepted Answer

Ondokuzuncu yüzy ı l ı n ikinci yar ı s ı nda ortaya ç ı kan mühendislik yap ı lar ı , Arts and Crafts, Art Nouveau ve Chicago Ekolü, modern mimarl ı ğ a ula ş ma sürecinde önemli basamaklar ı olu ş turan ak ı mlard ı r.

Question 11

Modern mimarl ı ğ ı n yüksek dönemini başlatan Bauhaus'un önemini açıklayınız?

Accepted Answer

Modern mimarl ı ğ ı n yüksek dönemi, I. Dünya Sava ş ı ’n ı n ard ı ndan, Almanya’da Bauhaus Okulu’nun kurulmas ı yla (1919) ba ş lam ı ş t ı r. Bauhaus, modern mimarl ı k e ğ itimi veren ilk e ğ itim kurumudur ve Avrupa’daki farkl ı e ğ ilimli birçok modernist mimar ve sanatç ı y ı çat ı s ı alt ı nda toplam ı ş t ı r. Bauhaus, bina yap ı m ı n ı tüm sanatlar ı n içinde eridi ğ i bir kap olarak ele alm ı ş , kent planlamas ı ile mimarl ı ğ ı n da birbiriyle yak ı n ili ş ki içinde bulunmas ı gerekti ğ ini savunmu ş tur (Tekeli, 2007: 20).

Question 12

Avrupa’daki totaliter rejimlerin bask ı lar ı ve İ kinci Dünya Sava ş ı nedeniyle, modern anlay ı ş a kar ş ı oluşan tutumların sonuçları nelerdir?

Accepted Answer

1930’lu y ı llardan itibaren, Avrupa’daki totaliter rejimlerin bask ı lar ı ve İ kinci Dünya Sava ş ı nedeniyle, politik aç ı dan modern anlay ı ş a kar ş ı bir tutum olu ş mu ş , modernist mimarlar ı n büyük bir bölümü ülkelerini terk etmek zorunda kalm ı ş lard ı r. Bu mimarlar, gittikleri ülkelerde kabul görerek Modern mimarl ı k ak ı m ı n ı n Orta Avrupa'dan dünyan ı n di ğ er ülke ve k ı talar ı na yay ı lmas ı na neden olmu ş lard ı r. Böylelikle, bölgelerin kendi mimari biçim kabulleri ve do ğ a ko ş ullar ı yla da ili ş ki kurmu ş tur. Biçim ve mekân organizasyonunda farkl ı l ı klar getiren bu ili ş ki, sonraki d önemlerde ortaya ç ı kacak olan biçimsel zenginle ş menin ana etkenlerinden biri olmu ş tur (Sözen, Tapan, 1973: 187).

Question 13

Postmodern anlayışın ortaya çıkışı nasıl olmuştur?

Accepted Answer

1960’larda, modern mimarl ı ğ a yönelik kendi bünyesinden ve d ı ş ar ı dan tepkiler ortaya ç ı km ı ş t ı r. Bu ele ş tiriler, modern mimarl ı ğ ı n tekdüzele ş erek kimliksiz çevreler olu ş turdu ğ u görü ş lerine dayanmaktad ı r. Bunun sonucunda, modern mimarl ı ğ ı n kabul etti ğ i her ş eye kar ş ı olup, kar ş ı oldu ğ u her ş eyi yeniden gündeme getiren Post- Modern mimarl ı k anlay ı ş ı , d ı ş ar ı dan gelen tepki olarak ortaya ç ı km ı ş t ı r. Modern mimarl ı ğ ı n kendi içinden gelen tepkiler ise onu kendi içinde dönü ş türerek Geç Modern mimarl ı k olarak günümüze dek devam etmesine neden olmu ş tur (Karasözen, 2005).

Question 14

Modern mimarlığın başlıca ilkelerini açıklayınız.

Accepted Answer

Modern mimarl ı ğ ı n ba ş l ı ca ilkeleri, geçmi ş le ba ğ lar ı koparmas ı , i ş levsellik (fonksiyonalizm), ak ı lc ı l ı k (rasyonalizm), objektiflik, evrensellik, hafiflik ve ş effafl ı k olarak tan ı mlanmaktad ı r. Bu ba ğ lamda yap ı lan modern tasar ı mlar tüm tarihselci üsluplardan uzak, süslemeden ar ı nm ı ş , yal ı n, i ş levsel, ekonomik, yeni malzeme ve teknolojilerin imkânlar ı n ı kullanabilen, k ı sa sürede, i ş kayb ı olmadan, basit ve seri olarak üretilebilen ve geni ş halk kitlelerine ula ş abilir yap ı lar olarak ortaya ç ı km ı ş t ı r. Frank Lloyd Wright, Walter Gropius, Mies van der Rohe, Le Corbusier modern mimarl ı ğ ı n öncü mimarlar ı d ı r.

Question 15

Türkiye'de modern mimarlık anlayışına geçiş süreci nasıl gerçekleşmiştir?

Accepted Answer

Modern mimarl ı k, İ slam ve Do ğ u kökenli kültürden, ça ğ da ş Bat ı kültür sistemine geçmenin tamamlay ı c ı ö ğ elerinden biri olarak alg ı lanm ı ş t ı r (Batur, 1984: 1387). 1927’de ç ı kar ı lan Te ş vik-i Sanayi Kanunu , bu niyeti destekleyici bir giri ş im olmu ş tur. Buna göre, kadro yeti ş tirmek amac ı yla yurtd ı ş ı e ğ itime insan gönderilmi ş , Avrupa’n ı n ilerici kadrolar ı da e ğ itim amaçl ı olarak ülkeye getirtilmi ş tir. Bu uygulama mimarlar için de geçerli olmu ş tur. Avrupa’daki Modern mimarl ı k hareketiyle ayn ı döneme denk gelmesine paralel olarak, Avrupa’n ı n modernist mimarlar ı Türkiye’ye gelmi ş , Türkiye’den de mimarl ı k e ğ itimi almak üzere Avrupa’ya eleman gönderilmi ş tir. Böylelikle, Türkiye’nin ilk modern yap ı lar ı bu dönemde ortaya ç ı kmaya ba ş lam ı ş t ı r. Modern mimarl ı k, 1927 sonras ı nda öncelikle kurum yap ı lar ı nda Birinci Ulusal Mimarl ı k üslubunun yerini almaya ba ş lam ı ş t ı r. İ lk önemli modern yap ı , Theodor Jost taraf ı ndan tasarlanan Sa ğ l ı k Bakanl ı ğı binas ı d ı r (1926-1927) . Jansen’in 1928’de Ankara Naz ı m Plan ı Yar ı ş mas ı ’n ı kazanmas ı da Modern e ğ ilimin tamam ı yla geçerlilik kazanmas ı nda önemli bir faktör olmu ş tur (Batur, 2007: 80).

Question 16

1927-1939 arası Türkiye'de modern mimarlık anlayışının özellikleri nelerdir?

Accepted Answer

Birinci Ulusal Mimarl ı k ak ı m ı n tarihselci anlay ı ş ı n ı n terk edilerek uluslararas ı etkilerin hâkimiyetinin söz konusu oldu ğ u görülmektedir. Süslemeden ar ı nm ı ş , yal ı n, biçim i ş lev birli ğ i içinde tasarlanm ı ş lard ı r. Betonarme iskelet sistemi tek katl ı yap ı larda bile kullan ı lmaya ba ş lanm ı ş , getirdi ğ i olanaklardan yararlan ı lm ı ş t ı r. Uluslararas ı üslubu belirleyen düz çat ı , serbest planlama, kübik kütle anlay ı ş ı , simetriden kaç ı ş , geni ş cam yüzeyler ve özellikle yatay ş erit pencereler bu yap ı lar ı n karakteristik özellikleridir (Aslano ğ lu, 1979: 40). Bu dönemde, özellikle kamu yap ı lar ı n ı n yap ı m ı nda yo ğ unluk ya ş anm ı ş t ı r. Cumhuriyetin ilk y ı llar ı nda olu ş turulan yap ı la ş ma program ı do ğ rultusunda, ba ş kentin imar ı , yurt çap ı nda hizmet binalar ı ve sanayi yap ı lar ı n ı n kurulmas ı , hastane ve okul yap ı lar ı için modeller üretilmesi, temel öncelikler olmu ş tur.

Question 17

Avrupa'da Modern mimarl ı ğ ı n doruklarda oldu ğ u bir dönemde Türkiye'de modern mimarlığa geçişin gecikmesinin nedenleri nelerdir?

Accepted Answer

Avrupa'da Modern mimarl ı ğ ı n doruklarda oldu ğ u bir dönem ya ş anmakta olmas ı na kar ş ı n; Türkiye'de, gerek modern anlay ı ş a sahip yeti ş mi ş mimar olmamas ı , gerek modern mimarl ı k e ğ itimi veren bir e ğ itim kurumu olmamas ı , gerekse modern mimarl ı k anlay ı ş ı n ı n olu ş mas ı n ı sa ğ layacak bir ortam ı n mevcut olmamas ı ndan dolay ı , o döneme kadar henüz hiçbir modern mimarl ı k yap ı t ı ortaya ç ı kmam ı ş t ı r.

Question 18

Modern mimarlığın ikinci evresinde Yerli mimarların varlıklarını sürdürme çabalarını açıklayınız.

Accepted Answer

Gittikçe say ı lar ı artan yabanc ı mimarlara kar ş ı , Türk mimarlar ı , onlara sa ğ lanan olanaklar olmadan varl ı klar ı n ı sürdürebilmenin yollar ı n ı aram ı ş lard ı r (Sözen, 1984: 168). Çabalar ı daha çok örgütlenerek yasal haklar ı n ı geni ş letmek ve modern mimarl ı k alan ı nda kendilerini kan ı tlamak yönünde olmu ş tur. 1927 y ı l ı nda Ankara’da Türk Mimarlar Cemiyeti, İ stanbul’da Güzel Sanatlar Birli ğ i’ni kurmu ş lard ı r. 1931 y ı l ı nda yay ı nlanmaya ba ş layan “Mimar”, Türkiye’nin ilk mimarl ı k dergisi olarak Türk mimarlar ı n ı n tasar ı mlar ı n ı n tan ı t ı lmas ı na katk ı sa ğ lam ı ş t ı r. Gerçekte yabanc ı mimarlara kar ş ı olumsuz bir tutum içinde olmamakla birlikte, onlar ı n e ğ itim alan ı ile s ı n ı rl ı kalmalar ı n ı savunmu ş lard ı r. Konuyu ideolojik de ğ il, ekonomik payla ş ı m sorunu olarak dü ş ünmü ş lerdir. Ancak say ı lar ı ve politik güçleri buna yeterli de ğ ildir (Tekeli, 2007: 22). 1933 y ı l ı , Seyfi Arkan’ ı n Cumhurba ş kanl ı ğ ı Kö ş kleri (Hariciye Kö ş kü) ve Ş evki Balmumcu’nun nkara Sergi Evi İ çin aç ı lan uluslararas ı proje yar ı ş malar ı n ı kazand ı klar ı y ı l olmas ı aç ı s ı ndan anlaml ı d ı r. Böylece, Türk mimarlar ı n ı n düzeylerini kan ı tlama dönemi ba ş lam ı ş t ı r. Bu y ı llarda, farkl ı ölçeklerde birçok kamu yat ı r ı m ı genç mimarlar taraf ı ndan tasarlanm ı ş t ı r (Batur, 1984: 1392).

Question 19

Modern Mimarl ı ğ ı n İ kinci Evresi (1933-1937 / 38) - Döneminde yerli mimarların genel tasarım anlayışları nasıldır?

Accepted Answer

Genelde Türk mimarlar, bu dönemde yabancı mimarların getirdiği akımdan farklı bir tavır içinde

olmamışlardır (Tekeli, 2007: 22). Bu dönem Türk mimarlarının genel tasarım anlayışları şöyle

özetlenebilir:

• Fonksiyonalist (işlevsel) planlama

• Köşeleri yuvarlatılmış dikdörtgen plan (genellikle giriş, balkon ve teraslarda)

• Katları ayıran yatay bant pencereler, köşe penceresi

• Pencereler arasında yatay bant doluluklar

• Sürekli, kesintisiz denizlik çizgileri

• Köşeleri dönen pencere grupları

• Teras çatı ya da gizli çatı uygulamaları (Batur, 1984: 1393)

• Kütlelerde saf geometrik biçimlerle birlikte, yarım silindirin de kullanılması (Aslanoğlu, 1979:

41)

• 1930'ların başından itibaren özelleşmiş konut mekânları

• Betonarmenin yaygınlaşması

• Kaplama yerine edelputz sıva (bir çeşit serpme sıva) kullanılması (Batur, 2007: 87, Batur, 1984:

1391)

Question 20

Modern Mimarl ı ğ ı n önemin önde gelen Türk mimarlar ı kimlerdir?

Accepted Answer

Dönemin önde gelen Türk mimarlar ı aras ı nda Seyfi Arkan, Ş evki Balmumcu, Sedad Hakk ı Eldem, Zeki Sayar, Bekir İ hsan, Rebii Gorbon, Rüknettin Güney, Tahir Tu ğ , As ı m Kömürcüo ğ lu say ı labilir (Batur, 1984: 1392). Türk mimarl ı k tarihindeki ilk kad ı n mimarlar da bu dönemde tasar ı m dünyas ı içinde yer almaya ba ş lam ı ş lard ı r. Münevver Belen ve Leman Tomsu, ilk kad ı n mimarlar ı m ı zdand ı r (Batur, 2007: 89).

Question 21

Modern Mimarl ı ğ ı n Üçüncü Evresinin (1937-1939) özellikleri nelerdir?

Accepted Answer

Bu dönem, ba ş lang ı çtaki dinamizmin ortadan kalkt ı ğ ı , dönemin modern mimarl ı k anlay ı ş ı na ait belirgin özelliklerin terk edilmeye ba ş land ı ğ ı dönemdir. Genel özellikler: • Önceki evrelerin biçimsel repertuar ı nda erime • Ölçek ve oranlarda de ğ i ş me • Simetrik düzenlemelere yönelme • Cephede yatayl ı k yerine dü ş ey etki veren düzenlemeler, iki, üç kat yüksekli ğ inde kolonlardan olu ş an revakl ı alanlar ı n tasar ı m ı • Saça ğ ı n yeniden kullan ı lmaya ba ş lanmas ı • Edelputz s ı van ı n yerini ta ş kaplaman ı n almas ı (Batur, 1984: 1394) Sözü edilen bu mimari özellikler, modern mimarl ı ktan yeni bir ulusal mimarl ı k dönemine geçi ş in de habercileridir.

Question 22

Modern mimarl ı ğ ı n ülkede k ı sa sürede benimsenmesinin nedenleri nelerdir?

Accepted Answer

Modern mimarl ı ğ ı n ülkede k ı sa sürede benimsenmesinin nedenleri çe ş itlidir. Bu nedenler k ı saca ş öyle özetlenebilir: • Yabanc ı mimarlar ı n geli ş i ülkede modern mimarl ı ğ ı n ba ş lamas ı nda önemli bir etken olmu ş tur. • Ülkede konutlardan kamu yap ı lar ı na, fabrikalardan hastanelere kadar uzanan yap ı talebi ve gereksinimi bulunmaktad ı r (Batur, 2007: 79). Bu yap ı talebi, i ş lev ve konforu sa ğ layan, üsluplar ı d ı ş lam ı ş ve tiple ş tirilmi ş s ı radan yap ı lar ı n kullan ı m ı n ı getirdi ğ i için modern mimarl ı k anlay ı ş ı yla örtü ş mü ş tür. • Cumhuriyetçi kadrolar ı n, yeni yöneticilerin, yüksek bürokrat ve teknisyenlerin ve geli ş mesi te ş vik edilen ulusal burjuvazinin bir kesiminin de Modern mimarl ı ğ ı n ülkede k ı sa sürede benimsenmesinde önemli rolü olmu ş tur. Görece olarak iyi kazanan ve Avrupa standartlar ı na özenen bu gruplar, geçmi ş i hat ı rlatmayan, yeni, ça ğ da ş özellikleri nedeniyle arad ı ğ ı n ı Modern mimarl ı kta bulmu ş tur (Batur, 1984: 1388).

Question 23

Türkiye'de İ kinci Ulusal Mimarl ı k ak ı m ının olu ş mas ı na etki eden gelişmeler nelerdir?

Accepted Answer

İ kinci Ulusal Mimarl ı k ak ı m ı olarak adlandırılan bu anlay ı ş ı n olu ş mas ı nda; • Modern mimarl ı ğ a kar ş ı t görü ş lerin ortaya ç ı kmaya ba ş lamas ı • Yabanc ı mimarlar ı n Türkiye’de i ş yapmalar ı na kar ş ı ç ı kma eylemleri • 1934'te yap ı lan Milli Mimari Semineri • Avrupa'daki totaliter rejimlerin modern mimariye kar ş ı tutumlar ı sonucu ortaya ç ı kan neo-klasik mimarl ı k anlay ı ş ı • Sava ş durumlar ı nda savunma güdüsüyle ortaya ç ı kan içe kapanma ortam ı ve artan ulusalc ı l ı k etkili olmu ş tur (Batur, 1984: 1395).

Question 24

Türkiye'de modern mimarl ı ğ a kar ş ı t görü ş lerin ortaya ç ı kma nedenleri nelerdir?

Accepted Answer

Modern mimarl ı ğ a kar ş ı t görü ş lerin ortaya ç ı kma nedenleri ş öyle özetlenebilir: • Modern mimarinin geleneksel tarihi çevreyle uyumsuzluk yaratmas ı • Büyük ölçüde ithal mal ı malzeme ve teknolojiye dayanmas ı • Teras çat ı l ı saçaks ı z binalar ı n akan tavanlar ı ve zaman içinde hızlı yıpranmaları (Batur, 1984: 1395)

Question 25

Milli Mimari Semineri” nin Türk mimarisi açısından önemini açıklayınız.

Accepted Answer

Milli Mimari Semineri ise, kuram düzeyinde, kültürel planda bir giri ş imdir (Batur, 1984: 1395). Güzel Sanatlar Akademisi'nde Sedad Hakk ı Eldem yöneticili ğ inde yürütülen “Milli Mimari Semineri”nin özü, eski Türk sivil mimarisi üzerine ara ş t ı rma yap ı lmas ı , mimari ürüne biçim veren bölgesel ögelerin saptanmaya çal ı ş ı lmas ı ve Türk sivil mimarisi örneklerinin ara ş t ı r ı lmas ı d ı r. Böylece, mimarl ı k ve sosyoloji tarihi aç ı s ı ndan kültürel bir çal ı ş ma yap ı lm ı ş , mimarimizin bilimsel temellere oturtulmas ı na çal ı ş ı lm ı ş t ı r (Sözen, Tapan, 1973: 195).

Question 26

II. Ulusal mimarl ı k Dönemi boyunca ba ş l ı ca üç yakla ş ı m öne ç ı kmaktad ı r:. Bunlardan birisi olan Nostaljik yakla ş ı mın özellikleri nelerdir?

Accepted Answer

Eldem’in ba ş l ı ca temsilcisi oldu ğ u bu anlay ı ş , tarihi biçimlerin do ğ rudan seçilip kullan ı lmas ı yerine plan ş emalar ı n ı n ölçü, oran ve biçimlerin analizi yoluyla tasar ı m ilkelerinin ve ölçütlerin elde edilmesini öngörmektedir. Ya ş am de ğ i ş iklikleri sonucu kaç-göçün kalkmas ı yla, yap ı d ı ş a dönüktür. Bat ı ya ş am biçimini gösteren mobilya kullan ı m ı da önemli farkl ı l ı klardand ı r (Aslano ğ lu, 1979: 48). Bu anlay ı ş , geçmi ş i yüceltmeye yönelik olmakla birlikte, ihti ş am ya da görkem aray ı ş ı nda de ğ ildir. İ lham ı n ı İ stanbul'un üst s ı n ı f çevresinden alm ı ş t ı r. İ stanbul evlerinin asl ı nda modern oldu ğ u, ah ş ap yerine betonun kullan ı lmas ı yla Kübist mimariden daha iyi s onuçlar verece ğ i savunulmaktad ı r (Tekeli, 2007: 26). Sedad Hakk ı Eldem taraf ı ndan tasarlanan A ğ ao ğ lu Evi (1938), Ta ş l ı k Ş ark Kahvesi (1948), Kemali Söylemezo ğ lu’nun tasar ı m ı olan Çapa Yal ı s ı (1949-51) bu yakla ş ı m ı n örneklerindendir. Bu örneklerde orta sofa, önemli bir mekân eleman ı olarak tasar ı ma kat ı lm ı ş , geleneksel İ stanbul konutlar ı n ı n karakteristik elemanlar ı olan ç ı kmalar, geni ş saçaklar, pencere oranlar ı gibi biçimsel özellikler kullan ı lm ı ş t ı r.