Question 1

Yabancı diller ile ilişkili harflerin okunuşu açısından en yaygın karşılaşılan sorunlar nelerdir?

Accepted Answer

Yabancı dillerle ilişki sonucu ortaya çıkan ve günümüz Türkçesi açısından en güncel eğilimlerden ve tartışma konularından biri, harflerin İngilizce söylenişinin gittikçe yaygınlık kazanmasıdır. DVD-di-vi-di , cd-si-di

Question 2

Türkçe için standart alfabede bulunmayan harfler ve ses değerleri nelerdir?

Accepted Answer

Latin kökenli alfabede bulunan ama Latin kökenli Türk alfabesinde kullanılmayan /x/, /q/, /w/ ve /sh/ harflerinin kullanımı hem yazım hem söyleyiş açısından önem taşır. Yabancı özel adların ve kısaltmaların yazılışlarıyla www gibi uluslararası örneklerle sınırlı kalması gereken bu kullanım taxi, show, ex, fax gibi örneklerle genişlemektedir. Aynı şekilde Türkçede /ş/ harfiyle gösterilen sesi ifade etmek için /sh/ harflerine ihtiyaç olmadığı hâlde show, off shore gibi yeni alıntılarda orijinal yazım korunabilmektedir.

Question 3

Alıntı sözcük nedir?

Accepted Answer

Yabancı sözcüklerden farklı olarak Türkçe’ye erken zamanlarda giren, Türkçe sözvarlığının bir parçası olan ve Türkçe kökenli sözcükler gibi Türkçenin yapısal kurallarına yan sözcüklerdir. Türkçe kökenli sözcüklerde görülen her tür gelişme bunlar için geçerlidir.

Question 4

Her doğal dil gibi Türkçede de farklı nedenlerle başka dillere ait, Türkçenin söz varlığında yer almayan bir sözcük, örneğin bir özel ad kullanılabilir. Bu tür sözcüklere örnekler veriniz?

Accepted Answer

Benetton, Marks & Spencer, Nine West, Nescafe

Question 5

Türkçe sözcüklerde bulunmayan ses birimleri nelerdir?

Accepted Answer

Arapça, Farsça ve batı dillerinden Türkçeye girmiş olan sözcüklerde karşılaştığımız, art ünlülerin yanında bulunan ince /g/, /k, /l/ ünsüzleri Türkçenin yazımında ve söyleni- şinde her zaman sorun olmuşlardır. Bu seslerden /g/ ve /k/ Arap alfabesinde ayrı harfler- le gösterilmekteydi. Ancak alıntı sözcüklerde sesbirim, yani anlam ayırıcı öğe oldukla- rı hâlde ( sol “nota”- sol “sağın zıddı”; kar “kar”- kar “kazanç”), Türkçe sözcüklerde bulun- madıkları ve okunuşta da ünlü belirleyici olduğu için Latin kökenli Türk alfabesinde bun- lar için ayrı harfler belirlenmemiştir.

Question 6

Düzeltme işaretinin “^” görevleri nelerdir?

Accepted Answer

“^” işareti, birden fazla işlevi olması, düzenli gösterilmemesi, ünsüze ilişkin bir özelliğin ünlüye işaret konularak gösterilmesi gibi nedenlerle yazımda sürekli olarak sorun olagelmiştir. Sürekli tartışılan yazım sorunlarının başında da bu işaretin kullanımı gelmektedir. Tartışmalarda Osmanlıcadaki yazım alışkanlıklarını yeni alfabeye yansıtma çabası yanında alıntı sözcüklerin Türkçenin yapısal özelliklerine uyumunun engellenmeye çalışılması, uyum sağlamış biçimlerin standart dışı sayılması dikkat çekicidir.

Question 7

Türkçe sözcüklerde şapka işareti hangi gerekçeyle kullanılmaya başlanmıştır?

Accepted Answer

Arapça, Farsça ve batı dillerinden Türkçeye girmiş olan sözcüklerde karşılaştığımız, art ünlülerin yanında bulunan ince /g/, /k, /l/ ünsüzleri Türkçenin yazımında ve söylenişinde her zaman sorun olmuşlardır. Bu seslerden /g/ ve /k/ Arap alfabesinde ayrı harflerle gösterilmekteydi. Ancak alıntı sözcüklerde sesbirim, yani anlam ayırıcı öğe oldukları hâlde (sol “nota”-sol “sağın zıddı”; kar “kar”- kar “kazanç”), Türkçe sözcüklerde bulunmadıkları ve okunuşta da ünlü belirleyici olduğu için Latin kökenli Türk alfabesinde bunlar için ayrı harfler belirlenmemiştir. Söylenişlerindeki farklılığı yansıtmak üzere yanlarında bulunan ünlünün üzerine şapka işareti konulmaya başlanmıştır (bk. Harf, Sesbirim).

Question 8

Ünlü uzunluğunun anlam farkı yarattığı durumlar nelerdir?

Accepted Answer

Başka dillerle ilişki sonucu Türkçenin ses bilgisinde ortaya çıkan bir başka durum da uzun ünlü ve kısa ünlülerin karışmasıdır. Aşağıdaki örneklerde görüleceği gibi ünlü uzunluğu- nun yanlış kullanılması anlamı da etkilemektedir. Ünlü uzunluğu ile ayrılan küçük sözcük çiftlerinin kısa bir listesi şöyledir:

Uzun ünlülü biçim: āciz “güçsüz” , ādem “insan” , ādet “gelenek” , ādil “adaletli” ālem “evren”

Kısa ünlülü biçim: aciz “güçsüzlük” ,adem “yokluk”, adet “sayı” , adil “adalet”, alem “bayrak”

Question 9

Kâğıt, sükût, ordugâh gibi kelimelerde inceltme işareti hangi gerekçe ile kullanılmaktadır?

Accepted Answer

Bu kelimelerde damak sesleri olan /g/, /k/, art damak ünlüleriyle hece oluşturduğu için inceltme işareti kullanılmaktadır.

Question 10

Türkçe'de ünlü uzunluğunun anlam farkı yarattığı bazı durumlar vardır. Aşağıda bu duruma örnek teşkil eden sözcüklerin anlamlarını yanına yazınız.

bātın

yad

aşık

aciz

hākim

adil

yākut

ālem

katil

alem

Accepted Answer

bātın “iç yüz”

yad “yabancı eller, gurbet”

aşık “ayak bileğindeki küçük kemiklerden biri”

aciz “güçsüzlük"

hākim “yargıç”

adil “adalet”

yākut “değerli bir taş”

ālem “evren”

katil “öldürme”

alem “bayrak

Question 11

Ayın ve hemze nedir?

Accepted Answer

Ses bilgisinin yabancı dillerin etkisinden kaynaklanan sorunları ele alırken, Türkçede gerek yazım ve gerekse söyleyişte en fazla sorun çıkaran gırtlak sesleri olan ayın ve hemze ’den de söz etmek gerekir. Ayın ve hemze söz başındaysa iz bırakmadan kaybolur ; ‘aşk – aşk Tek heceli sözcüklerde söz içinde bulundukları durumlarda bu ünsüzlerin yerinde bir ünlü türer: şi’r -şiir , fi’l- fiil Çok heceli sözcüklerde ünlüyle biten hecelerden sonra yazımda kesme işareti kullanılmadığı için ikiz ünlü ortaya çıkar. Ancak bu durum, söyleyişte farklı biçimlere neden olur Ayın ve hemze söz içinde hece sonunda ise düşer ve kendinden önceki ünlüyü uzatır: Bu ünsüzlerin sözcük sonunda bulundukları durumlardaki söylenişleri konusunda birlik olmadığı söylenebilir.

Question 12

Türkçede ünlü uzunluğunun yanlış kullanıldığı sözcükler vardır. Buna göre aşağıda verilen sözcük çiftlerinden doğru olanı yuvarlak içine alınız.

adele adale

mîzah mizah

muhalefet muhâlefet

sunî sûnî

şâki şaki

hulasâ hulâsa

muhâfaza muhafaza

lîsan lisan

mâkam makam

tarîkat târikat

Accepted Answer

adale mizah muhalefet sunî şaki hulâsa muhâfaza lisan makam tarîkat

Question 13

Alıntı sözcüklerin bir kısmı hem sık sık yanlış yazılmakta hem de yanlış söylenmektedir. Buradaki doğruluk ve yanlışlıklar için ölçüt standart dil ve bu dili kodlayan kaynak nedir?

Accepted Answer

Türk Dil Kurumunun Yazım Kılavuzu ’dur.

Question 14

Afaroz-aforoz, silüet- siluet, sahlep-salep, pili-pile, develüasyon-devalüasyon, laboratuar-laboratuvar, şevkat-şefkat, tripleks-tribleks, süpriz-sürpriz, ziraatçi-ziraatçı

Yukarıda verilen çiftlerden doğru olanları daire içine alınız.

Accepted Answer

Aforoz, silüet, salep, pili, devalüasyon, laboratuvar, şefkat, sürpriz, tripleks, ziraatçı

Question 15

Türkçe'de yazılışlarında ve söyleyişlerinde sıkça yanlış yapılan sözcükler bulunmaktadır. Aşağıda verilen kelimelerden doğru yazılanları daire içine alınız.

orjinal - silüet - flüoresan - entelektüel - parlamento - sahlep - tribleks - ziraatçi - muvaffakıyet - şohben - devalüasyon - şefkat - inisiyatif - direkt - şarter - laboratuar - dinozor - arabeks - pardösü - afaroz

Accepted Answer

silüet - entelektüel - parlamento - ziraatçi - inisiyatif - direkt - dinozor - pardösü - şefkat - devalüasyon

Question 16

Ödünç sözcüklerin Türkçede yazımı sorunları nelerdir?

Accepted Answer

Dilimize mal olmuş yabancı kökenli sözcüklerin bir bölümü söylendikleri gibi yazılırlar: inci, kent, kamu
İki ünsüzle biten Arapça ve Farsça sözcüklerde, yalın durumda bu ünsüzler arasında bir ünlü türer. Bahs > bahis, emr> emir, sabr>sabır,
İki ünsüzle başlayan batı kökenli sözcüklerde bu ünsüz çifti korunur; gram, grup, kral, kredi
Batı kökenli sözcüklerde, söz içinde veya sonundaki ünsüz çiftleri veya daha fazla sayıdaki ünsüz yazımda korunur: elektrik, kilogram,orkestra, biyograf ,film, form, lüks
Batı kökenli sözcüklerde söz içi ve sonundaki /g/ ünsüzü korunur: biyografi, diyagram,dogma
filolog

Question 17

İki ünsüzle başlayan batı kökenli sözcüklerde bu ünsüz çifti korunur. Bazen başta veya iki ünsüz arasında ünlü türeyebilir. Türkçede bu duruma uygun sözcük örnekleri veriniz.

Accepted Answer

Örnekler: İt. scala iskele Fr. squelette iskelet Fr. club kulüp Fr. station istasyon

Question 18

Batı kökenli sözcüklerde, söz içinde veya sonundaki ünsüz çiftleri veya daha fazla sayıdaki ünsüz yazımda korunur Türkçede bu duruma uygun sözcüklerden 5 tane örnek yazınız.

Accepted Answer

elektrik kilogram orkestra biyografi film form lüks vb

Question 19

İki ünsüzle biten Arapça ve Farsça sözcüklerde, yalın durumda bu ünsüzler arasında bir ünlü türer. Türkçede bu durumun görüldüğü sözcüklerden 5 tane örnek veriniz.

Accepted Answer

bahs>bahis emr>emir sabr>sabır nutk>nutuk zehr>zehir vb.

Question 20

Şu an kullanılan yazım kılavuzuna göre düzeltme işareti/şapka işareti hangi durumlarda kullanılmaktadır?

Accepted Answer

Şu an kullanılan Yazım Kılavuzu’na göre:
1. İşaret olmadığı zaman eşyazılışlı olan sözcüklerde anlam karışmasının önüne geçmek için uzun
ünlü düzeltme işaretiyle gösterilmektedir.
2. Nispet i’si her zaman düzeltme ile gösterilecektir.
3. Ön damak sesi olan /g/, /k/, art damak ünlüleriyle
hece oluşturduğunda şapka işareti kullanılmaktadır.