Deneme Sınavı Soruları

Gelecek zaman sıfat-fiil eki / yönelme durumu eki / gelecek zaman sıfat-fiil eki / 2. tekil kişi iyelik eki / zamir n'si / çıkma durumu eki

Gelecek zaman sıfat-fiil eki / bulunma durumu eki / şimdiki zaman sıfat-fiil eki / 3. tekil kişi iyelik eki / zamir n'si / yönelme durumu eki

Gelecek zaman sıfat-fiil eki / yönelme durumu eki / gelecek zaman sıfat-fiil eki / 3. tekil kişi iyelik eki / zamir n'si / yönelme durumu eki

Gelecek zaman zarf-fiil eki / yönelme durumu eki / geçmiş zaman sıfat-fiil eki / 3. tekil kişi iyelik eki / zamir n'si / yönelme durumu eki

Gelecek zaman zarf-fiil eki / bulunma durumu eki / gelecek zaman sıfat-fiil eki / 3. tekil kişi iyelik eki / zamir n'si / yönelme durumu eki

22

12

32

42

52

17

7010

10007

17000

70000

İkinci tekil kişi emir ekini

Birinci tekil kişi gelecek zaman ekini

Üçüncü tekil kişi emir ekini

Üçüncü tekil kişi geniş zaman ekini

Birinci tekil kişi geniş zaman ekini

aç-sar tosık ömez sen bir tod-sar açsık ömez sen “(ey Türk halkı)
acıktığında doyacağını düşünmezsin, bir (de) doyarsan acıkacağını
düşünmezsin” BK K6

türk bodun kılın-galı türk kagan olur-galı şantuŋ balıkka taloy ügüzke
tegmiş yok ermiş “Türk halkı yaratılalı, Türk kağanı tahta oturalı
Şantung şehrine (ve) büyük denize kadar gittiği hiç olmamış” T 18

ötüken yerig konmış te-yin eşidip “(Türk kağanı) Ötüken ülkesine
yerleşmiş diye işitip” T 17

inim köl tigin birle eki şad birle öl-ü yit-ü kazgantım “kardeşim Köl
Tigin ile, iki şad ile (birlikte) öle (ölesiye) yite (yitesiye) kazandım
(çabaladım)” KT D27

bilig bilmez kişi ol sabıg al-ıp yagru bar-ıp üküş kişi öltüg “cahil kişiler
o sözü alıp, (Çin’e) yakın gidip, pek çok kişi öldünüz” KT G7

Uguşum

Tarkan

Buyruk

Edgüti

Katıgdı

iniygünüm

keliŋünüm

taygunuŋuz

öglerim

kunçuylarım

ulayu “ve” < ul “temel, esas” +a “ulamak, eklemek” [isimden fiil yapım eki] -(y)u [kalıplaşmış zarf-fiil eki]

biriki “birleşik” < bir “bir (1)” +ik “birikmek” [isimden fiil yapım eki] –i [kalıplaşmış –yapım eki görevini üstlenmiş- zarf-fiil eki]

bir(i) “kuzey” +(y)e [yönelme durumu eki] 

uguş “soy-sop” +(u)m [1. tekil kişi iyelik eki]

bodun “ulus, halk” +(u)m [1. tekil kişi iyelik eki]

Fiilden fiil yapım eki, pekiştirme eki

İsimden isim (sıfat) yapım eki 

İsimden fiil yapım eki

Fiilden isim yapım eki

Belirtme durumu eki

kötürügme

berigme

yitü

kazganmış bodun

kikşürtükin

“yukar, yukarda”

"aşağı"

"aşağı-aşağıda"

hepsi

hiçbiri

Açsar tosık ömez sen bir todsar açsık ömez sen

Üze kök teŋri asra yagız yer kılıntukda ekin ara kişi oglı kılınmış

Terilip yetmiş er bolmış

Bunça bodun kelipen yoglamış sıgtamış

Kişi oglı kop ölgeli törümiş

işig küçük birür men

bu yolun yorısar yaramaçı

bunça bodun kelipen yoglamış sıgtamış

türük bodun ölüreyin urugsıratayın tir ermiş

anta kalmışı yir sayu kop toru ölü yorıyur ertig

"Beg", Yenisey yazıtlarnda /é/ harfi ile yazılan sözcüklerdendir.

Yenisey Yazıtlarında ayrı bir işaretle gösterilmiştir.

Bugün Azerbaycan Türkçesi'nde de ayrı bir harfle gösterilir.

E ve i sesleri arasında telaffuz edilir.

Türkiye Türkçesinde konuşma dilinde olsa da yaz dilinde gösterilmez.

Vezirleri Tonyukuk'tur.

Çin'le iyi ilişkiler kurulmuştur.

Yerleşik hayata geçmek için epey uğraş verilmiştir.

II. Köktürk Kağanlığı'nın hükümdarlarıdır.

Önce Bilge Kağan ölmüştür.

Ana Türkçe dönemi ise Çuvaşça dışında bütün Türk dillerini kapsar.

Ana Türkçe, z’li ve r’li konuşurların dil dönemidir, daha sonra ortaya çıkacak olan ayrışma henüz olmamıştır.

İlk yazılı belgelerimiz olan ‘Orhun Yazıtları’nda z’li bir dil kullanıldığı görülür.

z’li konuşurlar hakkında ilk bilgileri Çin ve Bizans kaynaklarından temin edebiliyoruz.

Bugün yazılı dil tarihimizden söz ederken z’li konuşanların dil tarihinden söz ederiz.

Yalnız I

Yalnız II

I, II

I, II, III

I, III

Gustaf John Ramstedt

Pentti Aalto 

Nicholas Poppe

Zolton Gombocz

Gyula Németh