Deneme Sınavı Soruları

İstanbul, Paris, Berlin, Kırım

İstanbul, Kazan, Paris, Kırım

Roma, Kazan, Paris, Kırım

İstanbul, Kazan, Venedik, Kırım

İstanbul, Viyana, Paris, Kırım

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

I, II

I, III

Yalnız II

I ve II

I, II, III ve V

I, II ve III

Hepsi

Han, talihi bu kula yâr edince,
Allah yaradılışımın tasalarını giderdi.

Dil bülbülü (Nizamî) bu nazmın özüne uygun türkü yakmış.
Ben de bu perdeden olmak üzere hoş sesler getirdim.

Bu kapıdaki isteğim, gelip
bu huzurda bir yer bulmaktı.

Kaç gündür yolculuk zahmeti çektim.
İşte şimdi bu zahmetin sonunda huzura yetiştim.

Nasıl geldiysem geldim
ama, iyi bir hâlde, iyi ve tam bir şekilde geldim.

Ne kadar yıl oldu canım özlerdi.
Gönülde bu düşünce vardı.

Ne kadar yıl geçti canım isterdi.
Gönülde bu istekler vardı.

Nizamî’nin şiirini kendi sözünle yeniden düzenle.
Kendini sultanına bu şekilde tanıt.

Gönül fermanını can ile tuttum.
Başka düşünceyi bir an unuttum.

Bu gölden, bu saf sudan gönüller
kansın diye hoş kokulu su çıkardım

Çok heceli kelimelerin sonundaki +g düşmüştür: arıg > arı

Görülen geçmiş zaman kipinin çekiminde birinci çokluk şahıs eki -dümiz yerine -duğ olmuştur: berdüğimiz

/d/’den meydana gelmiş olan /d/’nin yanında /y/’ye de rastlanır: kadgu >kadgu >kaygu.

Yönelme eki +k a / +ke’nin yanında +A da kullanılmağa başlanmıştır: bizge / bize

Gelecek zaman eki olarak -IsAr, -g u/-gü, -AsI kullanılmıştır:

Gelecek zaman eki olarak -IsAr, -g u/-gü, -AsI kullanılmıştır: keçürgüm, yıglayısar,kurtulası

Tuğla

Çalı

Büyük

Yele

Vuruşma

Gazan Han [1295-1304] ya da sonrası yazılmıştır.

Koço Uygur Kağanlığı döneminde yazılmıştır.

 İslâmiyet öncesi bir dönemde yazılmıştır.

 Çingis Kağan öncesi bir dönemde yazılmıştır.

Celaleddin Harzemşah döneminde yazılmıştır.

500

600

700

800

900

yarıp

oġulnuñ

saçları

yaḳşı

körüklügrek

yoldın

taḳı

yetiz

birle

méni

Fars

Arap

Göktürk

Uygur

Latin

getirdim

yayını

gönlümün

ulaştır

mükemmel

aydıla

içgeymen

yavaldımat

bezeyin

içsesen

Dîvânu Lugati’t-Türk

Kutadgu Bilig

Atabetü'l Hakayık

Divan-ı Hikmet

Muhakemetü'l Lugateyn

Bu dönem Türkçesi için Hakanlı Türkçesi terimi kullanılır.

Bu yazı dili 11-13. yüzyıllar arasında gelişmiştir.

İslami Orta Asya Türk yazı dilinin ilk evresidir. 

Merkezi Doğu Türkistan'da Kaşgar'dır.

Orhon ve Uygur Türkçesinin devamıdır.

ünün ötti keklik küler katġura/
kızıl aġzı kan teg kaşı kap kara

kökiş turna kökte ünün yaŋkular/

izilmiş titir teg uçar yėlgürer

sabā yėli koptı karanfil yıdın /

ajun barça bütrü yıpar burdı kin

ular kuş ünin tüzdi ünder ėşin/

silig kız okır teg köŋül bėrmişin

kara çumġuk ötti sata tumşukın /

üni oġlaġu kız üni tėg yakın

mana

mençe

sanar

anın

bular

borığlı bolup tek sekit lik ne ideyim

tubı yil keçar tek biriglik tükatim

yorığlı bulıt tėg yigitlikni ıdtım

tüpi yėl kėçer tėg tiriglik tükettim

yürügli bul it tėg yigit lîk ni idttim

toyı bil kėçer tėg bayramlık tüketeyim

buruğlı bulıt sakitlik nė ayıdtım

tûtî yėl kaçar tėg bir feleklik tüketeyim

yörügli bulıt tėg sükutligni ayıdtım

tuttı yėl kėçer tėg bir feleklig tükettim

Kün Togdı

Ay Toldı

Issın Ajun

Ögdülmiş

Odgurmış