Bitkilerde Hastalığa Neden Olan Çevresel Faktörler

Cansız hastalık etmenlerini 4 ana başlık altında incelemek mümkündür. Bunlar; elverişsiz atmosfer koşulları, elverişsiz toprak koşulları, hatalı tarımsal işlemler ve çevre kirliliğidir.

Bir bölgede bir bitkinin yetişip yetişemeyeceğini büyük ölçüde o bölgenin atmosfer şartları yani iklim koşulları belirler. İklim koşulları içerisinde sıcaklık, nem ve
ışık koşulları ve ayrıca şiddetli yağışlar, rüzgâr, yıldırım ve dolu gibi atmosfer olayları tek tek veya birlikte bitkilerdeki hayati fonksiyonları etkilemekte ve bitkilerin
yetişme bölgelerini sınırlandırılmaktadır. Bitkiler kendilerine uygun iklime sahip
alanların dışarısında farklı koşullara sahip bölgelerde yetiştirildiğinde yeni ortama
adapte olmaya çalışır ancak iklim koşullarındaki bu anormallikler bitkilerin normal yaşamsal fonksiyonlarını bozarak hastalanmalarına yol açabilmektedir. Bu şekildeki bitkilerin gelişmeleri ve verimleri hiçbir zaman uygun iklim koşullarında
yetiştirilenler kadar iyi olmamaktadır. Örneğin erken çiçek açan sert çekirdekli
meyve ağaçları ilkbahar geç donlarının sık görüldüğü bölgelerde yetiştirildiğinde
don olan yıllarda hiç ürün alınamamaktadır.

Bitkiler 1-40 °C arasında gelişebilirler, ancak en iyi geliştikleri sıcaklık derecesi genellikle 15-30 °C dir.

Dünyada tropikal kuşağa komşu olan ve genellikle her iki yarım kürede 20 ile 35. paralellerde yer alan iklim bölgeleridir. Ülkemizde Akdeniz Bölgesi ve Ege Bölgesinin güneyi bu iklime sahiptir.

Bitkilerde genellikle toprak altında bulunan ve yukarı doğru filizler ve aşağı doğru kökler veren kalın yatay gövde biçimi (köksap).

Sonbahar erken donları,
Kış donları
İlkbahar geç donları olarak üçe ayrılırlar.

“Kserofit bitkiler” daha çok kurak koşullara adapte olmuş ve su ihtiyaçları fazla olmayan bitkilerdir.

Valsa cinsine ait fungus türlerinin çok yıllık ağaçların dallarında ve gövdelerinde oluşturduğu doku ölümleridir.

Macrophomina phaseolina adlı fungusun mısır, pamuk,
soya gibi birçok kültür bitkisinin köklerinde oluşturduğu siyah renkli kök çürüklüğüdür.

Meyve ve çiçeklerdeki kırmızı, mavi ve mor renklerden sorumlu pigmenttir. Bu maddeler bioflavonoid yapısında olup, suda çüzünebilir, biyolojik aktif ve antioksidan etkili
olup toksik değildir.

Azot, bitki geliimesinde yaşamsal öneme sahip bir bitki besin maddesidir. Bitki içerisinde proteinlerin oluşmasında rol almasına ilaveten klorofilin yapı taşlarından biridir. Azot yağ asitleri ile birleşerek amino asitleri oluşturur, koyu yeşil renkli ve canlı vejetatif gelişmeyi sağlar, bunların yanı sıra çiçek ve tomurcuk oluşumunu ve meyve özelliklerini etkiler. Eksikliğinde gelişme azalır, yapraklarda açık yeşil renk
oluşumu görülür. Saplar ince ve zayıf kalır. Tahıllarda başaklar kısa olur ve taneler dolmaz. Toprakta fazla azot bulunması ise bitkilerin hızlı büyümesine, dokuların gevşek oluşmasına ve bitkinin soğuk ve kurağa dayanıklılığının azalmasına neden olur. Ayrıca genç bitkilerde çiçek ve tomurcuk oluşumunu geciktirir.

Bitkilerde demir eksikli¤inin farklı nedenleri olabilir. Bunlar;
• Toprakta yeteri kadar demir olmaması,
• Kireçli topraklarda yeteri kadar demir bulunsa dahi serbest demirin kireç tarafından tutulması,
• Toprakta aşırı su bulunması sonucu köklerin yeteri kadar hava alamaması ile bitki özsuyunun bazik karaktere dönüşmesi ve bunun sonucunda da topraktan demir alımının engellenmesidir.

Bitkilerin sürgün uçlarının, gelişmesinin gerilemesi ve
sürgün boğum aralarının kısalması sonucu sık yapraklı bir görünüm alması durumudur.

Tarım arazilerinde istenmeyen bitkiler olan yabancı otların mücadelesinde kullanılan bitki koruma ürünleridir.

Sıvıları ince zerrecikler halinde püskürtmekte kullanılan
aletlerdir.

Tohumların derin dikimi çıkışının gecikmesine, bu dönemde hassas olan bitkilerin patojenlere daha uzun süre maruz kalmalar›na neden olur.

Birçok bitki kükürt dioksit’e duyarlıdır ve 0.3-0.5 ppm konsantrasyonu bitkilere toksik etki yapar.

Lentisel: Odunsu bitkilerin meyve, sürgün ve gövdelerini kaplayan genç kabuk dokusu üzerinde dairesel veya iğ biçimli gevşek dokulu küçük deliklerdir. Bunlar canlı
hücrelerin hayat olayları sonucunda meydana gelen
gazların ve su buharının dışarı atılmasını ve havanın
dokulara ulaşmasını sağlarlar.

Endüstriyel üretim sürecindeki yanma olaylarI sonucunda havaya yoĞun olarak salInan kükürt ve azot oksitler atmosferdeki nem ile birleşerek sülfrik ve nitrik asitleri oluşturur. Bu asit özellikteki zerrecikler yağmur veya kar olarak yeryüzüne indiğinde su ve toprakta asitleşmeye neden olarak etraflarındaki mevcut canlı türlerini tehdit ederler. Asit yağmurları yapraklar üzerinde beneklere, küçük çukurlara ve yaprakların kıvrılmasına neden olur. Bazen bitkilerde belirti oluşmaksızın gelişme geriliğine ve kuru ağırlıkta azalmalara da neden olabilmektedir.

İnce partiküller halindeki katı maddeler de bitkilerde zarar oluşturur. Bunların kaynağı çimento fabrikaları, asfaltlanmamış yollar ve yoğun yerleşim merkezleridir.