Bitkilerde Su Stresi ve Drenaj

Bitki hayatının herhangi bir aşamasında meydana gelen ve bitkinin yaşamsal faaliyetlerini olumsuz yönde etkileyen tüm olaylara genel olarak stres (baskı) ya da stres faktörü denir.

Bitkinin olumsuz çevre faktörleri (Stres faktörleri) ile başa çıkabilme yeteneğine stres toleransı denir.

Vakuol, Bitki hücrelerinde suyun depolandığı organeldir.

Bitkilerdeki stres faktörleri genel olarak Abiyotik (cansızlardan kaynaklanan) ve Biyotik (canlılardan kaynaklanan) faktörler olmak üzere ikiye ayrılır.

Meteorolojik kuraklık kavramı; uzun bir zaman içinde yağışın belirgin şekilde normal değerlerin altına düşmesi olarak tanımlanır.

Dünyadaki tropikal kuşağın (ekvator bölgesi) hem kuzey yarım küredeki hem de güney yarım küredeki sınır komşusu olan bölgelere subtropikal iklim bölgeleri denir.

Bitkileri için hidrolojik kuraklık kavramı, uzun süre devam eden yağış eksikliği sonucunda ortaya çıkan yeryüzü ve yer altı sularındaki azalma şeklinde tanımlanabilir.

Bitkilerde belli bir zaman dilimi içerisinde transpirasyon (terleme) ile kaybedilen suyun, yine aynı zaman diliminde dışarıdan alınan sudan daha fazla olması durumuna su stresi ya da kuraklık stresi adı verilir.

Kuraklık, bitkilere verdiği hasar bakımından Akut, Kronik ve Fizyolojik kuraklık olarak 3’e ayrılır.

Stres koşullarına adaptasyon ve alışma bitkilerde morfolojik, anatomik, sitolojik (hücresel), biyokimyasal ve moleküler seviyede olabilir.

Kuraklık stresine maruz kalan bitkiler, turgor basınçlarını koruyabilmek için, hücreleri içinde bazı organik çözeltileri biriktirerek osmotik potansiyellerini düzenlemeye çalışırlar.

Kuraklık stresi altında bitkilerde stomaların kapanmasını kontrol eden iki mekanizma gelişmiştir. Bunlar, hormonal kontrol ve iyon kontrolü mekanizmalarıdır.

Sınırlı Büyüyen Bitkiler, Önceden belirlenmiş sayıda yaprak ve çiçek üreten bitkiler yani ne kadar yaprağa ve çiçeğe sahip olacakları önceden belirlenmiş olan bitkilerdir.

Sınırsız Büyüyen Bitkiler, düzensiz yağış dönemlerinde hızlıca büyük bir yaprak alanı oluşturarak nadiren ortaya çıkan nemli yaz aylarında hem vejetatif hem de generatif büyümeyi sağlayarak üstünlük sağlayabilen bitkiler. Diğer bir değişle önceden belirlenmiş sayıda yaprak ve çiçek üretmeyen bitkiler.

Kserofit bitki, çok az su içeren topraklarda yaşamaya adapte olmuş (uyum sağlamış) kurak alan bitkileri.

Hidropasif Kapanma, stoma bekçi hücreleri evaporasyonla atmosfere doğrudan su kaybederek turgor basıncını azaltırlar ve stomalar kapanır.

Aerob Canlı, hücresel solunum için oksijen varlığına ihtiyaç duyan canlılar. Besinleri oksijen yardımı ile parçalayarak enerji elde eden canlılar.

Anerob canlı, enerjilerini oksijensiz ortamlarda kazanabilen canlılardır.

Tuzlu ortamlarda yaşayan bitkilere halofit (tuzcul ortam bitkisi) denir.

Daha verimli, daha kaliteli ve sürekli bir bitki üretimi için toprak içerisinde bulunan fazla suyun uygun teknikler kullanılarak ortamdan (topraktan) uzaklaştırılması işlemine drenaj (Tarımsal drenaj) adı verilir.

Tarımsal üretimin yapıldığı alanlarda fazla sudan kaynaklanan ürün azalmalarının önlenmesi ve sonuçta iyi bir ürün alınmasının sağlanmasıdır. İyi bir ürün alınmasını gerçekleştirmek için toprakta uygun su-hava ve tuz dengesinin oluşturulması gerekir. Onun için drenaj sistemi kurulan topraklarda gelişmeler ve değişmeler gözlenmelidir.

Taban suyu, yerçekimi etkisiyle topraktan sızan suların su geçirmez tabakaları geçtikten sonra su geçirmez bölgede biriken su kütlesidir.

Tarla Kapasitesi, serbest drenaj koşullarında, toprak parçacıklarının yerçekimine karşı bünyesinde tuttuğu su miktarıdır.