Tarla Bitkileri, Su ve Sulama

Yağ bitkileri üç ana gurup altında incelenebilir.

1. Doğrudan doğruya, yağ istihsalinde kullanılan bitkiler, susam, aspir, ayçiçeği, kolza, ketencik, hardal, pelemir vd.
2. Hem yağ hem de diğer maksatlarda kullanılan bitkiler haşhaş, pamuk, tütün, aspir vd.
3. Hem yağ ve hem de protein kaynağı olarak soya ve yer fıstığı vd.

Bu grupta şeker bitkisi olarak şeker pancarı, şeker kamışı, nişasta bitkisi olarak patates, yer elması, salep; kauçuk bitkisi olarak kök sakızı vs. bulunmaktadır

Bu grupta tütün, kahve, hardal, şerbetçi otu, anason, nane, kekik, kimyon ve diğer ilaç bitkileri sayılabilir.

Toprak Sıcaklığı: Toprak sıcaklığın bitkilerin gösterdiği tepki bitkilerin cins ve türlerine göre değişmektedir. Toprak sıcaklığı düştükçe veya aşırı yükseldiğinde suyun bitkiler tarafından alınması yavaşlamakta ve bitki gelişimi olumsu olarak etkilenmektedir.

Kuru tarımda yıllık yağışı 500 mm’den az veya yağış rejimi düzensiz olan yerlerde yağan yağış sularının toprakta biriktirilmesi amacıyla toprağın işlenerek ekilmeyip bir süre (genellikle bir yıl) boş bırakılmasına nadas denir.

Toprak sıcaklığının düşmesiyle su alımı önemli ölçüde azalmakla olup, bitkide;

1. Kök gelişimi ve faaliyeti olumsuz etkilenmekte ve gittikçe azalmakta,
2. Protoplazma ve hücre duvarları yapışkanlığının (viskozite) ve su viskozitesi artmakta,
3. Suyun mevcut buhar basıncı azalmakta,
4. Suyun topraktan bitki köklerine doğru hareketi, kök hücrelerine girişi ve bunun yanı sıra bitki kök hücre metabolizma hareketleri ve hücre zarı geçirgenlik özellikleri azalmaktadır.

Gravimetrik yöntemin faydaları sıralanacak olursa:

1. Basit ve maliyeti düşük bir yöntemdir.
2. Toprağın içerdiği nem içeriğindeki küçük değişmeler belirlenebilir.
3. Alınan örnek sayısı artırılmak suretiyle hata payı en aza indirilir.
4. Bazı toprak örneklerinin içerdiği nem 105°C bile hala uzaklaştırılamamasından dolayı kesin sonuç alınamayabilir.
5. Bazı organik maddeler 105°C bozulabilir ve miktarı azalabilir. Bu durum da topraktaki ağırlık kaybının değerlendirilmesinde sıkıntı yaratabilir.

Tarla bitkilerinde yapılan sulamanın esas olarak üç amacı vardır;

1. Bitkinin ihtiyacı olan suyu zamanında ve yeteri miktarda uygun bir yöntemle ekonomik olarak vermek.
2. Bitkinin gelişmesi için gerekli nem ve besin maddelerini toprakta bitkinin alabileceği formda hazır tutmak.
3. Toprakta oluşan tuzu yıkayarak çözelti haline getirmek.

Sulu Tarım Alanlarında Drenajı Ortaya Çıkaran Oluşumlar

Sulama yapılan alanlarda drenajı gerektiren oluşumlar birçok faktörün etkisiyle ortaya çıkmaktadır.

Bu faktörler iki ana başlık altında toplanabilir.

1. Yağışlar, taşkınlar ve aşırı ve bilinçsiz sulama ile meydana gelen sızmalar.
2. Sulama kanalı, göletlerden sızan fazla sular.

Sulu Tarım Alanlarında Drenaj Yapmayı Gerektiren Belirtiler

Sulama uygulanan tarım alanlarında drenajı zorunlu hale getiren durumlar ve belirtiler şunlardır;

1. Sulanan alanda çukur bölgelerde su birikimi ve bu sularda sivrisinek gibi birçok küçük canlının görülmesi
2. Sulama yapılan alanlarda yüzeylerde tuz birikimi, suyu seven bitki popülasyonunun artması
3. Toprağa suyun infiltrasyonunda önemli ölçüde azalma
4. Toprak işlemede gecikme ve zorlanma
5. Yetişen bitkilerde kök çürüklüğüne bağlı olarak bitki gelişiminde ve buna bağlı olarak verimde ve kalitede düşme

Yüzeye Uygulanan Drenaj Sistemleri; bu drenaj sisteminde sulama yapılan alanda belirli aralıklarla toprak yüzeyinde oluşturulan drenaj kanalları ile toprak üzerinde birikmiş olan fazla suları alandan atılması, toprağın belirli derinlikteki üst tabakasının kurutulması mümkün olmakta olup, üç tip yüzeye uygulanan drenaj sistemi mevcuttur. Bunlar;

• Toprak üzerinde göllenme yapmış alanlarda yapılan yüzey drenajı
• Sulama alanında düz kısımlarda biriken yüzey sularına yapılan yüzey drenajı
• Sulama alanında eğimli alanlarda biriken yüzey sularında yapılan yüzey drenajı

Kapalı drenaj sulama sistemleri beş grup altında incelenir. Bunlar;

1. Doğal drenaj sistemi
2. Önleyici drenaj sistemi
3. Paralel drenaj sistemi
4. Kuyu drenaj sistemi
5. Mol drenaj sistemi

Taban suyu çeşitli etkenlerin altında oluşmakta olup, bunlar üç ana başlık altında toplanabilir.

1. Oluşan aşırı yağışlardan sonra ağışlardan sonra aşırı biriken yüzey sularının toprağa infiltre olması
2. Bilinçsizce ve bitkinin ihtiyacından fazla olan suyun toprağa infiltre olması
3. Yeraltı sularının topraktaki kılcal borular vasıtasıyla yukarılara yükselmesi

Agronomik Uygulamalar: Bitkide yüksek verim elde etmek amacıyla bitkiye uygulanan gübreleme, sulama, hastalık, zararlı ve yabancı otlarla mücadele, ekim zamanı, ekim sıklığı vs. gibi uygulamaları kapsayan işlemlerdir.

Yağmurlama sulama sisteminin sahip olduğu birçok üstünlük mevcut olup bu avantajlar şunlardır;

1. Her şeyden önce yüzey sulama sistemlerine göre daha ekonomik, daha az ve daha etkili su kullanımı mümkün olur.
2. Erozyon sorunu olan fazla eğimli, kırık ve tesviye edilmemiş arazilerde başarıyla kullanılır.
3. Drenaj sorunu olan taban suyu yüksek arazilerde, tuz sorunu olan arazilerde taban suyunu yükseltmeden kontrollü su vererek etkin bir sulama yapmak mümkündür.
4. Sulama işçiliğinden tasarruf sağlanır.
5. Önemli ölçüde su tasarruf edildiğinden randımanlı bir sulama yapılır.
6. Bu sistemde karık ve kanal olmadığından daha fazla bir alan tarımda kullanılır.

Yağmurlama sulama sisteminin uygulanmasında birçok sorun ortaya çıkmakta olup bunları üç ana başlık altında toplamak mümkündür.

1. İlk kurulum masrafları fazladır.
2. Gündüz havanın sıcak olduğu saatlerde ve rüzgârlı havalarda sulama yapılırsa oluşan fazla su buharı nedeniyle su kaybı fazla olur.
3. Dikkatsiz ve fazla sulama yapılırsa birtakım hastalıkların artmasına neden olur.

Suyun içerdiği tuz ve minerallerle birlikte toprağın furda, ufalanmış yapısına etki eden faktörler şunlardır;

1. Toprağın organik madde bileşimi
2. Suyun içerdiği mineral ve tuzların etkisi
3. Toprak işleme tekniği
4. Suyun toprakta meydana getirdiği donma çözülme olayları