Süs Bitkileri Yetiştiriciliği

Günümüzde dünya süs bitkileri ihracatın­da öne çıkan ülkeler sırasıyla; Hollanda, Kolom­biya, İtalya, Almanya, Ekvator, Kanada, Kenya ve İspanya’dır. Amerika Birleşik Devletleri, Almanya, Hollanda, Birleşik Krallık, Fransa ve İtalya ise sek­törde en fazla ithalat gerçekleştiren ülkelerdir.

Ülkemizde süs bitkilerinde gerek üretim alanları gerekse ihracat, 1985 yılında Antalya’dan ilk ihracatın başlamasıyla birlikte hızla artış göstermeye başlamıştır

Süs bitkileri ülkemizde; kesme çiçekler, dış mekân süs bitkileri, iç mekân (saksılı, salon) süs bitkileri ve doğal çiçek soğanları olmak üzere 4 gru­ba ayrılırken dünyada kesme çiçekler, dış mekân ve iç mekân süs bitkileri olmak üzere 3 gruba ayrılır.

Dış mekân süs bitkileri, içerisinde süs ağaç ve ça­lıları, mevsimlik ve çok yıllık çiçekler, yer örtücü bitkiler, su bitkileri, saz ve bambu türleri, sarmaşık­lar ve süs çimleri bulunur.

Rizom: Toprak altında bulunan, yukarı doğru sürgün, aşağı doğru kök oluşturan yatay toprak altı gövdedir.

Korm: Toprak altında besin depolayıp, düşey yönde büyüyen kısa gövdedir.

Dünyada süs bitkileri üretim alanları (2022) yaklaşık 2 milyon 58 bin hektardır. En fazla üretim alanına sahip olan ürün grubu dış mekân süs bitkile­ri (1 milyon 290 bin ha) olup, bunu kesme çiçek+iç mekân süs bitkileri (735 bin 500 ha) ve çiçek so­ğanları (32 bin 400 ha) izler.

Türkiye 2022 yılında 119 milyon 124 bin dolar değerinde süs bitkileri ihracatı ger­çekleştirmiştir. İhracatımızda en büyük payı kesme çiçekler (49 milyon 497 bin dolar) alırken, bunu sırasıyla dış mekân süs bitkileri (44 milyon 101 bin Dolar), süs amaçlı yosun ve ağaç dalları (13 milyon 112 bin dolar), iç mekân süs bitkileri (6 milyon 536 bin dolar), çiçek tohumları (4 milyon 259 bin dolar) ve doğal çiçek soğanları (1 milyon 622 bin dolar) izler.

Türkiye’de en fazla üretim alanına sahip kesme çiçek türleri sırasıyla karanfil, kesme gül, kasımpatı ve gerbera’dır.

Güller; a) yabani gül türleri ve melezleri, b) eski bahçe gülleri, c) modern güller olmak üzere 3 gruba ayrılır. Kesme güller, modern güller sınıfında yer alır.

Topraksız tarımda yetiştirme ortamı olarak ise ge­nellikle tek başına kokopit (hindistan cevizi lifi) ve kayayünü (rockwool) kullanılır, ancak torf ile be­lirli oranlarda perlit, kum veya pomza karışımları da kullanılır.

Işık: Kesme güllerde optimum ışık intensitesi 30.000-36.000 lükstür.

HPS: Yüksek basınçlı sodyum lamba. Serada kes­me çiçek ve iç mekân süs bitkileri yetiştiriciliğin­de yaygın olarak kullanılır.

Toprakta yetiştirilen güllerde hasat ince dallarda 1-2 göz, kalın dallarda ise 3-4 göz üzerinden yapı­lır. Topraksız yetiştirilen güllerde hasat ise genellik­le 1-3 göz üzerinden yapılır.

Kesme gül yetiştiriciliğinde yaygın görülen has­talıklar; külleme (Spaerotheca pannosa), kurşuni küf (Botrytis cinerea), pas (Phragmidium disciflorum), karaleke (Diplocarpon rosae), mildiyö (Peronospora sparsa) ve kök kanseri (Agrobacterium tumefaciens) ile nematod ve virüslerdir.

İç mekân süs bitkileri sıcaklık isteklerine göre üç gruba ayrılır. Birinci grubu yüksek sıcaklık iste­yen tropikal kökenli türler (Salon sarmaşığı, Eğrel­ti, Antoryum, Guzmanya, Kaladyum, Difenbahya, Phalaenopsis orkidesi vb.) oluşturur.

Stolon: Toprak yüzeyine paralel uzanan, özelleş­miş bir gövde şeklidir. Stolonlar boğumlarından yeni bitkiler oluşturur.

Spor: Başka bir üreme hücresi ile birleşmeden çimlenerek yeni bir canlıyı oluşturabilen, n kro­mozomlu üreme hücrelerine denir.

Doku Kültürü: Doku kültüründe bitkilerin farklı organlarından alınan eksplantlar, steril koşullarda ve özel olarak hazırlanmış büyüme ortamlarında kültüre alınır. Avantajları arasında; hastalıklardan ari, homo­jen, diğer yöntemlerle üretimi zor olan bitkilerin üretilmesi, kısa sürede çok sayıda ve yıl boyu üretim yer alır

Epifit bitkiler: Diğer bazı bitkileri sadece konak olarak kullanıp ve onlara zarar vermeden konum ve destek sağlamak için üzerlerinde büyüyüp gelişen bitkilerdir.

Yer Örtücüler: 30 cm’ye kadar boylanabilen, toprak yüzeyinde yoğun bir bitki örtüsü oluştu­ran, sarılıcı, sürünücü, yayılıcı ve bodur bitkilerdir.