AÖF Soru Bankası
TRM214U · Ünite 7

Su Ürünleri İşleme Teknolojileri ve Güncel Yaklaşımlar

  • 24 soru-cevap
  • Balık Yetiştiriciliği
1

Tarihsel süreçte su ürünlerine verilen önem ne zamanlara dayanır?

Tarihsel süreçteki su ürünlerine verilen önem, söz konusu türlerin insan gıdası olarak kullanımının öneminin anlaşıldığı ta­rihsel süreçlere dayanır. Su ürünlerinin özellikle de balık avcılığının insanlığın ilk uğraşlarından biri olduğu bilinmektedir ve besin toplama ihtiyacında karasal avcılık kadar eskilere dayanmaktadır. Tarih­sel süreç incelendiğinde MÖ 5000 yıllarında tatlı su kitleleri üzerinde konumlanan kamış evlerde bulu­nan ağların kurşun yaka kısmına yerleştirilen pişiril­miş topraktan yapılmış taşlar ve mantar yakasında yer alan ağırlıkça hafif tahtaların yer aldığı bilin­mektedir. Anadolu’da balık türleri ve diğer su ürün­lerinin avcılığının kayıtları sınırlı olmakla birlikte özellikle sahil kesimlerine yakın yerlerde balıkçılıkla ilgili oltalar bulunduğu bildirilmiştir. Osmanlı arşi­vinde saray mutfağında başta balık olmak üzere di­ğer bazı su ürünlerinin yer aldığı dönem Fatih Sul­tan Mehmet Dönemi olmakla birlikte 16. yüzyılın sonlarından başlayarak saray mutfağından gündelik hayata daha çok girmiştir. Farklı hazırlama teknikle­ri ile ilgili kayıtlar incelendiğinde ise ilk olarak 1764 tarihe ait kayıtlarda yılan balığının nasıl kızartılaca­ğı belirtilmiştir. 19. yüzyıla ait tarihi kayıtlarda ise balıkların farklı pişirme teknikleriyle hazırlanması ile ilgili bilgilere rastlanmaktadır. Tarihsel süreçte, sadece beslenme amacıyla yapılan avcılık nedeniyle avlandıkları gün taze olarak tüketilen su ürünleri, teknolojide yaşanan gelişmeler ve artan tüketici bi­lincine bağlı olarak çeşitli işleme yöntemleri ve am­balaj tekniklerinin gelişimi ile farklı su ürünleri gıda maddesi olarak kullanılmaktadır.

2

Ülkemizin su ürünleri açısından zengin olmasında rol oynayan faktörler nelerdir?

Ülkemizin coğrafi konumu gereği, üç tarafının denizlerle çevrili olması, farklı iklim koşullarının hâkim olduğu bölgelerimizde gerek iç sularımızın gerekse deniz sularımızın zenginliği nedeniyle su ürünleri türleri açısından oldukça zengin durumdadır. Gerek coğrafik konumu açısından iki büyük kıtanın kesişme noktasında yer alması ve Kafkas, İrano-Anadolu ve Akdeniz gibi önemli biyoçe­şitlilik sıcak noktalarına hâkim olmaları nedeniyle çok çeşitli hayvansal ve bitkisel türlerin yaşamasına imkân tanımaktadır.

3

Ülkemiz sularının ev sahipliği yaptığı omurgasız canlı türleri hangileridir?

Omurgasız türlerden en önemlileri süngerler, eklembacaklılar (yengeç ve ıs­takoz), sölenterler (mercan, denizanası, hidralar vb.), solucanlar, yumuşakçalar (ahtapot, midye, salyangoz, vb.), eklem­bacaklılar sınıfında yer alan yengeç ve ıstakozun dışında yaklaşık 1000 türü bilinen mürekkep balığı, ahtapot, salyangoz ve midyelerin bulunduğu yumuşakçalar yer almaktadır.

4

Endemik tür ne anlama gelmektedir?

Endemik tür, belirli bir bölgede veya yetiştirilme imkânı bulu­nan, dünyanın başka yerinde yaşama olanağı bulunmayan hayvan/ bitki türü için kullanılan terimdir.

5

Ülkemiz sularında yaşayan endemik balık türleri hangileridir?

Omurgalı hayvanlar açı­sından oldukça zengin olan ülkemizde 60’tan fazla endemik balık türü bulunmaktadır. Bu türlere örnek olarak, Abant Gölü ve Yedigöller’de yaşayan Abant ala­balığı (Salmo trutta abanticus), Cihanbeyli İnsuyu’dan inci kefali (Chalcalburnus taric­hi), Toros Dağları-Köprüçay’dan karabalık (Capoeta antalyensis), Van Gölü’nden bı­yıklı balık (Barbus plebejus ercisianus) ve Beyşehir Gölü’nden inci balığı (Alburnus akili Battalgil) gibi dar yayılımlı endemik ve nesli tehlike altında olan balıklardır.

6

Su ürünlerinin gıda maddesi olarak faydaları nelerdir?

Su ürünleri, içerdikleri yüksek besin değeri ve sağlık açısından sağladığı eşsiz faydalar nedeniyle gıda sektörünün en önemli hayvansal gıda ürünleri arasında sayılmaktadır. Su ürünleri, insan vücudundaki gelişme, büyüme ve onarım gibi yapısal dokuların meydana gelebilmesi için elzem olan temel amino grup asitleri sağlayan yüksek kaliteli bir protein kaynağıdır. Hayvansal proteinlerin kas bü­yümesi, immün sistem ve genel olarak sağlık iyiliği üzerinde etkisi oldukça fazladır. Omega-3 yağ asitlerinin biyoyararlılığının en yüksek formu somon, uskumru ve sardalya gibi yağlı balıklar başta olmak üzere birçok su ürünü türünde bulunmaktadır ve bu elzem yağlar kalp sağlığı, beyin fonksiyonu gelişimi ve vücuttaki iltihap oranının azaltılması ile ilişkilendirilmiştir. Düzenli olarak su ürünleri tüketmek, özellikle çocuklarda ve yaşlı bireylerde hafıza, konsantrasyon ve genel beyin sağlığında iyileşme sağlamaktadır. Ayrıca su ürünleri içerdikleri D vitamini, B12 vitamini, iyot, selenyum ve çinko başta olmak üzere insan sağlığında önemli rol oynayan kemik sağlığı, bağışıklık fonksiyonu, tiroid fonksiyonu ve metabolizmal hastalıklarda önemli rol oynayan çok sayıda vitamin ve mineral açısından zengin bir kaynaktır. Düzenli su ürünleri tüketimi nispeten daha düşük trigliserit seviyesi, gelişmiş kan damarı fonksiyonuna bağlı olarak kalp krizi ve felç riskini azaltmakta ve kardiyovasküler hastalık riskini azaltmaktadır. Su ürünlerinin gıda maddesi olarak kullanı­mının besinsel öneminin yanı sıra dünya çapında birçok kültürel mutfakta merkezi bir rol oynamak­tadır. Bölgelere göre endemik olan su ürünleri tür­lerin sosyokültürel faktörlerin etkisiyle farklı tek­niklerle işlenmesi; kültürel çeşitliliği arttırmaktadır.

7

Glaze ne demektir?

Glaze, dondurulmuş su ürünlerine koruyucu bir buz tabakası uygulanmasını tanımlamak için kullanılan bir terimdir.

8

Hermetik kapatma ne anlama gelir?

Hermetik kapatma, konserve teknolojisinde teneke kutulara dolum yapıldıktan sonra kutu içinde yer alan gıda ürünlerinin dışarıdan hava almaması için basınçla kapatılmasını ifade eden terimdir.

9

Su ürünlerinde uygulanan işleme teknikleri hangileridir?

Dondurma: Su ürünlerinin -20 °C, -40 °C veya -80 °C’lerde dondurulması ile bakteri üremesini ve enzimatik aktivitenin gelişmesini engelleyerek daha uzun süre korunmasında görev alır.

Kurutma: Su ürünlerinde kurutma işlemi temel olarak türlerde yüksek miktarda bulunan nemi ortadan kaldırarak mikrobiyal gelişmeyi önler.

Konserve: Konserve işlemi temel olarak su ürünlerine uygulanan ısıl işlem ve hava geçirmez ambalajlarda hermetik kapatma aşamalarını içerir.

Tuzlama: Tuzun antiseptik özelliğinden faydalanılarak nem oranını azaltmak ve mikrobiyal gelişmeyi durdurmak amacıyla su ürünlerinin tuz ile muamelesi işlemini kapsamaktadır.

Tütsüleme: Su ürünlerinin tütsülenmesinde tuz uygulaması ve farklı ısıl işlemler uygulanarak mikrobiyal gelişimi durdurmasının yanı sıra farklı aromalarda ürün hazırlanmasına imkân sunmaktadır.

Marinasyon: Marinasyon su ürünlerinin asit, tuz, yağ, sos ve baharatlardan oluşan bir çözelti içerisinde olgunlaştırılmasını içerir.

Fermantasyon: Fermantasyon teknolojisi genel olarak balık ve kabuklu türlerden üretilen ezme, sos ve fermente balık ürünleri gibi su ürünleri için kullanılan geleneksel bir işleme yöntemidir.

Pastörizasyon ve sterilizasyon: Yukarıda bahsi geçen işleme tekniklerinin ardından uygun amba­lajlara yerleştirilen su ürünleri, işlenen türün özelliğine, işleme tekniğine ve hedeflenen son ürüne bağlı olarak pastörizasyon veya sterilizasyon işlemeleri uygulanabilir.

10

Su ürünleri işleme yöntemleri, su ürünlerinin kalitesi, güvenliği ve erişiminde hangi faydaları sağlamaktadır?

Su ürünleri işleme yöntemleri, su ürünlerinin kalitesi, güvenliği ve erişiminde aşağıda bahsi geçen çeşitli faydalar sunmaktadır:

Daha uzun raf ömrü: Dondurma, kurutma, konserve ve tütsüleme gibi işleme teknikleri, mik­robiyal gelişmeyi ve enzimatik aktiviteyi durdu­rarak su ürünlerinin bozulmasını engelleyerek raf ömrünü uzatır ve israf edilen hayvansal gıda ürü­nünü azaltır.

Gıda güvenliği: Uygun işleme yöntemleri ile su ürünlerinde en önemli riski oluşturan zararlı bakteriler, parazitler ve toksinlerle kontaminasyon riskini azaltmakta ve tüketiciye güvenli bir gıda sunmaktadır. Ayrıca pastörizasyon ve konserve tek­niğinde uygulanan sterilizasyon gibi ısıl işlemlerle patojenleri yok ederek daha güvenli bir şekilde tü­ketim olanağı sağlar.

Tüketiciye sunulan kolaylık: İşlenmiş su ürün­leri genellikle sadece pişirerek veya doğrudan tüke­time hazır seçenekler ile tüketicilere zaman ve alan anlamında daha fazla kolaylık sağlar.

Sürekli ürün tedariği: Su ürünlerinin işlenmesi, mevsimlere ve bölgelere bağlı olarak yapılan avcılık işlemlerinin korunmasına imkân tanımakta ve böyle­likle tüketiciye ürün arzındaki mevsimsel ve konumsal dalgalanmaların etkisini ortadan kaldırmaktadır.

Piyasada ürün çeşitliliği: Farklı işleme teknikleri uygulanmış su ürünleri, çeşitli tat, aroma, yapısal özellik ve ürün formlarına sahip çeşitli su ürünleri ile gerek iç pazarda gerekse uluslararası alanda su ürünleri üreten bölgeler açısından uluslararası tica­reti kolaylaştırıp ekonomik katkı sunmaktadır.

Değer katkısı: Uygulanan işleme teknikleri, su ürünlerinde lezzet, doku, aroma gibi duyusal kalite parametrelerini geliştirirken, genel kaliteyi de ko­ruyarak değer katmaktadır.

Sürdürülebilir kaynak kullanımı: Su ürünleri­nin işleme teknikleriyle hazırlanıp kalitesinin ko­runması, fizikokimyasal bozulma ve mikrobiyo­lojik bozulmaya bağlı hasat sonrası kayıplar en az seviyeye indirilerek su ürünleri tedarik zincirinde daha fazla verimlilik ve sürdürülebilirlik sağlan­maktadır. Ayrıca su ürünleri işlemeye hazırlık veya işleme yöntemlerinin uygulanması sırasında ortaya çıkan balık kılçığı, balık pulu, balık derisi ve kı­rıntılar, kabuklu türlerde ise kabuk kısmı gibi atık ve yan ürünlerin değerlendirilerek balık unu, balık yağı, kitosan, kolajen gibi ikincil ürünlerin üreti­minde kullanılır. Böylelikle atık üretimi azaltılır ve kaynak kullanımı en üst düzeye çıkarılır.

11

Dondurma teknolojisi nasıl bir avantaja sahiptir?

Dondurma teknolojisi avcılığı yapılan su ürün­leri türlerinin düşük sıcaklıklarda kalite, lezzet baş­ta olmak üzere duyusal özellikler ve insan sağlığı üzerinde herhangi bir risk oluşturmadan güvenli bir şekilde tüketilmesini sağlayan bir dizi aşamayı kapsamaktadır. Dondurulmuş su ürünleri teknolo­jisindeki ve ambalaj sektöründe yaşanan gelişmeler, dondurulmuş su ürünlerinin kalitesini ve raf ömrü­nü iyileştirmeye devam etmekte ve dondurulmuş su ürünleri dünyanın dört bir yanındaki tüketiciler için uygun ve besleyici bir seçenek hâline getirmektedir.

12

Don yanığı nedir?

Don yanığı, dondurulmuş su ürünlerine havayla temas veya sıcaklıkta yaşanan dalgalan¬malar neticesinde su ürünlerinin yüzeylerinde meydana renk kayıpları gözlenen olayı tanım¬lamak için kullanılan bir terimdir.

13

Kurutma teknolojisinin avantaj ve dezavantajları nelerdir?

Kurutma teknolojisinin, ekonomik ve kolay uygulanabilir olması, kurutulmuş su ürünlerinin kolay taşınması, besin ve kalori oranlarında aynı ağırlıktaki yaş üründen daha zengin olması gibi avantajları vardır. Bu avantajlarının yanı sıra kurutulmuş su ürünleri genellikle yüksek sodyum içeriği veya kurutma aşamasında yapılan yanlışlıklar özellikle balık türlerinde histaminlerin varlığı gibi potansiyel sağlık riskleri mutlaka göz önünde bulundurmalıdır.

14

Gıdalarda konserve teknolojisinin kullanılmaya başlanması ne zamanlara dayanır?

 Gıdaların konserve teknolojisi ile hazırlanıp işlenmesi ve depolanmasının keşfi 1800’lü yıllarda askerî kullanım amacıyla gıda ürünlerini balmumu veya mantarla kapattığı cam kavanozlarda uzun süre depo­lamayı başaran Fransız şef Nicolas Appert’e aittir. Yıllar içerisinde gıda ürünlerinin kalay kaplı demir ku­tularda depolanması fikri üzerine odaklanıp ticari çözümlerin geliştirilmesi ile devam etmiştir. 19. yüzyı­lın başlarında Avrupa ve Amerika’da su ürünleri türlerinin konservelerinin ticarileşmesine ve teknolojik atılımlar yapılmıştır. Uzun süreli raf ömrü imkânı sağlayan konserve teknolojisinin tüketiciler tarafından kabul görmesinin ardından konserve su ürünleri yaygın olarak kullanılan ton balığı, somon ve sardalya gibi balıklarının yanı sıra karides, yengeç ve istiridye gibi kabuklu su ürünlerini de içerecek şekilde genişlemiştir.

15

Su ürünlerinin konserve teknolojisi ile işlenmesi sırasında izlenen adımlar nelerdir?

Su ürünlerinin konserve teknolojisi ile işlenmesi hijyen ve sanitasyon kurallarının maksimum seviyede uygulandığı bir dizi aşama içerir:

  1. Su ürünlerinin hazırlanması: Avlanıp, soğuk zincir altında işletmeye getirilen su ürünleri türlere bağlı olarak temizleyerek, bağırsaklarını çıkararak veya ayıklanıp kabuklarını gerektiği gibi uzaklaş­tırarak hazırlaması aşamasıdır.
  2. Porsiyonlama ve konserve iç dolgu sıvısının hazırlanması: Su ürünlerinin türüne ve istenen nihai ürüne göre değişmekle birlikte, su ürünleri uygun boyutlarda porsiyonlanır, daha sonra konservede balık ya da kabuklu türleri ile birlikte, işlenecek dolgu sıvısı olarak adlandırılan su, salamura suyu veya yağ içeren bir sıvılar hazırlanır.
  3. Konserve kutuların doldurulması: Önceden sterilize edilip soğutulan konserve kutular içerisine ha­zırlanan su ürünleri, dolgu sıvıları ve isteğe göre farklı sebze ve gıda bileşenleri eklenebilir. Konserve işlemi sırasında termal etki ile genleşme gözleneceğinden kutunun üst kısmında bir miktar tepe boşluğu bırakılmalıdır.
  4. Konserve kutuların hermektik kapatılması: Uygun miktarda tepe boşluğu bırakılan kutular daha öncesinde steril edilen kapaklarla dışarıdan içeriye çift yönlü hava girişini engelleyen hermetik ka­patma ile kapatılır. Hermetik kapatma otomatik konserve kapama makinesi adı verilen basınçlı bir kapama makinesinde yapılır, en önemli avantajı kontaminasyonu önlemesidir.
  5. Isıl İşlem: Hermetik kapatılan kutular daha sonra 116°C ila 121°C aralıklarında otoklav içinde sterilizasyon işlemine tabi tutulur. Sterilizasyon işlemi ile patojen bakterilerin elemine edilmesi sağlanır.
  6. Soğutma ve Kontrol: Isıl işlemin ardından fiziki olarak hasar veya çöküntü, ya da sızdırma kusurları açısından kontrol edilen konserveler soğumaya bırakılır.
  7. Etiketleme ve Depolama: Soğutma işleminin ardından konserve su ürünlerinin etiketine işle­me tarihi ve son kullanma tarihi, konserve kutusu içi malzemeleri olmak üzere ürün bilgileriy­le etiketlenmektedir.
16

Su ürünlerinin konserve edilmesi endüstriyel ve gıda sağlığı açısından hangi faydalar sağlamaktadır?

Su ürünlerinin konserve edilmesi endüstriyel ve gıda sağlığı açısından çeşitli faydalar sağlamaktadır: Uygun şekilde konserve edilen su ürünleri herhangi bir soğutma işlemine ihtiyaç duymadan uzun zaman depolanabilir, böylelikle uzatılmış raf ömrü sağlanmış olur. Konserve kutuların içerikleri farklı sebze, hu­bubat ve baharat katkıları ile farklı ürün yelpazesi sunmaktadır. Yalnızca balık ve kabuklu türleri içeren konserve su ürünleri salatalar, makarna, çorba ve güveç gibi birçok yemeklerde kullanılarak, söz konusu ürünlerin lezzet, doku ve besinsel profillerini geliştirmektedir. Diğer su ürünleri işleme tekniği gibi yıl boyu bulunabilirlik, kolay taşınabilirlik ve ekonomik faydalar sağlamaktadır.

17

Tuzlama teknolojisinde işlem basamakları nelerdir?

 Tuzlama teknolojisinde birinci işlem basamağı; kullanılacak su ürünlerinin temizlenmesidir. Daha sonra su ürünlerinin tuzla teması sağlanmaktadır. Tuzlama direk olarak kuru tuzla yapılabildiği gibi sıvı tuz çözeltisi ile de yapılabilmektedir. Kuru tuzlamada iç ve dış kısmının tuzun ovularak tam nüfus etmesi sağlanır, sıvı tuzlamada ise genellikle su ve tuzdan oluşan, bazı özel durumlarda şeker, baharatlar, aroma verici ve diğer katkı maddeleri de içeren tuzlama çözeltisi, deniz ürünlerini tuzlamak için kullanılacak olan sıvı ortamı­dır. Daldırma solüsyonu veya püskürtme yöntemi ile uygulanabilir. Gerek kuru gerekse sıvı tuzlamada su ürünlerinin tuz ile teması için kullanılan su ürününün türüne, boyutuna ve tuzlama yoğunluğuna bağlı olarak değişen bekletme süreleri gereklidir.

18

En yaygın olarak tütsülenen su ürünleri nelerdir?

En yaygın olarak tütsülenen su ürünleri türleri somon, alabalık, mezgit ve uskumru gibi balıklar, karides, istiridye ve deniz tarağı gibi kabuklu deniz ürünleri ve bazı yumuşakça türleridir.

19

Marinasyonda en yaygın kullanılan türler hangileridir?

Marinasyonda en yaygın kullanılan türler so­mon, ton balığı ve morina gibi balık türleri, ka­rides, ıstakoz, yengeç gibi kabuklu su ürünleri ve kalamar ve ahtapot gibi yumuşakçalardır.

20

Su ürünleri marinatları nasıl kategorize edilir?

Su ürünleri Marinatları genel olarak 3 grupta kategorize edilir:

  1. Soğuk marinatlar: Herhangi bir ısıl işlem uygulanmayan sadece balık, kabuklu veya yumuşakçalarla birlikte, asetik asit ve tuz çözeltisi içerisinde olgunlaştırılan marinatlar.
  2. Pişirilmiş marinatlar: Marinatların 85 ºC’de asetik asit ve tuz çözeltisinde bekletildiği bu sayede birçok bakteri ve enzimin inaktive olduğu marinasyon çeşididir.
  3. Kızartılmış marinatlar: Asetik asit ve tuz çözeltisinde marine olan su ürünlerinin son ambalaja gir­meden önce kızartma işlemi uygulanan marinatlardır, ısıl işlemle birlikte enzim inaktivasyonu ve mikrobiyal gelişim durur.
21

Su ürünlerinde fermantasyon işlemi nasıl gerçekleşir?

Su ürünleri için fermantasyon işlemi, temel olarak laktik asit bakterileri yardımıyla su ürünlerindeki proteinleri ve karbonhidratları parçalayan, lezzet gelişimine ve kalitenin korunmasında rol oynayan tuza toleranslı bakteri ve mayaların etkisi ile gerçekleşmektedir.

22

Fermente su ürünleri nelerdir?

Balık sosu: Balık sosu üretimi birkaç ay ile bir yıla kadar süren mayalama işlemi ile gerçekleşmekte bu süreçte enzimler ve mikroorganizmaların balık proteinlerini parçalayıp denatüre ettiği ve amino asitlerin serbest kalmasını sağlayarak umami tadın ortaya çıkmasını sağlar.

Fermente su ürünleri ezmesi: Avlana balık veya karideslerin öğütüldükten sonra tuz ve bazen pirinç veya diğer tahıllar yardımıyla fermente edilmesiyle üretilmektedir.

Fermente Karides ve İstiridye: Karidesin tuzlanmasının ardından mayalanması ve umami lezzetini arttırılması ile çorbalar, kızartmalar ve daldırma sosları gibi farklı gıda ürünleri ile birlikte kullanılır.

Geleneksel fermente su ürünleri: Fermente edilmiş Baltık ringa balığının temizlenmesinin ardından birkaç ay boyunca mayalanması için yüksek tuz içeriğine sahip fıçılara yerleştirilip fermente edilmesine da­yanan bir İsveç lezzeti olan Surströmming, keskin kokuya sahiptir ve genellikle ekmek, patates ve soğanla birlikte tüketilir. Geleneksel bir Çin yemeği olan ve Suan Cai Yu olarak bilinen lahana turşusu balığının baharatlarla yapılan ekşi bir et suyunda pişirilmiş balık filetoları içermektedir.

23

Su ürünleri işleme tekniklerinde güncel yaklaşımlar nelerdir?

Su ürünleri işleme tekniklerinde güncel yaklaşımlar şunlardır:

  1. Yüksek Basınçlı İşleme (HPP): HPP, su ürünlerinde patojenlerin uzaklaştırılmasına, raf ömrünün uzatılmasına ve doku, lezzet ve besin maddeleri gibi kalite özelliklerinin korunmasına yardımcı olan yüksek basınca tabi tutulmasını ile uygulanan bir yöntemdir.
  2. Elektroporasyon: Elektroporasyon, kısa elektrik darbelerine bağlı olarak hücre zarlarında oluşan geçici gözenekler yardımıyla tuzlama tekniklerinde tuzlu suyun daha iyi nüfuz etmesi ve marinas­yom işlemlerinde lezzet geçirgenliğini arttırmaktadır.
  3. Sous vide teknolojisi: Su ürünlerini hassas sıcaklık kontrolü yapılarak balık, karides, ıstakoz ve de­niztarağı gibi türlerin bazı baharatlar, narenciye kabuğu rendesi ve çeşniler ilave edildikten vakum paketlemeye uygun bir torbaya yerleştirilmesi ve vakum ambalajlama aşamalarını içermektedir. Daha sonrasında işlenecek türe bağlı olarak değişen sıcaklık uygulamaları içermektedir.
  4. Ultrason İşleme: Ultrason dalgaları ile su ürünlerini yumuşatarak, biyoaktif bileşiklerin ekstraksi­yonunu kolaylaştırmak ve sonrasında salamura ve marinasyon gibi işleme teknikleri uygulanırken kütle transferini artırmak amacıyla uygulanmaktadır.
  5. Darbeli elektrik alanı (PEF): İki elektrot arasına yerleştirilen su ürünlerine yüksek voltajlı elektrik alanlarının kısa zaman aralıklarında darbelerinin uygulanmasını içermektedir. Oluşan bu darbeler, su ürünlerinin hücre zarlarında geçici gözenekler oluşturulmasını ve hücre içi bileşenlerin (aromalar gibi) daha verimli ekstraksiyonunu sağlamaktadır.
  6. Darbeli Işık Teknolojisi: PL teknolojisi, su ürünlerinin yüzeyindeki mikroorganiz­maları ve enzimleri inaktive etmek için kısa süreli yüksek yoğunluklu ışık darbelerinin kullanılması esasına dayanır. Yoğun ışık patlamaları mikroorganizmaların DNA ya­pılarını bozarak inaktivasyon sağlar.
  7. 3 Boyutlu Baskı: Diğer gıda ürünleri gibi henüz deneysel aşamada olan 3 boyutlu uyumlu yazıcı ile doku, lezzet ve besin içe­riği istenilen özelliklerde ayarlanabilen çok fonksiyonlu su ürünleri üretilerek işleme teknolojilerinde önemli uygulamalardan biri olarak görülmektedir.
24

Su ürünleri işleme tekniklerindeki güncel yakla­şımlardan hangi faydalar beklenmektedir?

Su ürünleri işleme tekniklerinde güncel yakla­şımlar sayesinde aşağıdaki faydalar beklenmektedir:

  1. Aşırı avlanma ve çevresel etkilerle ilgili en­dişelerin artmasıyla gelecekte su ürünleri işleme tekniklerinin daha fazla kaynakta sürdürülebilirliğe odaklanması öngörül­mektedir. Söz konusu kaynak kullanımı işleme atıklarının azaltılması, işleme yön­temleri uygulanırken enerji tüketiminin en aza indirilmesini ve daha çevre dostu işleme yöntemlerinin kullanılması gibi uygulama­ları içermektedir.
  2. Teknolojinin gelişmesine bağlı olarak oto­masyon ve robotik teknolojilerin su ürünleri işlemede daha fazla yer alması ve böylelikle verimliliğin artmasına ve iş gücü maliyetle­rinin azalmasına imkân sağlayan tamamen ya da büyük oranda otomatik olan ayıkla­ma, kesme ve paketleme ünitelerini içeren kısımları içerebilecektir.
  3. Yukarıda bahsi geçen güncel ve yenilikçi iş­leme yöntemlerinin uygulanmasıyla kimya­sal kullanımına olan ihtiyacı mümkün olan en az seviyeye indirerek su ürünlerinin ka­litesini, güvenliğini ve raf ömrünü artırmak için olanaklar sunmaktadır.
  4. Sürdürülebilir kalkınma hedefleri kap­samında döngüsel ekonomi girişimlerini benimseyen yeni nesil su ürünleri işleme tekniklerinin uygulanmasıyla biyoenerji, biyoplastikler ve nutrasötikler gibi katma değerli ürünler kaynak verimliliğini en üst düzeye çıkarmaya ve atıkları en aza indir­meye odaklanmaktadır. Geleneksel balık­çılık uygulamalarında yaşanabilecek olası endişelerle birlikte, deniz yosunu ve alg tür­lerinin farklı biyoteknolojik uygulamalarla alternatif protein kaynaklarına yönelim ol­ması beklenmektedir.
Ünite 7 sorularını uygulamada çözBu ünitenin çıkmış ve deneme soruları, şıkları ve cevap açıklamaları uygulamada.Uygulamada aç