Pazarlamanın Kuramsal Çerçevesi ve Gelişimi

Dünyada Sanayi Devriminden sonra her alandaki ilerlemeler pazarlamada da üretim ve satış anlayışından tüketici ve değer odaklı anlayışa geçilmesine, günümüzde geleneksel pazarlama yöntemlerinden yeni nesil pazarlama yönetimi ve teknolojilerine geçişin hızlanmasına neden olmuştur.

Neolitik Çağda yerleşik hayata geçilmesi ve tarımsal faaliyetlerin ortaya çıkması (Tarım Devrimi) insanlık ve ekonomi tarihi için önemli bir dönüm noktasıdır.

Türk Dil Kurumuna göre pazarlama, bir ürünün, bir malın, bir hizmetin satışını geliştirmek amacıyla tanıtmasını, paketlenmesini, satış elemanlarının yetişmesini, piyasa gereksinimlerinin belirlenmesini ve karşılanmasını içeren etkinliklerin bütünü olarak tanımlanmaktadır (TDK, 2023).

Tüketicilerin ihtiyaçlarını sınıflandırmak amacıyla “İhtiyaçlar Hiyerarşisi Piramidi” Abraham Maslow tarafından geliştirilmiştir.

Piramitte ihtiyaçların beş kademede öncelik sıralaması görülmektedir. Bunlar, öncelikle fizyolojik ihtiyaçlar (nefes alma, yemek, içmek, barınma gibi), ikinci aşamada güvenlik ihtiyaçları (beden, iş, kaynak, ahlak, aile, sağlık ve mülkiyet güvenliği), üçüncü aşamada ait olma, sevgi, ait olma ihtiyaçlar (arkadaşlık, aile), saygınlık gereksinimi (öz saygı, öz
güven, başarı, başkalarına saygı duymak, başkaları tarafından saygı duyulmak) ve kendini gerçekleştirme gereksiniminden (erdemli, yaratıcı, içten, problem çözücü, önyargısız ve hakikatleri kabul eder olmak) meydana gelmektedir.

Pazarlama hizmetlerinde ana hizmetler, toplama, işleme ve dağıtım işlevlerini kapsamaktadır.

Yardımcı hizmetler hasat, standardizasyon, kalite kontrolü, ambalajlama ve etiketleme, fiyat oluşumu, taşıma, depolama, satış, kayıt tutma, riskin göze alınması, muhasebe işlerinin yapılması, satış geliştirmeden oluşmaktadır.

Pazarlama faaliyeti ile gerçekleşen faydalılıklardan ilki olan yer faydalılığı, üretilen ürünlerin yerinin değiştirilmesini, yani üretim alanından ihtiyaç sahiplerine ulaştırılmasını ifade eder.

Örümcek Ağı Teoremi: Teorem, tarımsal ürünlerde üreticilerin geçen yılın fiyatlarına göre bu yılın üretimini, bu yılın fiyatlarına göre de bir sonraki yılın üretim miktarını belirlediğini açıklamaktadır. Böylece yıllar itibarıyla arz-talep dengesi etrafında fiyat dalgalanmaları görülmektedir. Örnek: Qarz2024=f (F2023) (Q:Arz miktarı, F:Fiyat).

Pazarlamada yaratılan üçüncü faydalılık, mülkiyet faydalılığıdır. Bu faydalılık, pazarlama kanalında ürünün el değiştirmesi yani, pazarlama hizmetlerinden satış hizmeti ile ortaya çıkar. Örneğin süt sığırcılığı yapan bir yetiştiricinin elde ettiği sütü toplayıcıya satması, bir tüccarın çiftçiden buğday alması ya da tüketicinin mağazadan bir giysi alması durumunda mülkiyet el değiştirmekte ve mülkiyet faydalılığı yaratılmaktadır.

Şekil faydalılığına domatesin salçaya ya da domates suyuna, sütün peynire ya da süt tozuna işlenmesi, pamuğun bir tekstil ürününe dönüşmesi ile ürünün şeklini değiştirerek başka bir ürüne dönüştürülmesi örnek verilebilir.

İşletmelerde üretim ve pazarlama faaliyetlerinin kurgulanması, yürütülmesi ve denetimini içeren periyoda, pazarlama süreci denilmektedir.

Mikro İşletme Çevreleri: Örgüt, Tedarikçiler, Pazarlama aracıları, Müşteriler, Rakipler, Kamuoyu gruplarından oluşmaktadır.

Klasik pazarlama karması; ürün (Product), fiyat (Price), dağıtım/yer (Place) ve promosyon (Promotion) unsurlarından oluşmakta ve bu kelimelerin İngilizce karşılıklarının ilk harfleri esas alınarak 4P şeklinde kullanılmaktadır. 

Ürün yaşam eğrisi, piyasaya sunulan ürünün satışlarının zamanla değişimini yansıtmaktadır.

Ürünlerin piyasaya sunulduktan sonra giriş, gelişme, olgunluk ve gerileme şeklinde dört evrede yaşamlarını tamamladığı varsayılmaktadır.

Pazarlama marjı: Pazarlama marjı, üretici ile perakende fiyat arasındaki farktır, masraf ve karı kapsamaktadır.

Yeni ürünleri pazarda başarısız kılabilecek unsurlar mümkündür. Bunlar aşağıdaki gibi sıralanabilir: 

1. Rekabetçi bakışın olmaması
2. Rakiplerin tepkileri
3. Ürün/firma konumlandırma hataları
4. Ürünün beklentileri karşılamaması
5. Algılanan fiyat/kalite uyumsuzluğu
6. Pazar araştırma ve sonuçlarının doğru değerlendirilmemesi
7. Hatalı dağıtım sistemi tercihi
8. Pazardaki risk ve belirsizlikler
9. Maliyet öngörülerindeki hatalar

Sofalising: İnsanların evlerinde televizyon izlerken çevrimiçi olarak izledikleri hakkında
arkadaşlarıyla ya da yabancılarla görüş alışverişinde bulunmasıdır.