Web Grafik Tasarımının Temelleri

Bilişim: Bilgisayar bilimi olarak kısaca tarif edebileceğimiz bilişim; bilgisayar teknolojilerinin toplumsal hayatın her alanında iletişim amacıyla kullanılması, bilimsel bilginin elektronik aygıtlar ve özellikle bilgisayarlar tarafından işlenmesi üzerine kuramsal bilgi ve pratik teknikleri araştıran bilim dalıdır.

İnternet ve World Wide Web terimleri gündelik hayatta genellikle birbirinin yerine kullanılan kavramlardır. Ancak, iki terim aynı şeyi ifade etmez.

İnternet, telekomünikasyon ve optik ağ aracılığıyla birbirine bağlanmış, küresel bilgisayar ağları sistemidir.

Buna karşılık, World Wide Web, köprüler (hyperlinks) ve URI’ler (Uniform Resource Identi- fier) ile birbirine bağlanan küresel bir belge ve diğer kaynaklar topluluğudur.

URL (Uniform Resource Locator): İnternetteki bir kaynağı bulmak için kullanılan benzersiz bir tanımlayıcıdır. URL’ler, bir web tarayıcısına bir kaynağı nasıl ve nereden alacağını söyleyen bir protokol ve alan adı dahil olmak üzere birden çok bölümden oluşur.

Tim Berners-Lee

Geocities internet kullanıcılarına ücretsiz ana sayfalar oluşturma fırsatı vermiştir. Geocities’in bu hizmeti, web tasarımı anlamında da önemli bir dönüm noktası olmuştur. Bunun nedeni ilk kez teknik bil- gi sahibi olmayan internet kullanıcılarının da kendi web sitelerini kolayca oluşturabilmelerini sağlamasıdır.

JavaScript temel olarak durağan yani statik bir web sayfasını ziyaret eden kullanıcının her istekte bulunduğunda yeni bir sayfanın yüklenmesini beklemek zorunda kalmadan, etkileşime girebileceği bir sayfaya dönüştürür. Yeni komut dosyası teknolojisi, açılır menüler ve web sitelerine gömülü formlar gibi etkileşimli ögelerin kullanımı bu dil sayesinde gerçekleşir. JavaScript’in sayfaların yeniden yüklenmesi için bekletmemesi, açılır kapanır menüleri, formları sayesinde kullanıcı etkileşime girdiği arayüzü ilk kez sezgisel olarak kullanmaya başlar. Web sitelerine görsellerin, yüksek doygunlukta renkli ögelerin eklenmesi ve çeşitli teknolojiler sayesinde sayfalarda gezinmenin hızlanmasını bir sonraki aşamada video, animasyon gibi hareketli görüntü ve seslerin de olduğu daha dinamik web site tasarımları takip etmiştir.

Program, o zamanlar popüler olan Netscape Navigator ve In- ternet Explorer’da FutureSplash Viewer eklentisiyle oynatılabilecek vektör animasyonları oluşturmak için kullanılmıştır. Bu yenilikçi teknoloji, web tasarımcılarına animasyon, video ve sesi entegre ederek daha dinamik web siteleri oluşturma özgür- lüğü vermiştir. Çoklu ortamın zengin özelliklerini tasarımcılara ve kullanıcılara sunan ve heyecanla karşılanan flash teknolojisi web grafik tasarım tarihinde pek çok yaratıcı projenin olduğu bir döneme imza atmıştır. Web tasarımına hareketli çerçeveler, yanıp sönen görsel ögeler ve animasyonlar ekleyen bu teknolojinin dezavantajı kullanıcılardan sürekli doğru, güncel flash teknolojisini tarayıcılarına yüklemelerini istemesi olmuştur.

Dijital teknolojilerin yaygınlaşmasıyla birlikte kullanıcı deneyim tasarımı kendi başına bir tasarım alanı hâline de gelmiştir. Te- mel olarak; User Experience UX, kullanıcıların sade- ce dijital arayüz deneyimini değil aynı zamanda be- lirli bir amaca ulaşmak için kullanılan ürün, hizmet ya da sistem deneyimini de kapsar.

Kitapta etkileşimli sistemlerin tek başlarına ve birlikte zihinsel çalışmalarına nasıl yardımcı olabileceğine odaklanan ufuk açıcı bilgileri paylaşılır. Bu kitap da İnsan- Makine Etkileşimi üzerine yazarlar yaptıkları çalışmaları, gözlemleri sonrası ortaya çıkan, tasarımcıların, yaratıcıların ve etkileşimli sistem kullanıcılarının karşı karşıya olduğu merkezi sorunlar, sorular ve karmaşık çözümler için yeni bir haritasını tanımlar. Kitap o dönemde sadece tasarımcılar için bir nasıl yapılır kitabı olarak değil, kullanıcı merkezli sistem tasarımı hakkında “hareket etmemiz gereken yeni yönleri türeteceğimiz” (Norman vd., 1986, s. 2) yeni düşünme yollarına yönelik bir rehber görevi de görmektedir.

Açık kaynak kodlu yazılım (Open-so- urce software): Yaratıcısının, kaynak ko- dunun telif hakkı sahibinin, yazılımı diğer kullanıcılara inceleme, kullanma, gerek- tiğinde değiştirme, dağıtma haklarını ve izinlerini verdiği özel bir lisans kapsamın- da yayımlandığını ifade eder

Oxford Sözlüğü akıllı telefonu; küçük bir bilgisayarın bazı işlevlerine de sahip olan cep telefonu olarak tanımlar (http 4). Bir cep telefonunun “akıllı” kabul edilebilmesi için internet bağlantısı olmalı ve örneğin elektronik posta alışveriş yanı sıra web sitelerine bağlanma ve mobil uygulamaları çalıştırma gibi özellikleri olması beklenir.

IBM Simon, e-posta gönderme ve alma yeteneği ve dokunma- tik ekran gibi özelliklerle kendisinden önceki nesil telefonlardan ayrılmıştır

Web 1.0’ın temel özellikleri:

• Metin ve resim içeriğiyle dolu statik web sayfaları

• Web siteleri, Web Sunucusu yöneticileri tarafından barındırılması

• Web düzenleri, HTML sayfaları kullanılarak statik olarak oluşturulması

• Tüm Web içerikleri tüm tarayıcılarda aynı şekilde görüntülenememiştir.

• Kullanıcı, güncellenen içeriği görmek için içeriğin sayfalarını yenilemek zorunda kalmıştır.

• Web teknolojileri HTML, PHP, ASP, JSP idi.

• Herhangi bir cihazdan, her yerden ve her zaman erişilebilen modern ve duyarlı Web

• Çeşitli veri kaynaklarından otomatik içerik güncellemeleri içeren dinamik web sayfaları

• Modern web teknolojileri HTML 5, CSS ve JavaScript, yerel mobil çerçeveler ve kar- ma Web çerçeveleri

• Sosyal medya platformları
• Bulut bilişim platformları
• Çeşitli ileri teknolojilere giriş
• Akıllı cihazlar, akıllı arabalar ve akıllı evler • Nesnelerin interneti ve Her Şeyin İnterneti

Kullanıcı arayüzü tasarımı (User Interfa- ce Design-UI); belirli bir sistem, hizmet ya da ürün için kullanıcıların beklenen algılarını ve deneyimlerini gerçekleştirebilecekleri arayüzün tasarlanmasıdır.

Arayüz: Bilgisayar bilimlerinde arayüz; bir bilgisayar sisteminin iki veya daha fazla ayrı bileşeninin bilgi alışverişinde bulunduğu ortak alandır. Bilgi alışverişi; yazılım, bilgisayar donanımı, çevresel aygıtlar, insanlar ve bunların kombinasyonları arasında olabilir

Görsel algı; insan gözünün çevredeki nesneler tarafından yansıtılan, görünür spektrumdaki ışığı kullanarak fotopik görüş (gündüz görüşü), renkli görüş, skotopik görüş (gece görüşü) ve mezopik görüş (ala- cakaranlık görüşü) yoluyla çevreyi yorumlama yeteneğidir. Çevreyi görsel olarak algılama bir kişinin ne kadar net gördüğünü ifade eden görme keskinliğinden farklıdır. İnsanlar çevreyi çok net görseler dahi, görsel algılama ile ilgili sorunlar yaşayabilirler.

Grafiksel kullanıcı arayüzü: Bir sistemle etkileşimi yönetmek için simgeler, menüler kullanan grafik tabanlı bir işletim sistemi arabirimidir.

• Görüntüde kalite kaybı olmadan ölçeklenebilir olma

• Kalite kaybı olmadan sıkıştırılabilir olma

• Vektör tabanlı görüntülerin küçük dosya boyutuna sahip olmaları