VBA Formları Oluşturmak

Excel’in form oluşturma yetenekleri, üç ana kategoride incelenebilir: Bunlar veri formları, çalışma sayfası formları ve VBA kullanıcı formlarıdır.

Veri formları, Excel’in yerleşik veri yönetim araçlarından biridir ve temel veri yönetim işlemleri için kullanılır.

Veri formu, Microsoft Excel’de bir aralıkta veya tabloda bulunan verileri daha rahat bir şekilde görüntülemek ve düzenlemek için kullanılan bir araçtır; verilerin sütun sütun elle girilmesinden ziyade kullanıcıya sütun başlıklarını etiket olarak sunan bir dizi metin kutusu aracılığıyla daha kolay ve verimli bir veri girişi deneyimi sağlar.

Diğer form türleriyle karşılaştırıldığında VBA kullanıcı formlarının sunduğu en büyük avantajlardan biri, kullanıcı deneyimini en ince detayına kadar şekillendirme
imkânıdır. Her bir denetim ögesi (metin kutuları, düğmeler, açılır listeler, vb.) VBA kodu ile programlanabildiğinden formların tamamen dinamik hale getirilmesi mümkündür. Ayrıca VBA kullanıcı formları yalnızca Excel ile sınırlı kalmayıp diğer Microsoft Office uygulamaları ve harici veri kaynaklarıyla da entegre olabilme avantajına sahiptir.

VBA kullanıcı formlarının bazı dezavantajları da bulunur. Özellikle VBA formların oluşturulması ve yönetimi, Excel’in diğer form türlerine kıyasla daha fazla teknik bilgi ve programlama becerisi gerektirir.

İlişkili denetimleri isteğe bağlı bir etiketle birlikte dikdörtgen içinde tek bir görsel birimde gruplandırır. Genelde seçenek düğmelerini, onay kutularını veya yakın ilişkili içerikleri gruplandırmak için tercih edilir.

Kullanıcıların belirli bir eylemi tetiklemesine olanak sağlar. Bir kullanıcı tarafından tıklandığında önceden tanımlanmış bir VBA yordamını çalıştırır.

MSForms denetimleri olay temelli çalışır. Kullanıcı bir düğmeye tıkladığında, metin kutusuna veri girdiğinde veya bir liste kutusundan seçim yaptığında bu olaylar VBA aracılığıyla işlenir. Bu sayede, kullanıcı etkileşimlerine göre dinamik ve işlevsel formlar oluşturulabilir. Denetimlerin görünümleri ve işlevsellikleri özelleştirilebilir.

Excel VBA’da kullanılan özel bir denetimdir ve kullanıcının doğrudan Excel çalışma sayfasındaki hücre aralıklarını seçmesine olanak tanır. Formun içinden bir hücre ya da hücre aralığını seçip referans olarak kullanmak istediğinizde faydalıdır. Genellikle veri analizi ve çalışma sayfası işlemlerinde kullanıcıya hücre aralığı seçtirmek için kullanılır.

Excel’deki çizim aracı nesneleri şekiller, grafikler, WordArt, SmartArt ve resimlerdir. 

Form tasarımında dikkat edilmesi gereken noktalar şu biçimde ifade edilebilir: Basitlik ve düzen, denetimlerin düzenli ve simetrik bir şekilde hizalanması, görsel hiyerarşi, hata olasılığını en aza indirmek ve formun yazdırılabilirliği.

Izgara çizgilerini açmak veya kapatmak için şu adımları izleyebilirsiniz:

1. Excel şeridinde Görünüm sekmesine tıklayın.
2. Izgara Çizgileri (Gridlines) seçeneğini tıklayın.

Form denetimlerini düzenlerken daha rahat çalışabilmek için Geliştirici sekmesinde Tasarım Modu (Design Mode) düğmesine tıklayabilirsiniz.

İşlevselliği etkileyen en önemli unsur, denetimlerin olay temelli yapısıdır.

Spin Button, özellikle sayısal veri girişlerini kontrol etmek, belirli aralıklarla veri artırmak ya da azaltmak için idealdir.

“Çalışan” birleşik giriş kutusunun doğru çalıştığını kontrol etmek için; Geliştirici sekmesinde Tasarım Modu seçeneğine tıklayarak tasarım modunu kapatın. Denetimin sağında yer alan üçgene tıklayarak listeyi açın. 

“Cinsiyet” seçenek düğmelerinin doğru çalıştığını kontrol etmek için; Geliştirici sekmesinde Tasarım Modu seçeneğine tıklayarak tasarım modunu kapatın. Kadın/Erkek seçeneklerine tıklayın. Aynı anda yalnızca bir seçenek düğmesinin işaretlenip işaretlenmediğini gözlemleyin.

“Çalışma Durumu” onay kutularının doğru çalıştığını kontrol etmek için; Geliştirici sekmesinde Tasarım Modu seçeneğine tıklayarak tasarım modunu kapatın. Onay kutularına tıklayın. Aynı anda birden fazla seçenek düğmesinin işaretlenip işaretlenmediğini gözlemleyin.

VBE’de yeni bir kullanıcı formu oluşturduğunuzda Excel nesne modelinin bir parçası olan UserForms koleksiyonuna yeni bir UserForm nesnesi eklenir. UserForms koleksiyonu, bir Excel uygulamasında oluşturulmuş ya da yüklenmiş olan tüm kullanıcı formlarını barındırır.

VBA Nesne Modeli içerisinde UserForm’la bağlantılı tüm bileşenleri (kütüphane, sınıf, koleksiyon, özellik, yordam, olay, vb.) incelemek için
Object Browser (Nesne Gezgini) penceresini kullanabilirsiniz.

Bir kullanıcı formunu biçimlendirmek için hem Visual Basic Editör
arayüzü hem de VBA kodları kullanılabilir.

VBE’de kullanıcı formlarına yeni denetimler eklemek için Toolbox (Araç Kutusu) kullanılır.

Form tasarımı çoğunlukla denetimlerin yerleşimi, boyutu, yazı tipi, rengi gibi görsel özellikleriyle ilgilidir.