Planlar, Hazırlanması ve Yürürlüğe Girmesi

Planlama kavramı, belirlenen hedeflere ulaşmak için bazı hazırlıkların ve seçimlerin yapılması ve sonuçta kararlara varılması sürecini ifade eder.

Türkiye’de Planlı Döneme 1963 yılında hazırlanan 1. Beş Yıllık Kalkınma Planı ile geçilmiştir.

Türkiye’de plan türlerini niteliklerine göre sosyoekonomik planlar ve fiziki planlar olarak 2 grupta irdelemek mümkündür.

Kalkınma planları, ileriye dönük planlar olup yatırımlar, harcamalar, ülkenin talep ve tasarruf eğilimleri gibi durumlar göz önüne alınarak hedeflenen büyümeye ulaşabilmeyi amaçlar.

Kalkınma Bakanlığının ise 2018’de kapatılması neticesinde, 10.07.2018 tarihli Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 217/1-m hükmü uyarınca Kalkınma Planları, Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından Cumhurbaşkanı’nın belirlediği temel hedef, ilke ve amaçlar çerçevesinde Strateji ve Bütçe Başkanlığı ile müştereken hazırlanarak Türkiye Büyük Millet Meclisince onaylanmak üzere sunulmaktadır.

Kalkınma Planları özel kesim için yol gösterici ve kamu kesimi için emredici niteliktedir.

Ulusal Kalkınma Planları soyut içerikli planlardır.

Türkiye’de ilk bölge planı uygulaması Doğu Marmara Bölgesi Planı’dır.

Bölge Planları soyut içerikli planlardır.

Mekânsal Strateji Planı; ekonomik, sosyal ve çevre politikaları ile stratejilerini mekânla ilişkilendirerek fiziki gelişmeyi ve sektörel kararları yönlendiren, ülke bütününde ve gerekli görülen bölgelerde hazırlanan, raporu ile
bütün olan plandır.

Çevre düzeni planları arazi kullanım kararlarını içeren somut içerikli en üst ölçekli planlar olarak kabul edilmektedir.

Türkiye planlama mevzuatında imar planları nazım imar planı ve uygulama imar planı olarak ikiye ayrılır.

Mevcut arazi üzerinde eş yükselti eğrileri ile görünürdeki tüm yapıların, dere, şev, ova ve tepe gibi doğal unsurların ölçekli olarak iki boyutlu resmedildiği haritalardır.

Taşınmaz malların yerinde (parsel ve yapı) ve harita üzerinde hukuki statüleri dikkate alınarak ölçekli olarak yerinde işlendiği, iki boyutlu resmedildiği haritalardır.

Revizyon İmar Planı, mevcut imar planlarının ihtiyaca cevap vermediği ve uygulamasının mümkün olmadığı durumlarda üst ölçek plan kararlarına uygun olmak koşuluyla planın tamamında ya da bir kısmında
yapılan değişiklik olarak ifade edilmektedir.

Mevcut imar planının nüfusun ihtiyaçlarını karşılayacak işlev alanları için yetersiz kaldığı durumlarda, mevcut imar planına bitişik ve mevcut imar planı ana kararlarıyla uyumlu hazırlanan planlardır.

Mevcut imar planıyla bütünleşmeyen, toplumsal ve teknik altyapı gereksinimlerini kendi içinde sağlayan planlardır.

• Koruma Amaçlı İmar Planları
• Turizm Amaçlı İmar Planı
• Islah İmar Planı

Tarih öncesinden günümüze kadar farklı medeniyetlerin yerleşim alanlarına ev sahipliği yapan ve bu medeniyetlerin sosyal, ekonomik, mimari ve diğer özelliklerini yansıtan doğal ya da insan eliyle yapılmış, korunmasında kamu yararı bulunan doğal, arkeolojik, tarihî, kentsel ve kırsal çevrelerdir.

Planlama literatüründe ve mevzuatında “planların kademeli birlikteliği” olarak tanımlanan bu ilişki üst ölçekte belirlenen politika ve stratejiler ile arazi kullanım kararlarının alt ölçekte fiziki mekâna sağlıklı bir biçimde
aktarılmasına katkı sağlamaktadır.

Hangi ölçekte ve türde olursa olsun planlar onaylandıktan sonra bir kısmı ya da bütününde değişiklik söz konusu olabilir. Ancak söz konusu değişikliklerin planlama kararları açısından gerekçelerinin oluşması gerekir.

İmar mevzuatı bakımından belediyelerin kontrol ve mesuliyeti altına verilmiş olan alanlar olarak tanımlanır.

İmar planlarına ilişkin iptal davaları menfaatleri ihlal edilen tüm aktörlerin İdare Mahkemelerine başvurusuyla açılır.

Planların uygulanmasında temel olarak üç farklı yaklaşımdan söz etmek mümkündür.

• Birinci yaklaşımda, planlama ve uygulama tamamen iki farklı konu olarak ele alınmaktadır.
• İkinci yaklaşımda, planlama ve uygulama birbirinin devamı olan iki işlem olarak görülmektedir.
• Üçüncü yaklaşımda ise planlama ve uygulama iç içe olup, sürekliliğinden bahsetmek söz konusu
  değildir.