Xıv-Xv. Yüzyıllar Türk Edebiyatı
2017–2018 Vize (Ara Sınav) Çıkmış Soruları
- 20 soru
- Cevap anahtarı açık: çöz, sonucunu gör
- 1

Soru metni
Kurgusu, Leylâ vü Mecnûn'u hatırlatan —., Türk edebiyatında ilk defa dört mesnevi yazan şair - tarafından kaleme alınmıştır. 1742 beyitten meydana gelen telif bir eserdir. Altı meclisten meydana gelen eserde, konu başlıkları Farsçadır, ancak meclisler belirtilirken Arapça yazılmıştır. Eserde dikkat çeken diğer bir özellik, eserin meclislerden meydana gelmesi ve şairin meclis sonlarında sözü yarıda bırakıp hikâyenin sonunu daha sonraki mecliste anlatacağını söylemesidir. Bu durum, şairin hikâyelerini bir topluluk huzurunda okuduğunu ve şairin bir meddah olduğunu gösterir. Yukarıdaki parçada boş bırakılan yerleri aşağıdakilerden hangisi sırasıyla ve doğru olarak tamamlar? A) Kâbus-nâme Tercümesi- Şeyhoğlu Mustafâ B) Varka vü Gülşâh- Yûsuf-ı Meddâh C) Menâkıbü'l-kudsiyye- Elvân Çelebi D) Süheyl ü Nevbahâr- Hoca Mes'ûd E) Cemşid ü Hurşîd- Ahmedi - 2

Soru metni
--'nin/ın Mantıku't-tayr isimli eserinin ilk Türkçe tercümesidir. Eser birebir tercüme değil, serbest ve ilaveli bir çeviridir. Dönemin mesnevilerinde yaygın olarak kullanılan -fâilâtün fâilâtün fâilün- vezniyle yazılan eserin yazarı ------ dır/dir. Eserde Kelile ve Dimne'nin yanı sıra Mevlânâ' nin adli eserinden de yararlanılmıştır. Yukarıdaki parçada boş bırakılan yerleri aşağıdakilerden hangisi sırasıyla ve doğru olarak tamamlar? A) Attar- Gülşehrî-Divan-ı Kebir B) Attar- Gülşehrî- Mesnevi C) Âşık Paşa- Gülşehrî- Mesnevî D) Mevlânâ- Âşık Paşa-Mecâlis-i Seb'a E) Mevlânâ- Gülşehrî- Fihi mâ Fîh - 3

Soru metni
Türk edebiyatında afyon ve şarap başlı başına bir konu olarak alınmış ve işlenmiştir. Bu konuyu ele alan şairlerin ilkidir. Eserini şiir ve düz yazı ile karışık olarak münazara şeklinde yazmıştır. Alegorik bir tarzda yazılan eserde, "afyon" yeşiller giymiş yaşlı bir derviş, "şarap" ise renginin kırmızı olması dolayısıyla, kırmızı giysiler içerisindeki heyecanlı bir genç olarak tanıtılmıştır. Yukarıda sözü edilen eser ve yazarı aşağıdakilerin hangisinde birlikte ve doğru olarak verilmiştir? A) Beng ü Çagır- Yüsuf Emîri B) Beng ü Bâde- Fuzûlî C) Ta'aşşuk-nâme- Seyyid Ahmed Mîrzâ D) Ok ve Yaynın Münâzarası- Yakînî E) Sazlar Münâzarası- Ahmedî - 4

Soru metni
Aşağıdakilerden hangisi Çağatay Türkçesinin "Klasik Sonrası Devir" olarak adlandırılan döneminde eser vermiş sanatçılardan biridir? A) Yûsuf Emîri B) Cihân Hatun C) Seyyid Ahmed Mîrzâ D) Sekkâkî E) Haydar Tilbe - 5

Soru metni
Aşağıdakilerden hangisi Eski Türk edebiyatında deh-nâme yazan sanatçılardan biri değildir? A) Harezmi B) Hocendî C) Haydar Tilbe D) Ahmed Mirzâ E) Yûsuf Emîrî - 6

Soru metni
Aşağıdakilerden hangisi konusu çift kahramanlı aşk hikâyesi olan mesnevilerden biri değildir? A) Işk-nâme C) Varka ve Gülşâh B) Hurşîd ü Ferahşâd aor, D) Süheyl ü Nev-bahâr E) Dâsitân-ı Kız - 7

Soru metni
Şiirlerinde, eski Anadolu Türkçesiyle birlikte Azerî ve Doğu Türkçesinin özellikleri de görülür. İran şiirine ait mazmunları geniş ölçüde Türk şiirine getirmiş ve sık sık cinas ve tevriye sanatları yaparak Türkçenin dil ve ifade imkânlarından yararlanmıştır. Pek çok gazelinin matlaı cinslıdır ve güzel söyleyişler ile dikkati çeker. Şairin, Türk halk şiirinde olduğu gibi cinaslı kafiyelere fazlaca yer verdiği tuyuğları da bulunmaktadır. Çoğu tasavvufi olan ve sade bir Türkçe ile yazılan bu tuyuğların bazıları ise cinssızdır. Belki bir bey olması sebebiyle, yerine göre sert ve tok ifadesini şiirine aksettirmeyi başarmıştır. Özellikle satranç ve ok üzerinde çok duran, iktıbaslara çok az yer veren şair, birkaç şiiri hariç şiirlerinde mahlas kullanmamıştır. Yukarıda sözü edilen şair aşağıdakilerden hangisidir? A) Kadı Burhaneddîn B) Nesîmi C) Âşık Paşa D) Gülşehrî E) Hasanoğlu - 8

Soru metni
Aşağıdakilerden hangisi manzum dînî destan anlatıcılarına verilen isimlerden biri değildir? A) Mesnevî-nüvis B) Kassâs C) Meddâh D) Muarrif E) Kıssahân - 9

Soru metni
Aşağıdakilerden hangisi XIV. yüzyıl Batı Türk edebiyatının genel özelliklerinden biri değildir? A) Dinî-tasavvufi eserlerin daha fazla olması B) Mesnevi nazım şeklinin daha çok ilgi görmesi C) Arapça ve Farsça sözcüklerin dilden tamamen atılarak milli bir dil kullanılması D) Sanatçıların Türkçe eser vermeyi bilinçli bir şekilde istemesi E) Karahanlı dönemi eserlerini örnek alanların başında Åşık Paşa ile Yûnus Emre'nin gelmesı - 10

Soru metni
Ali Şir Neväî'nin çocukluk, gençlik, orta yaş ve yaşlılık dönemlerinde yazdığı şiirleri ihtiva eden eseri aşağıdakilerden hangisidir? A) Sedd-i Iskenderî B) Hazâ'inü'l-me'ânî C) Seb'a-i Seyyâre D) Mîzânü'l-evzân E) Hayretü'l-ebrâr - 11

Soru metni
Aşağıdakilerden hangisi XIV. yüzyılda Azeri sahasının önde gelen şairlerinden biri değildir? A) Hasanoğlu B) Kadı Burhaneddîn C) Sultan Ahmed b. Veys D) Ahmed-i Da'î E) Nesîmi - 12

Soru metni
Aşağıdakilerden hangisi IV. yüzyıl mesnevilerinin tertip özelliklerinden biridir? A) Bütün mesnevilerde, "bitiş bölümü"nün bir bölüm olarak bulunmasının kural haline gelmesi B) Klasik mesnevi tertibine uygun şekilde tanzim edilip oluşturulan mesnevilerin okunmaktan çok dinlenmek için yazılması C) Baştan sona tüm manzumelerin aynı nazım şekliyle yazıldığının görülmesi D) Dinî-tasavvufi ve ahlaki mesnevilerin büyük kısmında, klasik mesnevi tertibinde bulunan "giriş bölümü"nün,of "konunun işlendiği bölüm'ün ve "bitiş bölümü"nün birbirinden kesin çizgilerle ayrılmaması E) Tüm dinî-tasavvufi ve ahlaki mesnevilerin edebî kaygı nedeniyle ve klasik tertibe dikkat edilerek yazılması - 13

Soru metni
Anadolu'da ilk güzel na't örneklerini yazan şairdir. Yüsuf u Zelihâ'dan sonra bu na'tları ile öne çıkan ve bir na't şairi olarak tanınan sanatçı, Yünus'tan sonra kaside nazım şekli ile na't yazan şairdir. Mersiyeleri ile de dikkati çekmiştir. Türk edebiyatında, başlangıcı çok öncelere, Alper Tonga için söylenen ağıtlara dayanan bu türde, özellikle çocuklar için şiir yazan ilk şairdir. Yukarıda sözü edilen sanatçı aşağıdakilerden hangisidir? A) Şeyyad Hamza B) Kadı Burhaneddin C) Hoca Mes'ûd D) Ahmedi E) Şeyhoğlu Mustafa - 14

Soru metni
Aşağıdakilerden hangisi Ahmedi'nin eserlerinden biri değildir? A) Iskender-nâme B) Mirkâtü'l-edeb C) Kenzü'l-küberâ D) Tervîhü'l-ervâh E) Cemşîd ü Hurşîd - 15

Soru metni
Aşağıdakilerden hangisi XIV. yüzyılda yazılan aşk mesnevilerinden biri değildir? A) Süheyl ü Nevbahâr B) Hüsrev ü Şîrîn C) Yûsuf u Züleyhâ D) Cemșîd ü Hurşîd E) Hüsn ü Aşk - 16

Soru metni
"Süheyl ü Nevbahâr" ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır? A) "feûlün feûlün feûlün feûl" vezni ile yazılan ve 5703 beyit olan eserin, ilk bin beytini Hoca Mesüd'un tavsiyesi ile yeğeni İzzeddîn Ahmed tercüme etmiş, geri kalan 4703 beytini de Hoca Mes'üd çevirmiştir. B) İlk örneği Şeyyâd Hamza'nın "Yûsuf u Zelihâ"sında görülen ve daha sonraki mesnevilerde devam eden kahramanların ağzından gazel yazma geleneği, bu eserde de karşımıza çıkar. C) Eserde, Yemen padişahı Bahr'ın oğlu Süheyl ile Çin fağfurunun kızı Nevbahâr arasındaki aşk anlatılır. D) Hoca Mes'üd'un, 1350 yılında yeğeni Izzeddîn Ahmed ile ortak olarak Türkçeden Farsçaya çevirdiği bir eserdir. E) Eser üzerinde çalışan Cem Dilçin, "Süheyl ü Nevbahâr"ın tam metnini verdiği gibi, ayrıca çok geniş bir inceleme yaparak eserin sözlüğünü de yayımlamıştır. - 17

Soru metni
Aşağıdakilerden hangisi Çağatay sahası eserlerinden olup otobiyografi tarzında yazılmıştır? A) Deh-nâme B) Beng ü Çagır lar.net C) Mîzânü'I-Evzân D) Risâle-i Sultan Hüseyn Baykara E) Muhakemetü'l-Lugateyn - 18

Soru metni
Kamu kuşlar geldiler bir mahfile Kamusınun dükeli nakdı bile Kim bize bir pâdişâh-ı nâmdâr Gerek idi kim bir ulu şehriyâr Gösterün bir gög kim ol mehsüz durur Bizüm ilimüz niçün şehsüz durur Yukarıdaki şiirin konusu ve şekil özellikleri dikkate alındığında eserin adı, yazarı ve nazım şekli aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla ve doğru olarak verilmiştir? A) Garîb-nâme- Âşık Paşa- Mesnevî B) Süheyl ü Nev-bahâr- Hoca Mes'ûd- Kaside C) Ferah-nâme- Kemâloğlu İsmâ'îl- Kaside D) Kelîle ve Dimne- Kul Mes'ûd- Mesnevî E) Mantıku't-tayr- Gülşehri- Mesnevî - 19

Soru metni
Rum kayserinin oğlu Hürmüz ile Hozistan emirinin kızı Gülruh arasındaki serüvenin anlatıldığı eser -- iken, Hümâ ile Ferruh adlı kahramanlar arasında geçen aşk hikâyesinin anlatıldığı eser ---'dır/dir. Yukarıdaki parçada boş bırakılan yerleri aşağıdakilerden hangisi sırasıyla ve doğru olarak tamamlar? A) Süheyl ü Nev-bahâr- Gül ü Hüsrev B) Dâsitân-ı Kız- Dâsitân-ı Oğlan C) Işk-nâme- Hikâye-i Câbir D) Dâsitan-ı Gügercin- Dâstân-ı Geyik E) Gül ü Hüsrev- Işk-nâme - 20

Soru metni
Germiyan Beyi Süleyman Şah'ın isteği üzerine Farsçadan tercüme edilen ve ahlaki bir nasihat-nâme olan eser ve yazarı aşağıdakilerin hangisinde birlikte ve doğru olarak verilmiştir? A) Arâyisü'l-mecâlis- Muhammed bin Mustafa B) Marzubân-nâme- Şeyhoğlu Mustafa C) Kâbus-nâme-Şeyhoğlu Mustafa D) Yüz Hadîs Çevirisi- Erzurumlu Mustafa Darîr E) Fütûhu'ş-şâm Tercümesi- Erzurumlu Mustafa Darir
Bir şıkka dokun; doğru cevap hemen görünür.