Xıv-Xv. Yüzyıllar Türk Edebiyatı
2018–2019 Vize (Ara Sınav) Çıkmış Soruları
- 20 soru
- Cevap anahtarı açık: çöz, sonucunu gör
- 1

Soru metni
Hüseyn-i Baykara ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır? A) Şiirlerinin toplandığı divanı yanında Sedd-i İskenderî adlı mesnevisi de bulunmaktadır. B) Çocukluk ve gençlik yılları Timur ailesinin yakını olan Gıyasü'd-dîn Kiçkine Bahâdır'ın oğlu Ali Şir Nevâî ile birlikte geçti. C) Hüseyn Mîrzâ bin Mansür bin Baykara, 1438 yılında Herat'ta doğdu. go D) Uzun yıllar boyunca tahtını korumak için oğulları ile savaşmaya mecbur kaldı. E) İyi bir asker ve iyi bir idareci olan Baykara, aynı zamanda iyi bir şairdi. - 2

Soru metni
Çağataycayı Eski Uygurcanın devamı olarak gösteren araştırmacılar aşağıdakilerin hangisinde birlikte ve doğru olarak verilmiştir? A) Borovkov-Zenker C) Berezin-Quatremere i. B) Radloff-Korş D) Vambery-Demizon E) Eckmann-Samoyloviç - 3

Soru metni
Aydınoğulları'ndan İsâ Bey'in oğlu Hamza Bey için yazılan, Arapça-Farsça manzum bir lügat olan "Mirkatü'l-edeb" k aşağıdaki şairlerden hangisine aittir? A) Ahmedi B) Ahmed Fakîh C) Tutmacı D) Yûsuf-ı Meddâh E) Kirdeci Ali - 4

Soru metni
"Menâkıbü'l-Kudsiyye" adlı eserin İsmail Erünsal ve Ahmet Yaşar Ocak tarafından yapılan neşrini tenkit mahiyetinde olan, eserin tıpkıbasımının da yer aldığı ikinci bir yayını aşağıdaki türkologlardan hangisine aittir? A) Fatih Köksal aof .sorular. B) Mertol Tulum C) Mehmet Önder D) Metin Akar E) Kemal Yavuz - 5

Soru metni
I. XVI. yüzılda Anadolu sahasında ilk siyer yazarıdır. II. Nazım ve nesirle karışık siyerı, kendinden sonra yazılan siyer türüne örnek olduğu gibi içinde bulunan mevlid bölümü, Süleyman Çelebi'nin Mevlid'i örnek alınarak oluşturulmuştur. IlI. Manzum eserleri vezin bakımından, yaşadığı devrin diğer manzumelerinden aşağıda kalmaz. IV. Kıssa-i Yüsuf (Yüsuf u Zelîhâ), Kur'an'daki Yüsuf Süresi'nden hareketle fâilâtün fâilâtün täilün vezniyle yazılan ve 2126 beyit olan bu mesnevi, ilk eseridir. Erzurumlu Mustafa Darir ile ilgili yukarıdaki ifadelerden hangileri dogrudur? A) I ve I B) I ve IV C) II ve Ill D) II ve IV E) III ve IV - 6

Soru metni
I. Orta Asya Türk-Islam yazı dilinin Karahanlı ve Harezm-Altın Ordu Turkçelerinin devamındaki yazı diline Çağatay Türkçesi denir. II. Çağatay Hanlığı döneminde göçebe Türklerin dili olduğu tahmin edilen ve Timurlular zamanında şekillenen bu yazı dili, kläsik şeklini Ebu'l-Gâzî Bahadır Han ile almıştır. IlI. Çağatay Türkçesi, XXI. yüzyılın sonuna kadar Orta Asya Türk devletlerinde yazı dili, edebî dil ve diplomasi dili olarak kullanılmıştır. IV. Türkoloji araştırmalarında "Çağatayca" terimi, XIX. yüzyılın ortalarında ilk defa Avrupa'da kullanılmaya başlanmıştır. Çağatay Türkçesi ile ilgili yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur? A) I ve ll B) I ve II C) I ve IV D) II ve Ill E) III ve I - 7

Soru metni
Şair, önceleri Hüseynî mahlasını kullanırken, Fazlullah-ı Hurüfiye bağlandıktan sonra mahlasını kullanmıştır. O, şiirlerinde sekiz ve otuz iki harfe dayanarak insan yüzünün Tanrı'nın tecelli yeri, güzelliklerin göründüğü mekân olduğunu söylemiştir. Şiirlerinde alabildiğine bir coşkunluk vardır. Arapça ve Farsçayı iyi bilen şairin, Türkçe ve Farsça şiirlerinin yanında Arapça gazelleri ve mülemmaları da vardır. Aruzu en iyi şekilde kullanmış, ayet ve hadisleri lafız olarak şiirine katmada (iktibasta) çok ileri giden bir şair olmuştur. Yukarıdaki parçada boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisis doğru şekilde tamamlar? A) Kadı Burhaneddîn B) Ahmed-i Da'î C) Nesîmi D) Ahmedî E) Gülşehrî - 8

Soru metni
I. Aşık ile maşuk arasındaki mektuplaşmalardan oluşan mesnevi türü bir eserdir. II. Doğrudan sebeb-i te'lif (=eserin yazılış sebebi) bölümüyle başlar. IlI. Konunun işlendiği bölümde genellikle beşi âşıktan sevgiliye beşi de sevgiliden âşığa gönderilmiş gazellerle süslü on manzum mektup bolümü bulunur. IV. Türk edebiyatındaki deh-nâmelere örnek olarak Yûsuf Emîri ve Şah Ismail'in Deh-nâme adlı eserlerini, ayrıca Haremî'nin Muhabbet-nâme, Hocendi'nin Letâfet-nâme, Ahmed Mirzâ'nın Ta'aşşuk-nâme adlı eserlerini verebiliriz. "Deh-nâme" türü ile ålgilip yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur? A) Yalnız l B) Yalnız I!I C) III ve IV D) I, IlI ve IV E) I, II, IlI ve IV - 9

Soru metni
Aşağıdakilerden hangisi konusu çift kahramanlı aşk hikâyesi olan mesnevîlerden biri değildir? A) Varka ve Gulşâh B) Işk-nâme of. C) Süheyl ü Nev-bahâr D) Hurşîd ü Ferahşâd E) Dâsitân-ı Kız - 10

Soru metni
Maktel türünün Türkçede bilinen manzum ilk örneği ve yazarı aşağıdakilerin hangisinde birlikte ve doğru olarak verilmiştir? A) Siyerü'n-nebi - Ahmedi B) Tervihu'l-ervâh - Ahmedi C) Maktel-i Hüseyn - Yûsuf-ı Meddâh eT D) Mi'râc-nâme - Aksaraylı İsâ E) Cumhur-nâme - Tursun Faki - 11

Soru metni
Batı Türkçesi ile yazılan ilk siyasetnâme türü eser aşağıdakilerden hangisidir? A) Keşfü'l-Me'ânî B) Tervîhü'l-Ervâh C) Mîzânü'l-Edeb D) Hurșîd-nâme E) Kenzü'l-Küberâ - 12

Soru metni
Aşağıdaki mesnevîlerden hangisi konusu bakımından diğerlerinden farklıdır? A) Dâsitân-ı Ejderhâ B) Tervîhu'l-ervâh C) Dâstân-ı Tevârîh-i Mülük-i Âl-i Osmân D) Iskender-nâme E) Menâkıbu'l-kudsiyye fi-Menâsıbi'l-ünsiyye - 13

Soru metni
"Kâbus-nâme" ve "Marzunban-nâme" adlı eserler aşağıdaki beyliklerden hangisinin döneminde Türkçeye çevrilmiştir? A) Aydınoğulları Beyliği B) Menteşeoğulları Beyliği t. C) Inançoğulları Beyliği D) Germinyanoğulları Beyliği E) Saruhanoğulları Beyliği - 14

Soru metni
Nesîmî'nin Hurüfilik ile ilgili kaleme aldığı eseri aşağıdakilerden hangisidir? A) Mukaddimetü'l-Hakâyık B) Marzuban-nâme C) Şifâü'l-Eskâm D) Cevâhirü'l-Esdâf E) Ârâyisü'l-Mecâlis - 15

Soru metni
Nizâmi'nin "Hüsrev Şîrin" adlı mesnevisinin Anadolu sahasında ilk Türkçe çevirisini yapan şair ve eseri aşağıdakilerin hangisinde birlikte ve doğru olarak verilmiştir? A) Kutb/Hüsrev ü Şîrîn B) Gülşehrî/Felek-nâme C) Hoca Mesud/Süheyl ü Nevbahâr D) Fahrî/Işk-nâme E) Şeyhî/Hüsrev ü Şîrîn - 16

Soru metni
Şiirlerinde, eski Anadolu Türkçesiyle birlikte Azerî ve Doğu Türkçesinin özellikleri de görülür. İran şiirine ait mazmunları geniş ölçüde Türk şiirine getirmiş ve sık sık cinas ve tevriye sanatları yaparak Türkçenin dil ve ifade imkânlarından yararlanmıştır. Pek çok gazelinin matlaı cinslıdır ve güzel söyleyişler ile dikkati çeker. Şairin, Türk halk şiirinde olduğu gibi cinaslı kafiyelere fazlaca yer verdiği tuyuğları da bulunmaktadır. Çoğu tasavvufi olan ve sade bir Türkçe ile yazılan bu tuyuğların bazıları ise cinssızdır. Belki bir bey olması sebebiyle, yerine göre sert ve tok ifadesini şiirine aksettirmeyi başarmıştır. Özellikle satranç ve ok üzerinde çok duran, iktibaslara çok az yer veren şair, birkaç şiiri hariç şiirlerinde mahlas kullanmamıştır. Yukarıda sözü edilen şair aşağıdakilerden hangisidir? A) Nesîmi B) Hasanoğlu C) Kadı Burhaneddîn D) Äşık Paşar E) Gülşehrî - 17

Soru metni
Aşağıdakilerden hangisi XIV. yüzyılda mesnevîlerde farklı nazım şekillerinin kullanıldığına kanıt olamaz? A) Kadı Darîr tarafından kaleme alınan ve telif mahiyetinde olan "Yûsuf u Züleyhâ"da, değişik aruz kalıplarıyla oluşturulmuş çeşitli gazeller yer alması B) Hoca Mes'üd'un "Süheyl ü Nevbâhâr"inda farklı nazım şekillerinde parçalar yer alması C) Ahmed Fakih'in "Kitâbu Evsâfi Mesâcidi'ş-şerîfe"sinde hece vezniyle ve dörtlükler hâlinde yazılmış parçalara da rastlanması D) Şeyhoğlu Mustafâ'nın gazellerin dışında Hurşîd'in ağzından bir terci-bende yer vermesi E) Suli Fakîh'in "Yûsuf u Züleyhâ"sında "meclis", ', "bâb", "fasil" diye adlandırılan "bölüm"lerin yer alması - 18

Soru metni
Aşağıdakilerden hangisi Ahmedî'nin "İskender-nâme"ye sonradan eklediği ve bu türün ortaya çıkmasını sağladığı bölümlerden biridir? A) Fit-temsîl ve't-tevîl B) Keşfü'l-Me'ânî yular.net C) Münâzara-i Şem ba Micmer D) Mevlid E) Siyer - 19

Soru metni
Aşağıdakilerden hangisi J. Eckmann'ın Çağatay edebiyatı sınıflandırmasına göre, Klasik Öncesi Dönem'de yer alan isimlerden biri değildir? A) Şeybâni B) Yüsuf Emîri C) Haydar Tilbe D) Mevlânâ Lütfi E) Gedâî - 20

Soru metni
Yukarıdan aşağıya doğru alfabetik sırayla bütün Arap harflerinin birer birer mısra başında yer aldığı ve bu harflere şiirin içinde çeşitli anlamlar yüklenmesinden oluşan şiirlere ne ad verilir? A) Felek-nâme B) Elif-nâme C) Bâz-nâme D) Kabus-nâme E) Velâyet-nâme
Bir şıkka dokun; doğru cevap hemen görünür.