1
Güvenli gıda nedir?
Güvenli gıda: İnsan sağlığını tehdit etmeyen, herhangi bir biyolojik, kimyasal veya fiziksel risk taşımayan gıdadır.
Gıda İşletmelerinde Kontrol ve Türk Gıda Mevzuatı
- 20 soru-cevap
- Gıda Mevzuatı ve Kalite Yönetimi
2
Mevzuat nedir?
Mevzuat: Resmi mercilerin çeşitli konularda yapmış olduğu her türlü hukuki düzenlemelerdir.
3
Gıda mevzuatı nedir?
Gıda mevzuatı: Gıda güvencesinin sağlanması için üretim aşamasından son tüketiciye kadar gıda zincirinin tüm aşamalarını düzenleyen yürürlükteki hukuki normlardır.
4
| Gıda güvencesinin sağlanması devletler için neden stratejik önem taşımaktadır ? |
| Gıda güvencesinin sağlanması devletler için stratejik önem taşımaktadır. |
Doğal afetler, savaş ve kıtlık gibi durumların gıda güvencesi üzerine etkileri ülkelerin ulusal güvenliğini doğrudan tehdit edebilmektedir. Ülkeler, gıda ile ilişkili mevzuatlarının uluslararası standartları karşılaması ve resmi kontrollerde etkin bir rol aldıkları taktirde, gıda güvencesinin ön koşullarından biri olan gıda güvenliğini sağlayabilir.
5
Gıda kontrolü nedir?
Gıda kontrolü: Piyasaya sunulan gıda ürünlerinin, yürürlükteki mevzuat hükümlerine uygunluğunun denetlenmesidir.
6
Gıda güvencesinin sağlanması sürecindeki ana unsurlar nelerdir?
| Mevzuat ile kontrol basamakları gıda güvencesinin sağlanması sürecinde iki ana unsuru oluşturmaktadır. |
Gıda resmi kontrollerinin etkinliği, ulusal yasal düzenlemeler çerçevesinde olmaktadır. Ülkemizde resmi gıda kontrollerinde yetkili otorite Tarım ve Orman Bakanlığıdır.
7
Hukuk nedir ?
Hukuk: Bireylerin topluluk içinde birbirleri ile iletişimini sağlayan kurallar bütünüdür.
8
Ülkemizin de kurucu üye olarak yer aldığı Dünya Ticaret Örgütü kaç yılında kurulmuştur?
1995 yılında kurulan ve ülkemizin de kurucu üye olarak yer aldığı Dünya Ticaret Örgütü uluslararası ticaretin kurallarını belirleyen ve çok taraflı ticaret sisteminin merkezi özelliğinde bir örgüttür. Dünya Ticaret Örgütü’nün Sağlık ve Bitki Sağlığı Önlemleri ve Ticarette Teknik Engeller Anlaşmaları ile tavsiye niteliğinde olan CAC standart ve uygulama kodları uluslararası gıda ticareti için uyulması gerekli zorunluluklar haline gelmiştir
9
Narh nedir?
Narh: Devlet tarafından mal ve hizmet fiyatlarında üst sınırın belirlendiği uygulamadır.
10
Standart nedir?
| Standart, bir ürünün belirli ölçüler, kurallar, yasalar ve kullanım gerekliliklerine uygunluğunu sağlayan kalite seviyesidir. |
İnsanlar, tarihin erken dönemlerinden itibaren kaliteyi değerlendirmek için standartlar oluşturmuş ve uygulamıştır. Kalite standardizasyonu çerçevesinde bir ürünle ilgili standartlar belirlenirken, sağlık ve kalite kadar mevcut kaynakların en verimli şekilde kullanılması da dikkate alınır.
11
Standardizasyon nedir?
Standardizasyon ticaretin daha verimli hale getirilmesi amacıyla küresel bağlamda, ticari veya ekonomik faaliyetlerde senkronizasyonun sağlanması için ilgili tarafların işbirliği ile belirli kuralların oluşturulması ve uygulanması sistemi olarak ifade edilebilir.
12
| Gıda nedir ? |
Gıda: Doğrudan insan tüketimine sunulmayan canlı hayvanlar, yem, hasat edilmemiş bitkiler, tedavi amaçlı kullanılan tıbbî ürünler, kozmetikler, tütün ve tütün mamulleri, narkotik veya psikotropik maddeler ile kalıntı ve bulaşanlar hariç, insanlar tarafından yenilen, içilen veya yenilmesi, içilmesi beklenen işlenmiş, kısmen işlenmiş veya işlenmemiş her türlü madde veya ürün, içki, sakız ile gıdanın üretimi, hazırlanması veya muameleye tâbi tutulması sırasında kullanılan su veya herhangi bir maddedir.
13
| Gıda mevzuatının en önemli bölümünü ne oluştur ? |
Gıda mevzuatının en önemli bölümünü gıda kodeksi oluşturur.
14
| Gıda Kodeksi hangi bakanlık tarafından hazırlanır ? |
| Gıda mevzuatının en önemli bölümünü gıda kodeksi oluşturur ve Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından hazırlanır. |
15
Gıda kodeksinin içeriği nedir ?
Gıda kodeksi, gıda ve gıda ile temas eden madde ve malzemelerle ilgili asgarî teknik ve hijyen kriterleri, bitki koruma ürünü ve veteriner ilaç kalıntıları, katkı maddeleri, bulaşanları, numune alma, ambalajlama, etiketleme, nakliye, depolama esasları ve analiz metotlarını belirlemektedir.
16
Katkı, aroma veya zenginleştirme amaçlı madde ilave edilen kaynak suları, içme suları, doğal mineralli sular ve yapay sodaların üretimi, ambalajlanması, satışı, ithalat ve ihracatına ilişkin esaslar hariç olmak üzere kaynak suları, içme suları, doğal mineralli sular ve tıbbi amaçlı suların üretimi, uygun şekilde ambalajlanması, satışı, ithalat ve ihracatına ilişkin usul ve esaslar ile içme-kullanma sularının teknik ve hijyenik şartlara uygunluğu- denetimi hangi bakanlık tarafından yapılır?
5996 sayılı Kanunda gıda ayrıntılı bir şekilde tanımlanmıştır. Bu tanımın kapsadığı tüm maddeler gıda maddesi olarak değerlendirilmekte ve Tarım ve Orman Bakanlığının denetim ve kontrolü kapsamındadır. Ancak yine bu Kanunun “Sularla İlgili Hükümler, Takviye Edici Gıdalar ve Özel Tıbbî Amaçlı Diyet Gıdalar” bölümünde bazı istisnalar yer almaktadır.
| Herhangi bir katkı, aroma veya zenginleştirme amaçlı madde ilave edilen kaynak suları, içme suları, doğal mineralli sular ve yapay sodaların üretimi, ambalajlanması, satışı, ithalat ve ihracatına ilişkin esaslar hariç olmak üzere kaynak suları, içme suları, doğal mineralli sular ve tıbbi amaçlı suların üretimi, uygun şekilde ambalajlanması, satışı, ithalat ve ihracatına ilişkin usul ve esaslar ile içme-kullanma sularının teknik ve hijyenik şartlara uygunluğu, kalite standartlarının sağlanması, kalite standartlarının izlenmesi ve denetimi ile ilgili usul ve esaslar Sağlık Bakanlığınca belirlenmektedir. |
Yine benzer şekilde takviye edici gıdaların üretim, ithalat, ihracat ve kontrolüne ilişkin usul ve esaslar hariç olmak üzere özel tıbbî amaçlı diyet gıdaların üretim, ithalat, ihracat ve kontrolüne ilişkin usul ve esaslar da Sağlık Bakanlığınca belirlenmektedir.
17
Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğünün görev ve yetkileri nelerdir?
| Ülkemizde gıda üretimi, güvenliği ve güvenirliğini sağlama görevi Tarım ve Orman Bakanlığına verilmiştir. Bu bağlamda süreç ve resmi kontroller Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü tarafından yürütülmektedir. Gıda, gıda katkı maddeleri, yem, bitki, canlı hayvan, hayvansal ve bitkisel ürünler müdürlüğün görev ve yetki alanındadır. 1 No’lu Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 413. Maddesine göre Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğünün görev ve yetkileri şu şekilde özetlenebilir: • Güvenilir gıda ve yem arzını sağlamak amacıyla çeşitli çalışmalar yapmak ve süreci denetlemek, • Gıda, gıda katkı maddeleri ve gıda ile temasta bulunan madde ve malzemelerin her aşamada izlenebilirliğine yönelik esasları belirlemek, ilgili işyerlerinin taşıması gereken nitelikleri ve gerekli işlemleri belirlemek, denetimlerini sağlamak, ilgili maddelerin ülkeye giriş ve çıkışının denetimini sağlamak, • Yem ve yem katkı maddelerinin tescil, satış ve denetimi ile ilgili esasları belirlemek ve denetlemek, • Hayvan hareketlerini kontrol etmek ve hayvan kimlik sistemi oluşturmak, • Canlı hayvan, bitki, hayvansal ve bitkisel ürünler ile gıda ve yemin dış ticareti ile ilgili esasları belirlemek ve süreci yürütmek, • Halk sağlığını korumak amacıyla görev alanındaki konularda tedbirler almak, • Hayvan refahını sağlamak ve hastalıklar ile mücadeleye yönelik çalışmalar yapmak, hayvan sağlığı hizmetlerini yürütmek ve konuya ilişkin esasları belirlemek, • Görev alanındaki konularda faaliyet gösteren laboratuvarların belgelendirilme esaslarını belirlemek ve bu laboratuvarların denetimini yapmak, • Hayvansal ürünlerin işlenmesi ve ticaretinin kontrol ve takip işlemlerine ilişkin esasları belirlemek ve gerekli işlemleri yerine getirmek, • Hayvan sağlığının sürdürülmesine yönelik her türlü konuda uygulama esaslarını belirlemek ve gerekli tedbirleri almak, • Bitki sağlığının sürdürülmesine yönelik her türlü konuda uygulama esaslarını belirlemek ve gerekli tedbirleri almak, bitki pasaport sistemini kurmak, • Risk yönetimi esaslarını belirlemek, risk değerlendirmesi yapmak ve risk iletişimini sağlamak, • İlgili konularda görevlendirilecek personelin niteliklerini, çalışma usul ve esaslarını belirlemek |
18
Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü organizasyonunda Genel Müdüre doğrudan kimler bağlıdır?
| Ülkemizde gıda üretimi, güvenliği ve güvenirliğini sağlama görevi Tarım ve Orman Bakanlığına verilmiştir. Bu bağlamda süreç ve resmi kontroller Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü tarafından yürütülmektedir. |
Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü organizasyonunda (Şekil 6.1, sayfa 175) 3 Genel Müdür Yardımcısı ve Risk Değerlendirme Daire Başkanlığı, Genel Müdüre doğrudan bağlıdır.
19
Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü gıda güvenirliğinin sağlanması, tüketici çıkarları ve çevrenin korunmasına yönelik olarak hangi kuruluşlarla işbirliği içindedir?
Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü gıda güvenirliğinin sağlanması, tüketici çıkarları ve çevrenin korunmasına yönelik olarak CAC, FAO, WHO, EFSA başta olmak üzere Uluslararası Bitki Koruma Konvansiyonu (IPPC), Dünya Hayvan Sağlığı Teşkilatı (OIE), Avrupa İlaç Ajansı (EMA), Avrupa İlaç Kalitesi Başkanlığı (EDQM), Avrupa ve Akdeniz Bitki Koruma Organizasyonu (EPPO) gibi uluslararası kuruluşlarla işbirliği içindedir.
20
| İşletme denetimi akış şemasındaki ilk 4 aşama nedir? |
| İşletme denetimi akış şemasındaki ilk 4 aşama (Şekil 6.2, sayfa 178); 1. Planlama 2. Denetime hazırlanılması 3. Isletmeye gidilerek baslangıç konuşması 4. Denetimin yapılması |